śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē yuddhakāṇḍam ।
atha ēkōnaviṃśassargaḥ ।
rāghavēṇābhayēdattēsannatōrāvaṇānujaḥ ।
vibhīṣaṇōmahāprājñōbhūmiṃsamavalōkayan ॥ 1 ॥
khātpapātāvanīṃhṛṣṭōbhaktēranucharaissaha ।
satarāmasyaparamātmānipapātavibhīṣaṇaḥ ॥ 2 ॥
pādayōśśaraṇānvēṣīchaturbhissaharākṣasaiḥ ।
abravīchchatadāvākyaṃrāmamprativibhīṣaṇaḥ ॥ 3 ॥
dharmayuktañchayuktañchasāmprataṃsampraharṣaṇam ।
anujōrāvaṇasyāhantēnachāpyavamānitaḥ ।
bhavantaṃsarvabhūtānāṃśaraṇyaṃśaraṇāgataḥ ॥ 4 ॥
parityaktāmayālaṅkamitrāṇichadhanānicha ।
bhavadgataṃhimērājyañjīvitañchasukhānicha ॥ 5 ॥
tathyatadvachanaṃśrutvārāmōvachanamabravīt ॥ 6 ॥
vachasāsāntvayitvainaṃlōchanābhyāmpibanniva ।
ākhyāhimamatattvēnarākṣasānāmbalābalam ॥ 7 ॥
ēvamuktantadārakṣōrāmēṇākliṣṭakarmaṇā ।
rāvaṇasyabalaṃsarvamākhyātumupachakramē ॥ 8 ॥
avadhyassarvabhūtānāṅgandharvōragarakṣasām ।
rājaputradaśagrīvōvaradānātsvayambhuvaḥ ॥ 9 ॥
rāvaṇānantarōbhrātāmamajyēṣṭhaśchavīryavān ।
kumbhakarṇōmahātējāśśakrapratibalōyudhi ॥ 10 ॥
rāmasēnāpatistasyaprahāstōyadivāśrutaḥ ।
kailāsēyēnasaṅgrāmēmaṇibhadraḥparājitaḥ ॥ 11 ॥
baddagōdhāṅgulitraścha avadhyakavachō yudhi ।
dhanurādāya yastiṣṭhannadṛśyō bhavatīndrajit ॥ 12 ॥
saṅgrāmasamayavyūhētarpayitvāhutāśanam ।
antardhānagataśśatrūnindrajid hantirāghavaḥ ॥ 13 ॥
mahōdaramahāpārśvaurākṣasaśchāpyakampanaḥ ।
anīkasthāstutasyaitēlōkapālasamāyudhi ॥ 14 ॥
daśakōṭisahasrāṇirakṣasāṅkāmarūpiṇām ।
māṃsaśōṇitabhakṣyāṇāṃlaṅkāpuranivāsinām ॥ 15 ॥
sataistusahitōrājālōkapālānayōdhayat ।
sahadēvaistutēbhagnārāvaṇēnamahātmanā ॥ 16 ॥
vibhīṣaṇavachaḥ śrutvārāmōdṛḍhaparākramaḥ ।
anvīkṣyamanasāsarvamidaṃvachanamabravīt ॥ 17 ॥
yānikarmāpadānānirāvaṇasyavibhīṣaṇaḥ ।
akhyātānichatattvēnahyavagachChāmitānyaham ॥ 18 ॥
ahaṃhatvādaśagrīvaṃsaprahastaṃsabāndhavam ।
rājānantvāṅkariṣyāmisatyamētadbravīmitē ॥ 19 ॥
rasātalaṃ vā praviśētpātālaṃ vāpi rāvaṇaḥ ।
pitāmahasakāśaṃ vā na mē jīvanvimōkṣyatē ॥ 20 ॥
ahatvārāvaṇaṃsaṅ khyēsaputrajanabāndhavam ।
ayōdhyānnapravēkṣyāmitribhistairbhrātṛbhiśśapē ॥ 21 ॥
śrutvātuvachanantasyarāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ ।
śirasāvandyadharmātmāvaktumēvōpachakramē ॥ 22 ॥
rākṣasānāṃvadhēsāhyaṃlaṅkāyāśchapradharṣaṇē ।
kariṣyāmiyathāprāṇampravēkṣyāmichavāhinīm ॥ 23 ॥
itibruvāṇāṃrāmastupariṣvajyavibhīṣaṇam ।
abravīllakṣmaṇamprītassamudrājjalamānaya ॥ 24 ॥
tēnachēmammahāprājñamabhiṣiñchavibhīṣaṇam ।
rājānaṃrakṣasāṅkṣipramprasannēmayimānada ॥ 25 ॥
ēvamuktastusaumitrirabhyaṣiñchadvibhīṣaṇam ।
madhyēvānaramukhyānāṃrājānaṃrāmaśāsanāt ॥ 26 ॥
tamprasādanturāmasyadṛṣṭavāsadyaḥplavaṅgamāḥ ।
prachukruśurmahātmānaṃsādhusādhvitichābruvan ॥ 27 ॥
athābravīd hanūmāṃśchasugrīvaśchavibhīṣaṇam ।
kathaṃsāgaramakṣōbhyantarāmavaruṇālayam ॥ 28 ॥
sainyaiḥparivṛtāssarvēvānarāṇāmmahaujasām ।
upāyannādhigachChāmōyathānadanadīpatim ।
tarāmatarasāsarvēsasainyāvaruṇālayam ॥ 29 ॥
ēvamuktastudharmajñaḥpratyuvāchavibhīṣaṇaḥ ।
samudraṃrāghavōrājāśaraṇaṅgantumarhati ॥ 30 ॥
khānitassagarēṇāyamapramēyōmahōdadhiḥ ।
kartumarhatirāmasyajñātēḥ kāryammahāmatiḥ ॥ 31 ॥
ēvaṃvibhīṣaṇēnōktōrākṣasēnavipaśchitā ।
ajagāmāthasugrīvōyatrarāmassalakṣmaṇaḥ ॥ 32 ॥
tataśchākhyātumārēbhēvibhīṣaṇavachaśśubham ।
sugrīvōvipulagrīvōssāgarasyōpavēśanam ॥ 33 ॥
prakṛtyādharmaśīlasyarāghavasyāpyarōchata ॥ 34 ॥
vibhīṣaṇasyamantrō'yammamalakṣmaṇa rōchatē ।
sugrīvaḥpaṇḍitōnityambhavānmantravichakṣaṇaḥ ॥ 35 ॥
ubhābhyāṃsampradhāryārthaṃrōchatēyattaduchyatām ।
ēvamuktautatōvīrāvubhausugrīvalakṣmaṇau ।
samudāchārasaṃyuktamidaṃvachanamūchatuḥ ॥ 36 ॥
kimarthanaunaravyāghraḥ narōchiṣyatirāghavaḥ ।
vibhīṣaṇēnayachchōktamasmin kālēsukhāvaham ॥ 37 ॥
abadhvāsāgarēsētuṅghōrē'sminvaruṇālayē ।
laṅkānāsādituṃśakyāsēndrairapisurāsuraiḥ ॥ 38 ॥
vibhīṣaṇasyaśūrasyayathārthaṅkriyatāṃvachaḥ ॥ 39 ॥
alaṅkālātyayaṅkṛtvāsāgarō'yanniyujyatām ।
yathāsainyēnagachChāmapurīṃrāvaṇapālitām ॥ 40 ॥
ēvamuktaḥkuśāstīrnōtīrēnadanadīpatēḥ ।
saṃvivēśatadārāmōvēdyāmivahutāśanaḥ ॥ 41 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē yuddhakāṇḍē ēkōnaviṃśassargaḥ ॥