ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ସୁଂଦରକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରିଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତୋ ମୂର୍ଧ୍ନା ନିପତିତଂ ଵାନରଂ ଵାନରର୍ଷଭଃ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵୋଦ୍ଵିଗ୍ନହୃଦୟୋ ଵାକ୍ୟମେତଦୁଵାଚ ହ ॥ 1 ॥
ଉତ୍ତିଷ୍ଠୋତ୍ତିଷ୍ଠ କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ପାଦୟୋଃ ପତିତୋ ମମ ।
ଅଭୟଂ ତେ ଭଵେଦ୍ଵୀର ସର୍ଵମେଵାଭିଧୀୟତାମ୍ ॥ 2 ॥
ସ ତୁ ଵିଶ୍ଵାସିତସ୍ତେନ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ମହାତ୍ମନା ।
ଉତ୍ଥାୟ ସୁମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵାକ୍ୟଂ ଦଧିମୁଖୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 3 ॥
ନୈଵର୍କ୍ଷରଜସା ରାଜନ୍ନ ତ୍ଵୟା ନାପି ଵାଲିନା ।
ଵନଂ ନିସୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଂ ହି ଭକ୍ଷିତଂ ତଚ୍ଚ ଵାନରୈଃ ॥ 4 ॥
ଏଭିଃ ପ୍ରଧର୍ଷିତାଶ୍ଚୈଵ ଵାନରା ଵନରକ୍ଷିଭିଃ ।
ମଧୂନ୍ୟଚିଂତୟିତ୍ଵେମାନ୍ ଭକ୍ଷୟଂତି ପିବଂତି ଚ ॥ 5 ॥
ଶିଷ୍ଟମତ୍ରାପଵିଧ୍ୟଂତି ଭକ୍ଷୟଂତି ତଥାପରେ ।
ନିଵାର୍ୟମାଣାସ୍ତେ ସର୍ଵେ ଭ୍ରୁଵୋ ଵୈ ଦର୍ଶୟଂତି ହି ॥ 6 ॥
ଇମେ ହି ସଂରବ୍ଧତରାସ୍ତଥା ତୈସ୍ସଂପ୍ରଧର୍ଷିତାଃ ।
ଵାରୟଂତୋ ଵନାତ୍ତସ୍ମାତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୈର୍ଵାନରପୁଂଗଵୈଃ ॥ 7 ॥
ତତସ୍ତୈର୍ବହୁଭିର୍ଵୀରୈର୍ଵାନରୈର୍ଵାନରର୍ଷଭ ।
ସଂରକ୍ତନୟନୈଃ କ୍ରୋଧାଦ୍ଧରୟଃ ପ୍ରଵିଚାଲିତାଃ ॥ 8 ॥
ପାଣିଭିର୍ନିହତାଃ କେଚିତ୍କେଚିଜ୍ଜାନୁଭିରାହତାଃ ।
ପ୍ରକୃଷ୍ଟାଶ୍ଚ ୟଥାକାମଂ ଦେଵମାର୍ଗଂ ଚ ଦର୍ଶିତାଃ ॥ 9 ॥
ଏଵମେତେ ହତାଶ୍ଶୂରାସ୍ତ୍ଵୟି ତିଷ୍ଠତି ଭର୍ତରି ।
କୃତ୍ସ୍ନଂ ମଧୁଵନଂ ଚୈଵ ପ୍ରକାମଂ ତୈଃ ପ୍ରଭକ୍ଷ୍ୟତେ ॥ 10 ॥
ଏଵଂ ଵିଜ୍ଞାପ୍ୟମାନଂ ତଂ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଵାନରର୍ଷଭମ୍ ।
ଅପୃଚ୍ଛତ୍ତଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପରଵୀରହା ॥ 11 ॥
କିମୟଂ ଵାନରୋ ରାଜନ୍ ଵନପଃ ପ୍ରତ୍ୟୁପସ୍ଥିତଃ ।
କଂ ଚାର୍ଥମଭିନିର୍ଦିଶ୍ୟ ଦୁଃଖିତୋ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 12 ॥
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ମହାତ୍ମନା ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚେଦଂ ଵାକ୍ୟଂ ଵାକ୍ୟଵିଶାରଦଃ ॥ 13 ॥
ଆର୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସଂପ୍ରାହ ଵୀରୋ ଦଧିମୁଖଃ କପିଃ ।
ଅଂଗଦପ୍ରମୁଖୈର୍ଵୀରୈର୍ଭକ୍ଷିତଂ ମଧୁ ଵାନରୈଃ ॥ 14 ॥
ଵିଚିତ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣାମାଶାମାଗତୈର୍ହରିପୁଂଗଵୈଃ ।
ନୈଷାମକୃତ୍ୟାନାମୀଦୃଶସ୍ସ୍ୟାଦୁପକ୍ରମଃ ॥ 15 ॥
ଆଗତୈଶ୍ଚ ପ୍ରମଥିତଂ ୟଥା ମଧୁଵନଂ ହି ତୈଃ ।
ଧର୍ଷିତଂ ଚ ଵନଂ କୃତ୍ସ୍ନମୁପୟୁକ୍ତଂ ଚ ଵାନରୈଃ ॥ 16 ॥
ଵନଂ ୟଦାଽଭିପନ୍ନାସ୍ତେ ସାଧିତଂ କର୍ମ ଵାନରୈଃ ।
ଦୃଷ୍ଟା ଦେଵୀ ନ ସଂଦେହୋ ନ ଚାନ୍ୟେନ ହନୂମତା ॥ 17 ॥
ନ ହ୍ୟନ୍ୟସ୍ସାଧନେ ହେତୁଃ କର୍ମଣୋଽସ୍ୟ ହନୂମତଃ ।
କାର୍ୟସିଦ୍ଧିର୍ମତିଶ୍ଚୈଵ ତସ୍ମିନ୍ଵାନରପୁଂଗଵେ ॥ 18 ॥
ଵ୍ୟଵସାୟଶ୍ଚ ଵୀର୍ୟଂ ଚ ଶ୍ରୁତଂ ଚାପି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ।
ଜାଂବଵାନ୍ୟତ୍ର ନେତା ସ୍ୟାଦଂଗଦଶ୍ଚ ମହାବଲଃ ॥ 19 ॥
ହନୁମାଂଶ୍ଚାପ୍ୟଧିଷ୍ଠାତା ନ ତସ୍ୟ ଗତିରନ୍ୟଥା ।
ଅଂଗଦପ୍ରମୁଖୈର୍ଵୀରୈର୍ହତଂ ମଧୁଵନଂ କିଲ ॥ 20 ॥
ଵାରୟଂତଶ୍ଚ ସହିତାସ୍ତଦା ଜାନୁଭିରାହତାଃ ।
ଏତଦର୍ଥମୟଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵକ୍ତୁଂ ମଧୁରଵାଗିହ ॥ 21 ॥
ନାମ୍ନା ଦଧିମୁଖୋ ନାମ ହରିଃ ପ୍ରଖ୍ୟାତଵିକ୍ରମଃ ।
ଦୃଷ୍ଟା ସୀତା ମହାବାହୋ ସୌମିତ୍ରେ ପଶ୍ୟ ତତ୍ତ୍ଵତଃ ॥ 22 ॥
ଅଭିଗମ୍ୟ ତଥା ସର୍ଵେ ପିବଂତି ମଧୁ ଵାନରାଃ ।
ନ ଚାପ୍ୟଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈଦେହୀଂ ଵିଶ୍ରୁତାଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭ ॥ 23 ॥
ଵନଂ ଦତ୍ତଵରଂ ଦିଵ୍ୟଂ ଧର୍ଷୟେୟୁର୍ଵନୌକସଃ ।
ତତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ସହ ରାଘଵଃ ॥ 24 ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵା କର୍ଣସୁଖାଂ ଵାଣୀଂ ସୁଗ୍ରୀଵଵଦନାଚ୍ଚ୍ୟୁତାମ୍ ।
ପ୍ରାହୃଷ୍ୟତ ଭୃଶଂ ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାବଲଃ ॥ 25 ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦଧିମୁଖସ୍ୟେଦଂ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ସଂପ୍ରହୃଷ୍ୟ ଚ ।
ଵନପାଲଂ ପୁନର୍ଵାକ୍ୟଂ ସୁଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରତ୍ୟଭାଷତ ॥ 26 ॥
ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମି ସୋଽହଂ ୟଦ୍ଭୁକ୍ତଂ ଵନଂ ତୈଃ କୃତକର୍ମଭିଃ ।
ମର୍ଷିତଂ ମର୍ଷଣୀୟଂ ଚ ଚେଷ୍ଟିତଂ କୃତକର୍ମଣାମ୍ ॥ 27 ॥
ଇଚ୍ଛାମି ଶୀଘ୍ରଂ ହନୁମତ୍ପ୍ରଧାନାନ୍ ଶାଖାମୃଗାଂସ୍ତାନ୍ ମୃଗରାଜଦର୍ପାନ୍ ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ କୃତାର୍ଥାନ୍ ସହ ରାଘଵାଭ୍ୟାଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ଚ ସୀତାଧିଗମେ ପ୍ରୟତ୍ନମ୍ ॥ 28 ॥
ପ୍ରୀତିସ୍ଫୀତାକ୍ଷୌ ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟୌ କୁମାରୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସିଦ୍ଧାର୍ଥୌ ଵାନରାଣାଂ ଚ ରାଜା ।
ଅଂଗୈଃ ସଂହୃଷ୍ଟୈଃ କର୍ମସିଦ୍ଧିଂ ଵିଦିତ୍ଵା ବାହ୍ଵୋରାସନ୍ନାଂ ସୋଽତିମାତ୍ରଂ ନନଂଦ ॥ 29 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ସୁଂଦରକାଂଡେ ତ୍ରିଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
