ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുംദരകാംഡമ് ।
അഥ ത്രിഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ।
തതോ മൂര്ധ്നാ നിപതിതം വാനരം വാനരര്ഷഭഃ ।
ദൃഷ്ട്വൈവോദ്വിഗ്നഹൃദയോ വാക്യമേതദുവാച ഹ ॥ 1 ॥
ഉത്തിഷ്ഠോത്തിഷ്ഠ കസ്മാത്ത്വം പാദയോഃ പതിതോ മമ ।
അഭയം തേ ഭവേദ്വീര സർവമേവാഭിധീയതാമ് ॥ 2 ॥
സ തു വിശ്വാസിതസ്തേന സുഗ്രീവേണ മഹാത്മനാ ।
ഉത്ഥായ സുമഹാപ്രാജ്ഞോ വാക്യം ദധിമുഖോഽബ്രവീത് ॥ 3 ॥
നൈവര്ക്ഷരജസാ രാജന്ന ത്വയാ നാപി വാലിനാ ।
വനം നിസൃഷ്ടപൂർവം ഹി ഭക്ഷിതം തച്ച വാനരൈഃ ॥ 4 ॥
ഏഭിഃ പ്രധര്ഷിതാശ്ചൈവ വാനരാ വനരക്ഷിഭിഃ ।
മധൂന്യചിംതയിത്വേമാന് ഭക്ഷയംതി പിബംതി ച ॥ 5 ॥
ശിഷ്ടമത്രാപവിധ്യംതി ഭക്ഷയംതി തഥാപരേ ।
നിവാര്യമാണാസ്തേ സർവേ ഭ്രുവോ വൈ ദര്ശയംതി ഹി ॥ 6 ॥
ഇമേ ഹി സംരബ്ധതരാസ്തഥാ തൈസ്സംപ്രധര്ഷിതാഃ ।
വാരയംതോ വനാത്തസ്മാത്ക്രുദ്ധൈർവാനരപുംഗവൈഃ ॥ 7 ॥
തതസ്തൈര്ബഹുഭിർവീരൈർവാനരൈർവാനരര്ഷഭ ।
സംരക്തനയനൈഃ ക്രോധാദ്ധരയഃ പ്രവിചാലിതാഃ ॥ 8 ॥
പാണിഭിര്നിഹതാഃ കേചിത്കേചിജ്ജാനുഭിരാഹതാഃ ।
പ്രകൃഷ്ടാശ്ച യഥാകാമം ദേവമാര്ഗം ച ദര്ശിതാഃ ॥ 9 ॥
ഏവമേതേ ഹതാശ്ശൂരാസ്ത്വയി തിഷ്ഠതി ഭര്തരി ।
കൃത്സ്നം മധുവനം ചൈവ പ്രകാമം തൈഃ പ്രഭക്ഷ്യതേ ॥ 10 ॥
ഏവം വിജ്ഞാപ്യമാനം തം സുഗ്രീവം വാനരര്ഷഭമ് ।
അപൃച്ഛത്തം മഹാപ്രാജ്ഞോ ലക്ഷ്മണഃ പരവീരഹാ ॥ 11 ॥
കിമയം വാനരോ രാജന് വനപഃ പ്രത്യുപസ്ഥിതഃ ।
കം ചാര്ഥമഭിനിര്ദിശ്യ ദുഃഖിതോ വാക്യമബ്രവീത് ॥ 12 ॥
ഏവമുക്തസ്തു സുഗ്രീവോ ലക്ഷ്മണേന മഹാത്മനാ ।
ലക്ഷ്മണം പ്രത്യുവാചേദം വാക്യം വാക്യവിശാരദഃ ॥ 13 ॥
ആര്യ ലക്ഷ്മണ സംപ്രാഹ വീരോ ദധിമുഖഃ കപിഃ ।
അംഗദപ്രമുഖൈർവീരൈര്ഭക്ഷിതം മധു വാനരൈഃ ॥ 14 ॥
വിചിത്യ ദക്ഷിണാമാശാമാഗതൈര്ഹരിപുംഗവൈഃ ।
നൈഷാമകൃത്യാനാമീദൃശസ്സ്യാദുപക്രമഃ ॥ 15 ॥
ആഗതൈശ്ച പ്രമഥിതം യഥാ മധുവനം ഹി തൈഃ ।
ധര്ഷിതം ച വനം കൃത്സ്നമുപയുക്തം ച വാനരൈഃ ॥ 16 ॥
വനം യദാഽഭിപന്നാസ്തേ സാധിതം കര്മ വാനരൈഃ ।
ദൃഷ്ടാ ദേവീ ന സംദേഹോ ന ചാന്യേന ഹനൂമതാ ॥ 17 ॥
ന ഹ്യന്യസ്സാധനേ ഹേതുഃ കര്മണോഽസ്യ ഹനൂമതഃ ।
കാര്യസിദ്ധിര്മതിശ്ചൈവ തസ്മിന്വാനരപുംഗവേ ॥ 18 ॥
വ്യവസായശ്ച വീര്യം ച ശ്രുതം ചാപി പ്രതിഷ്ഠിതമ് ।
ജാംബവാന്യത്ര നേതാ സ്യാദംഗദശ്ച മഹാബലഃ ॥ 19 ॥
ഹനുമാംശ്ചാപ്യധിഷ്ഠാതാ ന തസ്യ ഗതിരന്യഥാ ।
അംഗദപ്രമുഖൈർവീരൈര്ഹതം മധുവനം കില ॥ 20 ॥
വാരയംതശ്ച സഹിതാസ്തദാ ജാനുഭിരാഹതാഃ ।
ഏതദര്ഥമയം പ്രാപ്തോ വക്തും മധുരവാഗിഹ ॥ 21 ॥
നാമ്നാ ദധിമുഖോ നാമ ഹരിഃ പ്രഖ്യാതവിക്രമഃ ।
ദൃഷ്ടാ സീതാ മഹാബാഹോ സൌമിത്രേ പശ്യ തത്ത്വതഃ ॥ 22 ॥
അഭിഗമ്യ തഥാ സർവേ പിബംതി മധു വാനരാഃ ।
ന ചാപ്യദൃഷ്ട്വാ വൈദേഹീം വിശ്രുതാഃ പുരുഷര്ഷഭ ॥ 23 ॥
വനം ദത്തവരം ദിവ്യം ധര്ഷയേയുർവനൌകസഃ ।
തതഃ പ്രഹൃഷ്ടോ ധര്മാത്മാ ലക്ഷ്മണസ്സഹ രാഘവഃ ॥ 24 ॥
ശ്രുത്വാ കര്ണസുഖാം വാണീം സുഗ്രീവവദനാച്ച്യുതാമ് ।
പ്രാഹൃഷ്യത ഭൃശം രാമോ ലക്ഷ്മണശ്ച മഹാബലഃ ॥ 25 ॥
ശ്രുത്വാ ദധിമുഖസ്യേദം സുഗ്രീവസ്സംപ്രഹൃഷ്യ ച ।
വനപാലം പുനർവാക്യം സുഗ്രീവഃ പ്രത്യഭാഷത ॥ 26 ॥
പ്രീതോഽസ്മി സോഽഹം യദ്ഭുക്തം വനം തൈഃ കൃതകര്മഭിഃ ।
മര്ഷിതം മര്ഷണീയം ച ചേഷ്ടിതം കൃതകര്മണാമ് ॥ 27 ॥
ഇച്ഛാമി ശീഘ്രം ഹനുമത്പ്രധാനാന് ശാഖാമൃഗാംസ്താന് മൃഗരാജദര്പാന് ।
ദ്രഷ്ടും കൃതാര്ഥാന് സഹ രാഘവാഭ്യാം ശ്രോതും ച സീതാധിഗമേ പ്രയത്നമ് ॥ 28 ॥
പ്രീതിസ്ഫീതാക്ഷൌ സംപ്രഹൃഷ്ടൌ കുമാരൌ ദൃഷ്ട്വാ സിദ്ധാര്ഥൌ വാനരാണാം ച രാജാ ।
അംഗൈഃ സംഹൃഷ്ടൈഃ കര്മസിദ്ധിം വിദിത്വാ ബാഹ്വോരാസന്നാം സോഽതിമാത്രം നനംദ ॥ 29 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുംദരകാംഡേ ത്രിഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ॥
