ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ସୁଂଦରକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଚତୁଃଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସୁଗ୍ରୀଵେଣୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ହୃଷ୍ଟୋ ଦଧିମୁଖଃ କପିଃ ।
ରାଘଵଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚୈଵ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଚାଭ୍ୟଵାଦୟତ୍ ॥ 1 ॥
ସ ପ୍ରଣମ୍ୟ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ରାଘଵୌ ଚ ମହାବଲୌ ।
ଵାନରୈଃ ସହିତଃ ଶୂରୈର୍ଦିଵମେଵୋତ୍ପପାତ ହ ॥ 2 ॥
ସ ୟଥୈଵାଽଗତଃ ପୂର୍ଵଂ ତଥୈଵ ତ୍ଵରିତଂ ଗତଃ ।
ନିପତ୍ୟ ଗଗନାଦ୍ଭୂମୌତଦ୍ଵନଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ ॥ 3 ॥
ସ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ମଧୁଵନଂ ଦଦର୍ଶ ହରିୟୂଥପାନ୍ ।
ଵିମଦାନୁତ୍ଥିତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ମେହମାନାନ୍ମଧୂଦକମ୍ ॥ 4 ॥
ସ ତାନୁପାଗମଦ୍ଵୀରୋ ବଦ୍ଧ୍ଵା କରପୁଟାଂଜଲିମ୍ ।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣମିଦଂ ହୃଷ୍ଟଵଦଂଗଦମ୍ ॥ 5 ॥
ସୌମ୍ୟ ରୋଷୋ ନ କର୍ତଵ୍ୟୋ ୟଦେତତ୍ପରିଵାରିତମ୍ ।
ଅଜ୍ଞାନାଦ୍ରକ୍ଷିଭିଃ କ୍ରୋଧାଦ୍ଭଵଂତଃ ପ୍ରତିଷେଧିତାଃ ॥ 6 ॥
ୟୁଵରାଜସ୍ତ୍ଵମୀଶଶ୍ଚ ଵନସ୍ୟାସ୍ୟ ମହାବଲ ।
ମୌର୍ଖ୍ୟାତ୍ପୂର୍ଵଂ କୃତୋ ଦୋଷସ୍ତଂ ଭଵାନ୍ କ୍ଷଂତୁମର୍ହତି ॥ 7 ॥
ଆଖ୍ୟାତଂ ହି ମୟା ଗତ୍ଵା ପିତୃଵ୍ୟସ୍ୟ ତଵାନଘ ।
ଇହୋପୟାତଂ ସର୍ଵେଷାମେତେଷାଂ ଵନଚାରିଣାମ୍ ॥ 8 ॥
ସ ତ୍ଵଦାଗମନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସହୈଭିର୍ହରିୟୂଥପୈଃ ।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ନ ତୁ ରୁଷ୍ଟୋଽସୌ ଵନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଧର୍ଷିତମ୍ ॥ 9 ॥
ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ମାଂ ପିତୃଵ୍ୟସ୍ତେ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵାନରେଶ୍ଵରଃ ।
ଶୀଘ୍ରଂ ପ୍ରେଷୟ ସର୍ଵାଂସ୍ତାନିତି ହୋଵାଚ ପାର୍ଥିଵଃ ॥ 10 ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦଧିମୁଖସ୍ୟେଦଂ ଵଚନଂ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣମଂଗଦଃ ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ତାନ୍ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵାକ୍ୟଂ ଵାକ୍ୟଵିଶାରଦଃ ॥ 11 ॥
ଶଂକେ ଶ୍ରୁତୋଽୟଂ ଵୃତ୍ତାଂତୋ ରାମେଣ ହରିୟୂଥପାଃ ।
ତତ୍କ୍ଷମଂ ନେହ ନଃ ସ୍ଥାତୁଂ କୃତେ କାର୍ୟେ ପରଂତପାଃ ॥ 12 ॥
ପୀତ୍ଵା ମଧୁ ୟଥାକାମଂ ଵିଶ୍ରାଂତା ଵନଚାରିଣଃ ।
କିଂ ଶେଷଂ ଗମନଂ ତତ୍ର ସୁଗ୍ରୀଵୋ ୟତ୍ର ମେ ଗୁରୁଃ ॥ 13 ॥
ସର୍ଵେ ୟଥା ମାଂ ଵକ୍ଷ୍ୟଂତି ସମେତ୍ୟ ହରିୟୂଥପାଃ ।
ତଥାସ୍ମି କର୍ତା କର୍ତଵ୍ୟେ ଭଵଦ୍ଭିଃ ପରଵାନହମ୍ ॥ 14 ॥
ନାଜ୍ଞାପୟିତୁମୀଶୋଽହଂ ୟୁଵରାଜୋଽସ୍ମି ୟଦ୍ୟପି ।
ଅୟୁକ୍ତଂ କୃତକର୍ମାଣୋ ୟୂୟଂ ଧର୍ଷୟିତୁଂ ମୟା ॥ 15 ॥
ବ୍ରୁଵତଶ୍ଚାଂଗଦସ୍ୟୈଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନମଵ୍ୟୟମ୍ ।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସୋ ଵାକ୍ୟମିଦମୂଚୁର୍ଵନୌକସଃ ॥ 16 ॥
ଏଵଂ ଵକ୍ଷ୍ୟତି କୋ ରାଜନ୍ ପ୍ରଭୁସ୍ସନ୍ଵାନରର୍ଷଭ ।
ଐଶ୍ଵର୍ୟମଦମତ୍ତୋ ହି ସର୍ଵୋଽହମିତି ମନ୍ୟତେ ॥ 17 ॥
ତଵ ଚେଦଂ ସୁସଦୃଶଂ ଵାକ୍ୟଂ ନାନ୍ୟସ୍ୟ କସ୍ୟଚିତ୍ ।
ସନ୍ନତିର୍ହି ତଵାଖ୍ୟାତି ଭଵିଷ୍ୟଚ୍ଛୁଭୟୋଗ୍ୟତାମ୍ ॥ 18 ॥
ସର୍ଵେ ଵୟମପି ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ତତ୍ର ଗଂତୁଂ କୃତକ୍ଷଣାଃ ।
ସ ୟତ୍ର ହରିଵୀରାଣାଂ ସୁଗ୍ରୀଵଃ ପତିରଵ୍ୟୟଃ ॥ 19 ॥
ତ୍ଵୟା ହ୍ୟନୁକ୍ତୈର୍ହରିଭିର୍ନୈଵ ଶକ୍ୟଂ ପଦାତ୍ପଦମ୍ ।
କ୍ଵଚିଦ୍ଗଂତୁଂ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରୂମଃ ସତ୍ୟମିଦଂ ତୁ ତେ ॥ 20 ॥
ଏଵଂ ତୁ ଵଦତାଂ ତେଷାମଂଗଦଃ ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ ହ ।
ବାଢଂ ଗଚ୍ଛାମ ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵା ଖମୁତ୍ପେତୁର୍ମହାବଲାଃ ॥ 21 ॥
ଉତ୍ପତଂତମନୂତ୍ପେତୁ ସ୍ସର୍ଵେ ତେ ହରିୟୂଥପାଃ ।
କୃତ୍ଵାକାଶଂ ନିରାକାଶଂ ୟଂତ୍ରୋତ୍କ୍ଷିପ୍ତା ଇଵାଚଲାଃ ॥ 22 ॥
ତେଽଂବରଂ ସହସୋତ୍ପତ୍ୟ ଵେଗଵଂତଃ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ ।
ଵିନଦଂତୋ ମହାନାଦଂ ଘନା ଵାତେରିତା ୟଥା ॥ 23 ॥
ଅଂଗଦେ ହ୍ୟନନୁପ୍ରାପ୍ତେ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵାନରାଧିପଃ ।
ଉଵାଚ ଶୋକୋପହତଂ ରାମଂ କମଲଲୋଚନମ୍ ॥ 24 ॥
ସମାଶ୍ଵସିହି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଦୃଷ୍ଟା ଦେଵୀ ନ ସଂଶୟଃ ।
ନାଗଂତୁମିହ ଶକ୍ୟଂ ତୈରତୀତେ ସମୟେ ହି ନଃ ॥ 25 ॥
ନ ମତ୍ସକାଶମାଗଚ୍ଛେତ୍କୃତ୍ୟେ ହି ଵିନିପାତିତେ ।
ୟୁଵରାଜୋ ମହାବାହୁଃ ପ୍ଲଵତାଂ ପ୍ରଵରୋଽଂଗଦଃ ॥ 26 ॥
ୟଦ୍ୟପ୍ୟକୃତକୃତ୍ୟାନାମୀଦୃଶ ସ୍ସ୍ୟାଦୁପକ୍ରମଃ ।
ଭଵେତ୍ସ ଦୀନଵଦନୋ ଭ୍ରାଂତଵିପ୍ଲୁତମାନସଃ ॥ 27 ॥
ପିତୃପୈତାମହଂ ଚୈତତ୍ପୂର୍ଵକୈରଭିରକ୍ଷିତମ୍ ।
ନ ମେ ମଧୁଵନଂ ହନ୍ୟାଦହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ଲଵଗେଶ୍ଵରଃ ॥ 28 ॥
କୌସଲ୍ୟାସୁପ୍ରଜା ରାମ ସମାଶ୍ଵସିହି ସୁଵ୍ରତ ।
ଦୃଷ୍ଟା ଦେଵୀ ନ ସଂଦେହୋ ନ ଚାନ୍ୟେନ ହନୂମତା ॥ 29 ॥
ନ ହ୍ୟନ୍ୟଃ କର୍ମଣୋ ହେତୁସ୍ସାଧନେଽସ୍ୟ ହନୂମତଃ ।
ହନୂମତି ହି ସିଦ୍ଧିଶ୍ଚ ମତିଶ୍ଚ ମତିସତ୍ତମଃ ॥ 30 ॥
ଵ୍ୟଵସାୟଶ୍ଚ ଵୀର୍ୟଂ ଚ ସୂର୍ୟେ ତେଜ ଇଵ ଧ୍ରୁଵମ୍ ।
ଜାଂବଵାନ୍ୟତ୍ର ନେତା ସ୍ୟାଦଂଗଦଶ୍ଚ ବଲେଶ୍ଵରଃ ।
ହନୁମାଂଶ୍ଚାପ୍ୟଧିଷ୍ଠାତା ନ ତସ୍ୟ ଗତିରନ୍ୟଥା ॥ 31 ॥
ମା ଭୂଶ୍ଚିଂତାସମାୟୁକ୍ତସ୍ସଂପ୍ରତ୍ୟମିତଵିକ୍ରମଃ ॥ 32 ॥
ତତଃ କିଲକିଲାଶବ୍ଦଂ ଶୁଶ୍ରାଵାସନ୍ନମଂବରେ ।
ହନୁମତ୍କର୍ମଦୃପ୍ତାନାଂ ନାର୍ଧତାଂ କାନନୌକସାମ୍ ॥ 33 ॥
କିଷ୍କିଂଧାମୁପୟାତାନାଂ ସିଦ୍ଧିଂ କଥୟତାମିଵ ।
ତତଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିନାଦଂ ତଂ କପୀନାଂ କପିସତ୍ତମଃ ॥ 34 ॥
ଆୟତାଂଚିତଲାଂଗୂଲସ୍ସୋଽଭଵଦ୍ଧୃଷ୍ଟମାନସଃ ।
ଆଜଗ୍ମୁସ୍ତେଽପି ହରୟୋ ରାମଦର୍ଶନକାଂକ୍ଷିଣଃ ॥ 35 ॥
ଅଂଗଦଂ ପୁରତଃ କୃତ୍ଵା ହନୂମଂତଂ ଚ ଵାନରମ୍ ।
ତେଽଂଗଦପ୍ରମୁଖା ଵୀରାଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଠାଶ୍ଚ ମୁଦାନ୍ଵିତାଃ ॥ 36 ॥
ନିପେତୁର୍ହରିରାଜସ୍ୟ ସମୀପେ ରାଘଵସ୍ୟ ଚ ।
ହନୁମାଂଶ୍ଚ ମହାବାହୁଃ ପ୍ରଣମ୍ୟ ଶିରସା ତତଃ ॥ 37 ॥
ନିୟତାମକ୍ଷତାଂ ଦେଵୀଂ ରାଘଵାୟ ନ୍ୟଵେଦୟତ୍ ।
ଦୃଷ୍ଟା ଦେଵୀତି ହନୁମଦ୍ଵଦନାଦମୃତୋପମମ୍ ॥ 38 ॥
ଆକର୍ଣ୍ୟ ଵଚନଂ ରାମୋ ହର୍ଷମାପ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ।
ନିଶ୍ଚିତାର୍ଥଂ ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ପଵନାତ୍ମଜେ ॥ 39 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପ୍ରୀତିମାନ୍ ପ୍ରୀତଂ ବହୁମାନାଦଵୈକ୍ଷତ ।
ପ୍ରୀତ୍ୟା ଚ ରମମାଣୋଽଥ ରାଘଵଃ ପରଵୀରହା ॥ 40 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ସୁଂଦରକାଂଡେ ଚତୁଃଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
