View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 5.63 Sundara Kanda - Sarga 63

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha triṣaṣṭitamassargaḥ ।

tatō mūrdhnā nipatitaṃ vānaraṃ vānararṣabhaḥ ।
dṛṣṭvaivōdvignahṛdayō vākyamētaduvācha ha ॥ 1 ॥

uttiṣṭhōttiṣṭha kasmāttvaṃ pādayōḥ patitō mama ।
abhayaṃ tē bhavēdvīra sarvamēvābhidhīyatām ॥ 2 ॥

sa tu viśvāsitastēna sugrīvēṇa mahātmanā ।
utthāya sumahāprājñō vākyaṃ dadhimukhō'bravīt ॥ 3 ॥

naivarkṣarajasā rājanna tvayā nāpi vālinā ।
vanaṃ nisṛṣṭapūrvaṃ hi bhakṣitaṃ tachcha vānaraiḥ ॥ 4 ॥

ēbhiḥ pradharṣitāśchaiva vānarā vanarakṣibhiḥ ।
madhūnyachintayitvēmān bhakṣayanti pibanti cha ॥ 5 ॥

śiṣṭamatrāpavidhyanti bhakṣayanti tathāparē ।
nivāryamāṇāstē sarvē bhruvō vai darśayanti hi ॥ 6 ॥

imē hi saṃrabdhatarāstathā taissampradharṣitāḥ ।
vārayantō vanāttasmātkruddhairvānarapuṅgavaiḥ ॥ 7 ॥

tatastairbahubhirvīrairvānarairvānararṣabha ।
saṃraktanayanaiḥ krōdhāddharayaḥ pravichālitāḥ ॥ 8 ॥

pāṇibhirnihatāḥ kēchitkēchijjānubhirāhatāḥ ।
prakṛṣṭāścha yathākāmaṃ dēvamārgaṃ cha darśitāḥ ॥ 9 ॥

ēvamētē hatāśśūrāstvayi tiṣṭhati bhartari ।
kṛtsnaṃ madhuvanaṃ chaiva prakāmaṃ taiḥ prabhakṣyatē ॥ 10 ॥

ēvaṃ vijñāpyamānaṃ taṃ sugrīvaṃ vānararṣabham ।
apṛchChattaṃ mahāprājñō lakṣmaṇaḥ paravīrahā ॥ 11 ॥

kimayaṃ vānarō rājan vanapaḥ pratyupasthitaḥ ।
kaṃ chārthamabhinirdiśya duḥkhitō vākyamabravīt ॥ 12 ॥

ēvamuktastu sugrīvō lakṣmaṇēna mahātmanā ।
lakṣmaṇaṃ pratyuvāchēdaṃ vākyaṃ vākyaviśāradaḥ ॥ 13 ॥

ārya lakṣmaṇa samprāha vīrō dadhimukhaḥ kapiḥ ।
aṅgadapramukhairvīrairbhakṣitaṃ madhu vānaraiḥ ॥ 14 ॥

vichitya dakṣiṇāmāśāmāgatairharipuṅgavaiḥ ।
naiṣāmakṛtyānāmīdṛśassyādupakramaḥ ॥ 15 ॥

āgataiścha pramathitaṃ yathā madhuvanaṃ hi taiḥ ।
dharṣitaṃ cha vanaṃ kṛtsnamupayuktaṃ cha vānaraiḥ ॥ 16 ॥

vanaṃ yadā'bhipannāstē sādhitaṃ karma vānaraiḥ ।
dṛṣṭā dēvī na sandēhō na chānyēna hanūmatā ॥ 17 ॥

na hyanyassādhanē hētuḥ karmaṇō'sya hanūmataḥ ।
kāryasiddhirmatiśchaiva tasminvānarapuṅgavē ॥ 18 ॥

vyavasāyaścha vīryaṃ cha śrutaṃ chāpi pratiṣṭhitam ।
jāmbavānyatra nētā syādaṅgadaścha mahābalaḥ ॥ 19 ॥

hanumāṃśchāpyadhiṣṭhātā na tasya gatiranyathā ।
aṅgadapramukhairvīrairhataṃ madhuvanaṃ kila ॥ 20 ॥

vārayantaścha sahitāstadā jānubhirāhatāḥ ।
ētadarthamayaṃ prāptō vaktuṃ madhuravāgiha ॥ 21 ॥

nāmnā dadhimukhō nāma hariḥ prakhyātavikramaḥ ।
dṛṣṭā sītā mahābāhō saumitrē paśya tattvataḥ ॥ 22 ॥

abhigamya tathā sarvē pibanti madhu vānarāḥ ।
na chāpyadṛṣṭvā vaidēhīṃ viśrutāḥ puruṣarṣabha ॥ 23 ॥

vanaṃ dattavaraṃ divyaṃ dharṣayēyurvanaukasaḥ ।
tataḥ prahṛṣṭō dharmātmā lakṣmaṇassaha rāghavaḥ ॥ 24 ॥

śrutvā karṇasukhāṃ vāṇīṃ sugrīvavadanāchchyutām ।
prāhṛṣyata bhṛśaṃ rāmō lakṣmaṇaścha mahābalaḥ ॥ 25 ॥

śrutvā dadhimukhasyēdaṃ sugrīvassamprahṛṣya cha ।
vanapālaṃ punarvākyaṃ sugrīvaḥ pratyabhāṣata ॥ 26 ॥

prītō'smi sō'haṃ yadbhuktaṃ vanaṃ taiḥ kṛtakarmabhiḥ ।
marṣitaṃ marṣaṇīyaṃ cha chēṣṭitaṃ kṛtakarmaṇām ॥ 27 ॥

ichChāmi śīghraṃ hanumatpradhānān śākhāmṛgāṃstān mṛgarājadarpān ।
draṣṭuṃ kṛtārthān saha rāghavābhyāṃ śrōtuṃ cha sītādhigamē prayatnam ॥ 28 ॥

prītisphītākṣau samprahṛṣṭau kumārau dṛṣṭvā siddhārthau vānarāṇāṃ cha rājā ।
aṅgaiḥ saṃhṛṣṭaiḥ karmasiddhiṃ viditvā bāhvōrāsannāṃ sō'timātraṃ nananda ॥ 29 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē triṣaṣṭitamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: