શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુંદરકાંડમ્ ।
અથ ત્રિષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ।
તતો મૂર્ધ્ના નિપતિતં વાનરં વાનરર્ષભઃ ।
દૃષ્ટ્વૈવોદ્વિગ્નહૃદયો વાક્યમેતદુવાચ હ ॥ 1 ॥
ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠ કસ્માત્ત્વં પાદયોઃ પતિતો મમ ।
અભયં તે ભવેદ્વીર સર્વમેવાભિધીયતામ્ ॥ 2 ॥
સ તુ વિશ્વાસિતસ્તેન સુગ્રીવેણ મહાત્મના ।
ઉત્થાય સુમહાપ્રાજ્ઞો વાક્યં દધિમુખોઽબ્રવીત્ ॥ 3 ॥
નૈવર્ક્ષરજસા રાજન્ન ત્વયા નાપિ વાલિના ।
વનં નિસૃષ્ટપૂર્વં હિ ભક્ષિતં તચ્ચ વાનરૈઃ ॥ 4 ॥
એભિઃ પ્રધર્ષિતાશ્ચૈવ વાનરા વનરક્ષિભિઃ ।
મધૂન્યચિંતયિત્વેમાન્ ભક્ષયંતિ પિબંતિ ચ ॥ 5 ॥
શિષ્ટમત્રાપવિધ્યંતિ ભક્ષયંતિ તથાપરે ।
નિવાર્યમાણાસ્તે સર્વે ભ્રુવો વૈ દર્શયંતિ હિ ॥ 6 ॥
ઇમે હિ સંરબ્ધતરાસ્તથા તૈસ્સંપ્રધર્ષિતાઃ ।
વારયંતો વનાત્તસ્માત્ક્રુદ્ધૈર્વાનરપુંગવૈઃ ॥ 7 ॥
તતસ્તૈર્બહુભિર્વીરૈર્વાનરૈર્વાનરર્ષભ ।
સંરક્તનયનૈઃ ક્રોધાદ્ધરયઃ પ્રવિચાલિતાઃ ॥ 8 ॥
પાણિભિર્નિહતાઃ કેચિત્કેચિજ્જાનુભિરાહતાઃ ।
પ્રકૃષ્ટાશ્ચ યથાકામં દેવમાર્ગં ચ દર્શિતાઃ ॥ 9 ॥
એવમેતે હતાશ્શૂરાસ્ત્વયિ તિષ્ઠતિ ભર્તરિ ।
કૃત્સ્નં મધુવનં ચૈવ પ્રકામં તૈઃ પ્રભક્ષ્યતે ॥ 10 ॥
એવં વિજ્ઞાપ્યમાનં તં સુગ્રીવં વાનરર્ષભમ્ ।
અપૃચ્છત્તં મહાપ્રાજ્ઞો લક્ષ્મણઃ પરવીરહા ॥ 11 ॥
કિમયં વાનરો રાજન્ વનપઃ પ્રત્યુપસ્થિતઃ ।
કં ચાર્થમભિનિર્દિશ્ય દુઃખિતો વાક્યમબ્રવીત્ ॥ 12 ॥
એવમુક્તસ્તુ સુગ્રીવો લક્ષ્મણેન મહાત્મના ।
લક્ષ્મણં પ્રત્યુવાચેદં વાક્યં વાક્યવિશારદઃ ॥ 13 ॥
આર્ય લક્ષ્મણ સંપ્રાહ વીરો દધિમુખઃ કપિઃ ।
અંગદપ્રમુખૈર્વીરૈર્ભક્ષિતં મધુ વાનરૈઃ ॥ 14 ॥
વિચિત્ય દક્ષિણામાશામાગતૈર્હરિપુંગવૈઃ ।
નૈષામકૃત્યાનામીદૃશસ્સ્યાદુપક્રમઃ ॥ 15 ॥
આગતૈશ્ચ પ્રમથિતં યથા મધુવનં હિ તૈઃ ।
ધર્ષિતં ચ વનં કૃત્સ્નમુપયુક્તં ચ વાનરૈઃ ॥ 16 ॥
વનં યદાઽભિપન્નાસ્તે સાધિતં કર્મ વાનરૈઃ ।
દૃષ્ટા દેવી ન સંદેહો ન ચાન્યેન હનૂમતા ॥ 17 ॥
ન હ્યન્યસ્સાધને હેતુઃ કર્મણોઽસ્ય હનૂમતઃ ।
કાર્યસિદ્ધિર્મતિશ્ચૈવ તસ્મિન્વાનરપુંગવે ॥ 18 ॥
વ્યવસાયશ્ચ વીર્યં ચ શ્રુતં ચાપિ પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
જાંબવાન્યત્ર નેતા સ્યાદંગદશ્ચ મહાબલઃ ॥ 19 ॥
હનુમાંશ્ચાપ્યધિષ્ઠાતા ન તસ્ય ગતિરન્યથા ।
અંગદપ્રમુખૈર્વીરૈર્હતં મધુવનં કિલ ॥ 20 ॥
વારયંતશ્ચ સહિતાસ્તદા જાનુભિરાહતાઃ ।
એતદર્થમયં પ્રાપ્તો વક્તું મધુરવાગિહ ॥ 21 ॥
નામ્ના દધિમુખો નામ હરિઃ પ્રખ્યાતવિક્રમઃ ।
દૃષ્ટા સીતા મહાબાહો સૌમિત્રે પશ્ય તત્ત્વતઃ ॥ 22 ॥
અભિગમ્ય તથા સર્વે પિબંતિ મધુ વાનરાઃ ।
ન ચાપ્યદૃષ્ટ્વા વૈદેહીં વિશ્રુતાઃ પુરુષર્ષભ ॥ 23 ॥
વનં દત્તવરં દિવ્યં ધર્ષયેયુર્વનૌકસઃ ।
તતઃ પ્રહૃષ્ટો ધર્માત્મા લક્ષ્મણસ્સહ રાઘવઃ ॥ 24 ॥
શ્રુત્વા કર્ણસુખાં વાણીં સુગ્રીવવદનાચ્ચ્યુતામ્ ।
પ્રાહૃષ્યત ભૃશં રામો લક્ષ્મણશ્ચ મહાબલઃ ॥ 25 ॥
શ્રુત્વા દધિમુખસ્યેદં સુગ્રીવસ્સંપ્રહૃષ્ય ચ ।
વનપાલં પુનર્વાક્યં સુગ્રીવઃ પ્રત્યભાષત ॥ 26 ॥
પ્રીતોઽસ્મિ સોઽહં યદ્ભુક્તં વનં તૈઃ કૃતકર્મભિઃ ।
મર્ષિતં મર્ષણીયં ચ ચેષ્ટિતં કૃતકર્મણામ્ ॥ 27 ॥
ઇચ્છામિ શીઘ્રં હનુમત્પ્રધાનાન્ શાખામૃગાંસ્તાન્ મૃગરાજદર્પાન્ ।
દ્રષ્ટું કૃતાર્થાન્ સહ રાઘવાભ્યાં શ્રોતું ચ સીતાધિગમે પ્રયત્નમ્ ॥ 28 ॥
પ્રીતિસ્ફીતાક્ષૌ સંપ્રહૃષ્ટૌ કુમારૌ દૃષ્ટ્વા સિદ્ધાર્થૌ વાનરાણાં ચ રાજા ।
અંગૈઃ સંહૃષ્ટૈઃ કર્મસિદ્ધિં વિદિત્વા બાહ્વોરાસન્નાં સોઽતિમાત્રં નનંદ ॥ 29 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુંદરકાંડે ત્રિષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ॥
