శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ ఏకోనవింశస్సర్గః ।
రాఘవేణాభయేదత్తేసన్నతోరావణానుజః ।
విభీషణోమహాప్రాజ్ఞోభూమింసమవలోకయన్ ॥ 1 ॥
ఖాత్పపాతావనీంహృష్టోభక్తేరనుచరైస్సహ ।
సతరామస్యపరమాత్మానిపపాతవిభీషణః ॥ 2 ॥
పాదయోశ్శరణాన్వేషీచతుర్భిస్సహరాక్షసైః ।
అబ్రవీచ్చతదావాక్యంరామంప్రతివిభీషణః ॥ 3 ॥
ధర్మయుక్తంచయుక్తంచసాంప్రతంసంప్రహర్షణమ్ ।
అనుజోరావణస్యాహంతేనచాప్యవమానితః ।
భవంతంసర్వభూతానాంశరణ్యంశరణాగతః ॥ 4 ॥
పరిత్యక్తామయాలంకమిత్రాణిచధనానిచ ।
భవద్గతంహిమేరాజ్యంజీవితంచసుఖానిచ ॥ 5 ॥
తథ్యతద్వచనంశ్రుత్వారామోవచనమబ్రవీత్ ॥ 6 ॥
వచసాసాంత్వయిత్వైనంలోచనాభ్యాంపిబన్నివ ।
ఆఖ్యాహిమమతత్త్వేనరాక్షసానాంబలాబలమ్ ॥ 7 ॥
ఏవముక్తంతదారక్షోరామేణాక్లిష్టకర్మణా ।
రావణస్యబలంసర్వమాఖ్యాతుముపచక్రమే ॥ 8 ॥
అవధ్యస్సర్వభూతానాంగంధర్వోరగరక్షసామ్ ।
రాజపుత్రదశగ్రీవోవరదానాత్స్వయంభువః ॥ 9 ॥
రావణానంతరోభ్రాతామమజ్యేష్ఠశ్చవీర్యవాన్ ।
కుంభకర్ణోమహాతేజాశ్శక్రప్రతిబలోయుధి ॥ 10 ॥
రామసేనాపతిస్తస్యప్రహాస్తోయదివాశ్రుతః ।
కైలాసేయేనసంగ్రామేమణిభద్రఃపరాజితః ॥ 11 ॥
బద్దగోధాంగులిత్రశ్చ అవధ్యకవచో యుధి ।
ధనురాదాయ యస్తిష్ఠన్నదృశ్యో భవతీంద్రజిత్ ॥ 12 ॥
సంగ్రామసమయవ్యూహేతర్పయిత్వాహుతాశనమ్ ।
అంతర్ధానగతశ్శత్రూనింద్రజిద్ హంతిరాఘవః ॥ 13 ॥
మహోదరమహాపార్శ్వౌరాక్షసశ్చాప్యకంపనః ।
అనీకస్థాస్తుతస్యైతేలోకపాలసమాయుధి ॥ 14 ॥
దశకోటిసహస్రాణిరక్షసాంకామరూపిణామ్ ।
మాంసశోణితభక్ష్యాణాంలంకాపురనివాసినామ్ ॥ 15 ॥
సతైస్తుసహితోరాజాలోకపాలానయోధయత్ ।
సహదేవైస్తుతేభగ్నారావణేనమహాత్మనా ॥ 16 ॥
విభీషణవచః శ్రుత్వారామోదృఢపరాక్రమః ।
అన్వీక్ష్యమనసాసర్వమిదంవచనమబ్రవీత్ ॥ 17 ॥
యానికర్మాపదానానిరావణస్యవిభీషణః ।
అఖ్యాతానిచతత్త్వేనహ్యవగచ్ఛామితాన్యహమ్ ॥ 18 ॥
అహంహత్వాదశగ్రీవంసప్రహస్తంసబాంధవమ్ ।
రాజానంత్వాంకరిష్యామిసత్యమేతద్బ్రవీమితే ॥ 19 ॥
రసాతలం వా ప్రవిశేత్పాతాలం వాపి రావణః ।
పితామహసకాశం వా న మే జీవన్విమోక్ష్యతే ॥ 20 ॥
అహత్వారావణంసఙ్ ఖ్యేసపుత్రజనబాంధవమ్ ।
అయోధ్యాంనప్రవేక్ష్యామిత్రిభిస్తైర్భ్రాతృభిశ్శపే ॥ 21 ॥
శ్రుత్వాతువచనంతస్యరామస్యాక్లిష్టకర్మణః ।
శిరసావంద్యధర్మాత్మావక్తుమేవోపచక్రమే ॥ 22 ॥
రాక్షసానాంవధేసాహ్యంలంకాయాశ్చప్రధర్షణే ।
కరిష్యామియథాప్రాణంప్రవేక్ష్యామిచవాహినీమ్ ॥ 23 ॥
ఇతిబ్రువాణాంరామస్తుపరిష్వజ్యవిభీషణమ్ ।
అబ్రవీల్లక్ష్మణంప్రీతస్సముద్రాజ్జలమానయ ॥ 24 ॥
తేనచేమంమహాప్రాజ్ఞమభిషించవిభీషణమ్ ।
రాజానంరక్షసాంక్షిప్రంప్రసన్నేమయిమానద ॥ 25 ॥
ఏవముక్తస్తుసౌమిత్రిరభ్యషించద్విభీషణమ్ ।
మధ్యేవానరముఖ్యానాంరాజానంరామశాసనాత్ ॥ 26 ॥
తంప్రసాదంతురామస్యదృష్టవాసద్యఃప్లవంగమాః ।
ప్రచుక్రుశుర్మహాత్మానంసాధుసాధ్వితిచాబ్రువన్ ॥ 27 ॥
అథాబ్రవీద్ హనూమాంశ్చసుగ్రీవశ్చవిభీషణమ్ ।
కథంసాగరమక్షోభ్యంతరామవరుణాలయమ్ ॥ 28 ॥
సైన్యైఃపరివృతాస్సర్వేవానరాణాంమహౌజసామ్ ।
ఉపాయంనాధిగచ్ఛామోయథానదనదీపతిమ్ ।
తరామతరసాసర్వేససైన్యావరుణాలయమ్ ॥ 29 ॥
ఏవముక్తస్తుధర్మజ్ఞఃప్రత్యువాచవిభీషణః ।
సముద్రంరాఘవోరాజాశరణంగంతుమర్హతి ॥ 30 ॥
ఖానితస్సగరేణాయమప్రమేయోమహోదధిః ।
కర్తుమర్హతిరామస్యజ్ఞాతేః కార్యంమహామతిః ॥ 31 ॥
ఏవంవిభీషణేనోక్తోరాక్షసేనవిపశ్చితా ।
అజగామాథసుగ్రీవోయత్రరామస్సలక్ష్మణః ॥ 32 ॥
తతశ్చాఖ్యాతుమారేభేవిభీషణవచశ్శుభమ్ ।
సుగ్రీవోవిపులగ్రీవోస్సాగరస్యోపవేశనమ్ ॥ 33 ॥
ప్రకృత్యాధర్మశీలస్యరాఘవస్యాప్యరోచత ॥ 34 ॥
విభీషణస్యమంత్రోఽయంమమలక్ష్మణ రోచతే ।
సుగ్రీవఃపండితోనిత్యంభవాన్మంత్రవిచక్షణః ॥ 35 ॥
ఉభాభ్యాంసంప్రధార్యార్థంరోచతేయత్తదుచ్యతామ్ ।
ఏవముక్తౌతతోవీరావుభౌసుగ్రీవలక్ష్మణౌ ।
సముదాచారసంయుక్తమిదంవచనమూచతుః ॥ 36 ॥
కిమర్థనౌనరవ్యాఘ్రః నరోచిష్యతిరాఘవః ।
విభీషణేనయచ్చోక్తమస్మిన్ కాలేసుఖావహమ్ ॥ 37 ॥
అబధ్వాసాగరేసేతుంఘోరేఽస్మిన్వరుణాలయే ।
లంకానాసాదితుంశక్యాసేంద్రైరపిసురాసురైః ॥ 38 ॥
విభీషణస్యశూరస్యయథార్థంక్రియతాంవచః ॥ 39 ॥
అలంకాలాత్యయంకృత్వాసాగరోఽయంనియుజ్యతామ్ ।
యథాసైన్యేనగచ్ఛామపురీంరావణపాలితామ్ ॥ 40 ॥
ఏవముక్తఃకుశాస్తీర్నోతీరేనదనదీపతేః ।
సంవివేశతదారామోవేద్యామివహుతాశనః ॥ 41 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే ఏకోనవింశస్సర్గః ॥
