śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha ēkōnachatvāriṃśassargaḥ ।
iti bruvāṇaṃ sugrīvaṃ rāmō dharmabhṛtāṃ varaḥ ।
bāhubhyāṃ sampariṣvajya pratyuvācha kṛtāñjalim ॥ 1 ॥
yadindrō varṣatē varṣaṃ na tachchitraṃ bhavētkvachit ।
ādityō vā sahasrāṃśuḥ kuryādvitimiraṃ nabhaḥ ॥ 2 ॥
chandramā raśmibhiḥ kuryātpṛthivīṃ saumya nirmalām ।
tvadvidhō vā'pi mitrāṇāṃ pratikuryātparantapa ॥ 3 ॥
ēvaṃ tvayi na tachchitraṃ bhavēdyatsaumya śōbhanam ।
jānāmyahaṃ tvāṃ sugrīva satataṃ priyavādinam ॥ 4 ॥
tvatsanāthaḥ sakhē saṅkhyē jētā'smi sakalānarīn ।
tvamēva mē suhṛtanmitraṃ sāhāyyaṃ kartumarhasi ॥ 5 ॥
jahārātmavināśāya vaidēhīṃ rākṣasādhamaḥ ।
vañchayitvā tu paulōmīmanuhlādō yathā śachīm ॥ 6 ॥
na chirāttaṃ haniṣyāmi rāvaṇaṃ niśitaiśśaraiḥ ।
paulōmyāḥ pitaraṃ dṛptaṃ śatakraturivā'havē ॥ 7 ॥
ētasminnantarē chaiva rajassamabhivartata ।
uṣṇāṃ tīvrāṃ sahasrāṃśōśChādayadgaganē prabhām ॥ 8 ॥
diśaḥ paryākulāśchāsanrajasā tēna mūrChatā ।
chachāla cha mahī sarvā saśailavanakānanā ॥ 9 ॥
tatō nagēndrasaṅkāśaistīkṣṇadaṃṣṭrairmahābalaiḥ ।
kṛtsnā sañChāditā bhūmirasaṅkhyēyaiḥ plavaṅgamaiḥ ॥ 10 ॥
nimēṣāntaramātrēṇa tatastairhariyūthapaiḥ ।
kōṭīśataparīvāraiḥ kāmarūpibhirāvṛtā ॥ 11 ॥
nādēyaiḥ pārvatīyaiścha sāmudraiścha mahābalaiḥ ।
haribhirmēghanirhrādairanyaiścha vanachāribhiḥ ॥ 12 ॥
taruṇādityavarṇaiścha śaśigauraiścha vānaraiḥ ।
padmakēsaravarṇaiścha śvētairmērukṛtālayaiḥ ॥ 13 ॥
kōṭīsahasrairdaśabhiḥ śrīmānparivṛtastadā ।
vīraśśatavalirnāma vānaraḥ pratyadṛśyata ॥ 14 ॥
tataḥ kāñchanaśailābhastārāyā vīryavānpitā ।
anēkairdaśasāhasraiḥ kōṭibhiḥ pratyadṛśyata ॥ 15 ॥
tathā'parēṇa kōṭīnāṃ sahasrēṇa samanvitaḥ ।
pitā rumāyā samprāptassugrīvaśvaśurō vibhuḥ ॥ 16 ॥
padmakēsarasaṅkāśastaruṇārkanibhānanaḥ ।
buddhimānvānaraśrēṣṭhassarvavānarasattamaḥ ॥ 17 ॥
anēkairbahusāhasrairvānarāṇāṃ samanvitaḥ ।
pitā hanumataśraśīmānkēsarī pratyadṛśyata ॥ 18 ॥
gōlāṅgūlamahārājō gavākṣō bhīmavikramaḥ ।
vṛtaḥ kōṭisahasrēṇa vānarāṇāmadṛśyata ॥ 19 ॥
ṛkṣāṇāṃ bhīmavēgānāṃ dhūmraśśatrunibarhaṇaḥ ।
vṛtaḥ kōṭisahasrābhyāṃ dvābhyāṃ samabhivartata ॥ 20 ॥
mahāchalanibhairghōraiḥ panasō nāma yūthapaḥ ।
ājagāma mahāvīryastisṛbhiḥ kōṭibhirvṛtaḥ ॥ 21 ॥
nīlāñjanachayākārō nīlō nāmā'tha yūthapaḥ ।
adṛśyata mahākāyaḥ kōṭibhirdaśabhirvṛtaḥ ॥ 22 ॥
tataḥ kāñchanaśailābhō gavayō nāma yūthapaḥ ।
ājagāma mahāvīryaḥ pañchabhiḥ kōṭibhirvṛtaḥ ॥ 23 ॥
darīmukhaścha balavānyūthapō'bhyāyayau tadā ।
vṛtaḥ kōṭisahasrēṇa sugrīvaṃ samupasthitaḥ ॥ 24 ॥
maindaścha dvividaśchōbhāvaśviputrau mahābalau ।
kōṭikōṭisahasrēṇa vānarāṇāmadṛśyatām ॥ 25 ॥
gajaścha balavān vīraḥ kōṭibhistisṛbhirvṛtaḥ ।
ājagāma mahātējā sugrīvasya samīpataḥ ॥ 26 ॥
ṛkṣarājō mahātējā jāmbavānnāma nāmataḥ ।
kōṭibhirdaśabhiḥ prāptaḥ sugrīvasya vaśē sthitaḥ ॥ 27 ॥
rumaṇvānnāma vikrāntō vānarō vānarēśvaram ।
āyayau balavāṃstūrṇaṃ kōṭīśatasamāvṛtaḥ ॥ 28 ॥
tataḥ kōṭisahasrāṇāṃ sahasrēṇa śatēna cha ।
pṛṣṭhatō'nugataḥ prāptō haribhirgandhamādanaḥ ॥ 29 ॥
tataḥ padmasahasrēṇa vṛtaśśaṅkuśatēna cha ।
yuvarājō'ṅgadaḥ prāptaḥ pitṛtulyaparākramaḥ ॥ 30 ॥
tatastārādyutistārō harirbhīmaparākramaḥ ।
pañchabhirharikōṭībhirdūrataḥ pratyadṛśyata ॥ 31 ॥
indrajānuḥ kapirvīrō yūthapaḥ pratyadṛśyata ।
ēkādaśānāṃ kōṭīnāmīśvarastaissamāvṛtaḥ ॥ 32 ॥
tatō rambhastvanuprāptastaruṇādityasannibhaḥ ।
ayutēnāvṛtaśchaiva sahasrēṇa śatēna cha ॥ 33 ॥
tatō yūthapatirvīrō durmukhō nāma vānaraḥ ।
pratyadṛśyata kōṭībhyāṃ dvābhyāṃ parivṛtō balī ॥ 34 ॥
kailāsaśikharākārairvānarairbhīmavikramaiḥ ।
vṛtaḥ kōṭisahasrēṇa hanumānpratyadṛśyata ॥ 35 ॥
nalaśchāpi mahāvīryassaṃvṛtō drumavāsibhiḥ ।
kōṭīśatēna samprāptassahasrēṇa śatēna cha ॥ 36 ॥
tatō dadhimukhaśrīmānkōṭibhirdaśabhirvṛtaḥ ।
samprāptō'bhimatastasya sugrīvasya mahātmanaḥ ॥ 37 ॥
śarabhaḥ kumudō vahnirvānarō raṃha ēva cha ।
ētē chānyē cha bahavō vānarāḥ kāmarūpiṇaḥ ॥ 38 ॥
āvṛtya pṛthivīṃ sarvāṃ parvatāṃścha vanāni cha ।
yūthapā ssamanuprāptā stēṣāṃ saṅkhyā na vidyatē ॥ 39 ॥
āgatāścha viśiṣṭāścha pṛthivyāṃ sarvavānarāḥ ।
āplavantaḥ plavantaścha garjantaścha plavaṅgamāḥ ।
abhyavartanta sugrīvaṃ sūryamabhragaṇā iva ॥ 40 ॥
kurvāṇā bahuśabdāṃścha prahṛṣṭā bāhuśālinaḥ ।
śirōbhirvānarēndrāya sugrīvāya nyavēdayan ॥ 41 ॥
aparē vānaraśrēṣṭhāssaṅgamya cha yathōchitam ।
sugrīvēṇa samāgamya sthitāḥ prāñjalaya stadā ॥ 42 ॥
sugrīvastvaritō rāmē sarvāṃstāṃ vānarararṣabhān ।
nivēdayitvā dharmajñaḥ sthitaḥ prāñjalirabravīt ॥ 43 ॥
yathāsukhaṃ parvatanijharēṣu vanēṣu sarvēṣu cha vānarēndrāḥ ।
nivēśayitvā vidhivadbalāni balaṃ balajñaḥ pratipattumīṣṭē ॥ 44 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē ēkōnachatvāriṃśassargaḥ ॥