śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha chatuḥṣaṣṭitamassargaḥ ।
sugrīvēṇaivamuktastu hṛṣṭō dadhimukhaḥ kapiḥ ।
rāghavaṃ lakṣmaṇaṃ chaiva sugrīvaṃ chābhyavādayat ॥ 1 ॥
sa praṇamya cha sugrīvaṃ rāghavau cha mahābalau ।
vānaraiḥ sahitaḥ śūrairdivamēvōtpapāta ha ॥ 2 ॥
sa yathaivā'gataḥ pūrvaṃ tathaiva tvaritaṃ gataḥ ।
nipatya gaganādbhūmautadvanaṃ pravivēśa ha ॥ 3 ॥
sa praviṣṭō madhuvanaṃ dadarśa hariyūthapān ।
vimadānutthitānsarvān mēhamānānmadhūdakam ॥ 4 ॥
sa tānupāgamadvīrō baddhvā karapuṭāñjalim ।
uvācha vachanaṃ ślakṣṇamidaṃ hṛṣṭavadaṅgadam ॥ 5 ॥
saumya rōṣō na kartavyō yadētatparivāritam ।
ajñānādrakṣibhiḥ krōdhādbhavantaḥ pratiṣēdhitāḥ ॥ 6 ॥
yuvarājastvamīśaścha vanasyāsya mahābala ।
maurkhyātpūrvaṃ kṛtō dōṣastaṃ bhavān kṣantumarhati ॥ 7 ॥
ākhyātaṃ hi mayā gatvā pitṛvyasya tavānagha ।
ihōpayātaṃ sarvēṣāmētēṣāṃ vanachāriṇām ॥ 8 ॥
sa tvadāgamanaṃ śrutvā sahaibhirhariyūthapaiḥ ।
prahṛṣṭō na tu ruṣṭō'sau vanaṃ śrutvā pradharṣitam ॥ 9 ॥
prahṛṣṭō māṃ pitṛvyastē sugrīvō vānarēśvaraḥ ।
śīghraṃ prēṣaya sarvāṃstāniti hōvācha pārthivaḥ ॥ 10 ॥
śrutvā dadhimukhasyēdaṃ vachanaṃ ślakṣṇamaṅgadaḥ ।
abravīttān hariśrēṣṭhō vākyaṃ vākyaviśāradaḥ ॥ 11 ॥
śaṅkē śrutō'yaṃ vṛttāntō rāmēṇa hariyūthapāḥ ।
tatkṣamaṃ nēha naḥ sthātuṃ kṛtē kāryē parantapāḥ ॥ 12 ॥
pītvā madhu yathākāmaṃ viśrāntā vanachāriṇaḥ ।
kiṃ śēṣaṃ gamanaṃ tatra sugrīvō yatra mē guruḥ ॥ 13 ॥
sarvē yathā māṃ vakṣyanti samētya hariyūthapāḥ ।
tathāsmi kartā kartavyē bhavadbhiḥ paravānaham ॥ 14 ॥
nājñāpayitumīśō'haṃ yuvarājō'smi yadyapi ।
ayuktaṃ kṛtakarmāṇō yūyaṃ dharṣayituṃ mayā ॥ 15 ॥
bruvataśchāṅgadasyaivaṃ śrutvā vachanamavyayam ।
prahṛṣṭamanasō vākyamidamūchurvanaukasaḥ ॥ 16 ॥
ēvaṃ vakṣyati kō rājan prabhussanvānararṣabha ।
aiśvaryamadamattō hi sarvō'hamiti manyatē ॥ 17 ॥
tava chēdaṃ susadṛśaṃ vākyaṃ nānyasya kasyachit ।
sannatirhi tavākhyāti bhaviṣyachChubhayōgyatām ॥ 18 ॥
sarvē vayamapi prāptāstatra gantuṃ kṛtakṣaṇāḥ ।
sa yatra harivīrāṇāṃ sugrīvaḥ patiravyayaḥ ॥ 19 ॥
tvayā hyanuktairharibhirnaiva śakyaṃ padātpadam ।
kvachidgantuṃ hariśrēṣṭha brūmaḥ satyamidaṃ tu tē ॥ 20 ॥
ēvaṃ tu vadatāṃ tēṣāmaṅgadaḥ pratyuvācha ha ।
bāḍhaṃ gachChāma ityuktvā khamutpēturmahābalāḥ ॥ 21 ॥
utpatantamanūtpētu ssarvē tē hariyūthapāḥ ।
kṛtvākāśaṃ nirākāśaṃ yantrōtkṣiptā ivāchalāḥ ॥ 22 ॥
tē'mbaraṃ sahasōtpatya vēgavantaḥ plavaṅgamāḥ ।
vinadantō mahānādaṃ ghanā vātēritā yathā ॥ 23 ॥
aṅgadē hyananuprāptē sugrīvō vānarādhipaḥ ।
uvācha śōkōpahataṃ rāmaṃ kamalalōchanam ॥ 24 ॥
samāśvasihi bhadraṃ tē dṛṣṭā dēvī na saṃśayaḥ ।
nāgantumiha śakyaṃ tairatītē samayē hi naḥ ॥ 25 ॥
na matsakāśamāgachChētkṛtyē hi vinipātitē ।
yuvarājō mahābāhuḥ plavatāṃ pravarō'ṅgadaḥ ॥ 26 ॥
yadyapyakṛtakṛtyānāmīdṛśa ssyādupakramaḥ ।
bhavētsa dīnavadanō bhrāntaviplutamānasaḥ ॥ 27 ॥
pitṛpaitāmahaṃ chaitatpūrvakairabhirakṣitam ।
na mē madhuvanaṃ hanyādahṛṣṭaḥ plavagēśvaraḥ ॥ 28 ॥
kausalyāsuprajā rāma samāśvasihi suvrata ।
dṛṣṭā dēvī na sandēhō na chānyēna hanūmatā ॥ 29 ॥
na hyanyaḥ karmaṇō hētussādhanē'sya hanūmataḥ ।
hanūmati hi siddhiścha matiścha matisattamaḥ ॥ 30 ॥
vyavasāyaścha vīryaṃ cha sūryē tēja iva dhruvam ।
jāmbavānyatra nētā syādaṅgadaścha balēśvaraḥ ।
hanumāṃśchāpyadhiṣṭhātā na tasya gatiranyathā ॥ 31 ॥
mā bhūśchintāsamāyuktassampratyamitavikramaḥ ॥ 32 ॥
tataḥ kilakilāśabdaṃ śuśrāvāsannamambarē ।
hanumatkarmadṛptānāṃ nārdhatāṃ kānanaukasām ॥ 33 ॥
kiṣkindhāmupayātānāṃ siddhiṃ kathayatāmiva ।
tataśśrutvā ninādaṃ taṃ kapīnāṃ kapisattamaḥ ॥ 34 ॥
āyatāñchitalāṅgūlassō'bhavaddhṛṣṭamānasaḥ ।
ājagmustē'pi harayō rāmadarśanakāṅkṣiṇaḥ ॥ 35 ॥
aṅgadaṃ purataḥ kṛtvā hanūmantaṃ cha vānaram ।
tē'ṅgadapramukhā vīrāḥ prahṛṣṭhāścha mudānvitāḥ ॥ 36 ॥
nipēturharirājasya samīpē rāghavasya cha ।
hanumāṃścha mahābāhuḥ praṇamya śirasā tataḥ ॥ 37 ॥
niyatāmakṣatāṃ dēvīṃ rāghavāya nyavēdayat ।
dṛṣṭā dēvīti hanumadvadanādamṛtōpamam ॥ 38 ॥
ākarṇya vachanaṃ rāmō harṣamāpa salakṣmaṇaḥ ।
niśchitārthaṃ tatastasmin sugrīvaṃ pavanātmajē ॥ 39 ॥
lakṣmaṇaḥ prītimān prītaṃ bahumānādavaikṣata ।
prītyā cha ramamāṇō'tha rāghavaḥ paravīrahā ॥ 40 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē chatuḥṣaṣṭitamassargaḥ ॥