ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിംധാകാംഡമ് ।
അഥ ഏകോനചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।
ഇതി ബ്രുവാണം സുഗ്രീവം രാമോ ധര്മഭൃതാം വരഃ ।
ബാഹുഭ്യാം സംപരിഷ്വജ്യ പ്രത്യുവാച കൃതാംജലിമ് ॥ 1 ॥
യദിംദ്രോ വര്ഷതേ വര്ഷം ന തച്ചിത്രം ഭവേത്ക്വചിത് ।
ആദിത്യോ വാ സഹസ്രാംശുഃ കുര്യാദ്വിതിമിരം നഭഃ ॥ 2 ॥
ചംദ്രമാ രശ്മിഭിഃ കുര്യാത്പൃഥിവീം സൌമ്യ നിര്മലാമ് ।
ത്വദ്വിധോ വാഽപി മിത്രാണാം പ്രതികുര്യാത്പരംതപ ॥ 3 ॥
ഏവം ത്വയി ന തച്ചിത്രം ഭവേദ്യത്സൌമ്യ ശോഭനമ് ।
ജാനാമ്യഹം ത്വാം സുഗ്രീവ സതതം പ്രിയവാദിനമ് ॥ 4 ॥
ത്വത്സനാഥഃ സഖേ സംഖ്യേ ജേതാഽസ്മി സകലാനരീന് ।
ത്വമേവ മേ സുഹൃതന്മിത്രം സാഹായ്യം കര്തുമര്ഹസി ॥ 5 ॥
ജഹാരാത്മവിനാശായ വൈദേഹീം രാക്ഷസാധമഃ ।
വംചയിത്വാ തു പൌലോമീമനുഹ്ലാദോ യഥാ ശചീമ് ॥ 6 ॥
ന ചിരാത്തം ഹനിഷ്യാമി രാവണം നിശിതൈശ്ശരൈഃ ।
പൌലോമ്യാഃ പിതരം ദൃപ്തം ശതക്രതുരിവാഽഹവേ ॥ 7 ॥
ഏതസ്മിന്നംതരേ ചൈവ രജസ്സമഭിവര്തത ।
ഉഷ്ണാം തീവ്രാം സഹസ്രാംശോശ്ഛാദയദ്ഗഗനേ പ്രഭാമ് ॥ 8 ॥
ദിശഃ പര്യാകുലാശ്ചാസന്രജസാ തേന മൂര്ഛതാ ।
ചചാല ച മഹീ സർവാ സശൈലവനകാനനാ ॥ 9 ॥
തതോ നഗേംദ്രസംകാശൈസ്തീക്ഷ്ണദംഷ്ട്രൈര്മഹാബലൈഃ ।
കൃത്സ്നാ സംഛാദിതാ ഭൂമിരസംഖ്യേയൈഃ പ്ലവംഗമൈഃ ॥ 10 ॥
നിമേഷാംതരമാത്രേണ തതസ്തൈര്ഹരിയൂഥപൈഃ ।
കോടീശതപരീവാരൈഃ കാമരൂപിഭിരാവൃതാ ॥ 11 ॥
നാദേയൈഃ പാർവതീയൈശ്ച സാമുദ്രൈശ്ച മഹാബലൈഃ ।
ഹരിഭിര്മേഘനിര്ഹ്രാദൈരന്യൈശ്ച വനചാരിഭിഃ ॥ 12 ॥
തരുണാദിത്യവര്ണൈശ്ച ശശിഗൌരൈശ്ച വാനരൈഃ ।
പദ്മകേസരവര്ണൈശ്ച ശ്വേതൈര്മേരുകൃതാലയൈഃ ॥ 13 ॥
കോടീസഹസ്രൈര്ദശഭിഃ ശ്രീമാന്പരിവൃതസ്തദാ ।
വീരശ്ശതവലിര്നാമ വാനരഃ പ്രത്യദൃശ്യത ॥ 14 ॥
തതഃ കാംചനശൈലാഭസ്താരായാ വീര്യവാന്പിതാ ।
അനേകൈര്ദശസാഹസ്രൈഃ കോടിഭിഃ പ്രത്യദൃശ്യത ॥ 15 ॥
തഥാഽപരേണ കോടീനാം സഹസ്രേണ സമന്വിതഃ ।
പിതാ രുമായാ സംപ്രാപ്തസ്സുഗ്രീവശ്വശുരോ വിഭുഃ ॥ 16 ॥
പദ്മകേസരസംകാശസ്തരുണാര്കനിഭാനനഃ ।
ബുദ്ധിമാന്വാനരശ്രേഷ്ഠസ്സർവവാനരസത്തമഃ ॥ 17 ॥
അനേകൈര്ബഹുസാഹസ്രൈർവാനരാണാം സമന്വിതഃ ।
പിതാ ഹനുമതശ്രശീമാന്കേസരീ പ്രത്യദൃശ്യത ॥ 18 ॥
ഗോലാംഗൂലമഹാരാജോ ഗവാക്ഷോ ഭീമവിക്രമഃ ।
വൃതഃ കോടിസഹസ്രേണ വാനരാണാമദൃശ്യത ॥ 19 ॥
ഋക്ഷാണാം ഭീമവേഗാനാം ധൂമ്രശ്ശത്രുനിബര്ഹണഃ ।
വൃതഃ കോടിസഹസ്രാഭ്യാം ദ്വാഭ്യാം സമഭിവര്തത ॥ 20 ॥
മഹാചലനിഭൈര്ഘോരൈഃ പനസോ നാമ യൂഥപഃ ।
ആജഗാമ മഹാവീര്യസ്തിസൃഭിഃ കോടിഭിർവൃതഃ ॥ 21 ॥
നീലാംജനചയാകാരോ നീലോ നാമാഽഥ യൂഥപഃ ।
അദൃശ്യത മഹാകായഃ കോടിഭിര്ദശഭിർവൃതഃ ॥ 22 ॥
തതഃ കാംചനശൈലാഭോ ഗവയോ നാമ യൂഥപഃ ।
ആജഗാമ മഹാവീര്യഃ പംചഭിഃ കോടിഭിർവൃതഃ ॥ 23 ॥
ദരീമുഖശ്ച ബലവാന്യൂഥപോഽഭ്യായയൌ തദാ ।
വൃതഃ കോടിസഹസ്രേണ സുഗ്രീവം സമുപസ്ഥിതഃ ॥ 24 ॥
മൈംദശ്ച ദ്വിവിദശ്ചോഭാവശ്വിപുത്രൌ മഹാബലൌ ।
കോടികോടിസഹസ്രേണ വാനരാണാമദൃശ്യതാമ് ॥ 25 ॥
ഗജശ്ച ബലവാന് വീരഃ കോടിഭിസ്തിസൃഭിർവൃതഃ ।
ആജഗാമ മഹാതേജാ സുഗ്രീവസ്യ സമീപതഃ ॥ 26 ॥
ഋക്ഷരാജോ മഹാതേജാ ജാംബവാന്നാമ നാമതഃ ।
കോടിഭിര്ദശഭിഃ പ്രാപ്തഃ സുഗ്രീവസ്യ വശേ സ്ഥിതഃ ॥ 27 ॥
രുമണ്വാന്നാമ വിക്രാംതോ വാനരോ വാനരേശ്വരമ് ।
ആയയൌ ബലവാംസ്തൂര്ണം കോടീശതസമാവൃതഃ ॥ 28 ॥
തതഃ കോടിസഹസ്രാണാം സഹസ്രേണ ശതേന ച ।
പൃഷ്ഠതോഽനുഗതഃ പ്രാപ്തോ ഹരിഭിര്ഗംധമാദനഃ ॥ 29 ॥
തതഃ പദ്മസഹസ്രേണ വൃതശ്ശംകുശതേന ച ।
യുവരാജോഽംഗദഃ പ്രാപ്തഃ പിതൃതുല്യപരാക്രമഃ ॥ 30 ॥
തതസ്താരാദ്യുതിസ്താരോ ഹരിര്ഭീമപരാക്രമഃ ।
പംചഭിര്ഹരികോടീഭിര്ദൂരതഃ പ്രത്യദൃശ്യത ॥ 31 ॥
ഇംദ്രജാനുഃ കപിർവീരോ യൂഥപഃ പ്രത്യദൃശ്യത ।
ഏകാദശാനാം കോടീനാമീശ്വരസ്തൈസ്സമാവൃതഃ ॥ 32 ॥
തതോ രംഭസ്ത്വനുപ്രാപ്തസ്തരുണാദിത്യസന്നിഭഃ ।
അയുതേനാവൃതശ്ചൈവ സഹസ്രേണ ശതേന ച ॥ 33 ॥
തതോ യൂഥപതിർവീരോ ദുര്മുഖോ നാമ വാനരഃ ।
പ്രത്യദൃശ്യത കോടീഭ്യാം ദ്വാഭ്യാം പരിവൃതോ ബലീ ॥ 34 ॥
കൈലാസശിഖരാകാരൈർവാനരൈര്ഭീമവിക്രമൈഃ ।
വൃതഃ കോടിസഹസ്രേണ ഹനുമാന്പ്രത്യദൃശ്യത ॥ 35 ॥
നലശ്ചാപി മഹാവീര്യസ്സംവൃതോ ദ്രുമവാസിഭിഃ ।
കോടീശതേന സംപ്രാപ്തസ്സഹസ്രേണ ശതേന ച ॥ 36 ॥
തതോ ദധിമുഖശ്രീമാന്കോടിഭിര്ദശഭിർവൃതഃ ।
സംപ്രാപ്തോഽഭിമതസ്തസ്യ സുഗ്രീവസ്യ മഹാത്മനഃ ॥ 37 ॥
ശരഭഃ കുമുദോ വഹ്നിർവാനരോ രംഹ ഏവ ച ।
ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവോ വാനരാഃ കാമരൂപിണഃ ॥ 38 ॥
ആവൃത്യ പൃഥിവീം സർവാം പർവതാംശ്ച വനാനി ച ।
യൂഥപാ സ്സമനുപ്രാപ്താ സ്തേഷാം സംഖ്യാ ന വിദ്യതേ ॥ 39 ॥
ആഗതാശ്ച വിശിഷ്ടാശ്ച പൃഥിവ്യാം സർവവാനരാഃ ।
ആപ്ലവംതഃ പ്ലവംതശ്ച ഗര്ജംതശ്ച പ്ലവംഗമാഃ ।
അഭ്യവര്തംത സുഗ്രീവം സൂര്യമഭ്രഗണാ ഇവ ॥ 40 ॥
കുർവാണാ ബഹുശബ്ദാംശ്ച പ്രഹൃഷ്ടാ ബാഹുശാലിനഃ ।
ശിരോഭിർവാനരേംദ്രായ സുഗ്രീവായ ന്യവേദയന് ॥ 41 ॥
അപരേ വാനരശ്രേഷ്ഠാസ്സംഗമ്യ ച യഥോചിതമ് ।
സുഗ്രീവേണ സമാഗമ്യ സ്ഥിതാഃ പ്രാംജലയ സ്തദാ ॥ 42 ॥
സുഗ്രീവസ്ത്വരിതോ രാമേ സർവാംസ്താം വാനരരര്ഷഭാന് ।
നിവേദയിത്വാ ധര്മജ്ഞഃ സ്ഥിതഃ പ്രാംജലിരബ്രവീത് ॥ 43 ॥
യഥാസുഖം പർവതനിഝരേഷു വനേഷു സർവേഷു ച വാനരേംദ്രാഃ ।
നിവേശയിത്വാ വിധിവദ്ബലാനി ബലം ബലജ്ഞഃ പ്രതിപത്തുമീഷ്ടേ ॥ 44 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിംധാകാംഡേ ഏകോനചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥
