શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ પંચસપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ।
તતોઽબ્રવીન્મહાતેજાસ્સુગ્રીવોવાનરાધિપઃ ।
અર્થ્યંવિજ્ઞાપયંશ્ચાપિહનૂમંતમિદંવચઃ ॥ 1 ॥
યતોહતઃકુંભકર્ણઃકુમારાશ્ચનિષૂદિતાઃ ।
નેદાનીમુપનિર્હારંરાવણોદાતુમર્હતિ ॥ 2 ॥
યેયેમહાબલાસ્સંતિલઘવશ્ચપ્લવંગમાઃ ।
લંકામભ્યુતંત્યાશુગૃહ્યોલ્કાઃપ્લવગર્ષભાઃ ॥ 3 ॥
હરયોહરિસંકાશાઃપ્રદગ્ધુંરાવણાલયમ્ ।
તોસ્તંગતઆદિત્યેરૌદ્રેતસ્મિન્નિશામુખે ॥ 4 ॥
લંકામભિમુખાસ્સોલ્કાજગ્મુસ્તેપ્લવગર્ષભાઃ ।
ઉલ્કાહસ્સૈર્હરિગણૈસ્સર્વતસ્સમભિદ્રુતાઃ ॥ 5 ॥
આરક્ષસ્થાવિરૂપાક્ષાસ્સહસાવિપ્રદદ્રુવુઃ ।
ગોપુરાટ્ટપ્રતોલીષુચર્યાસુવિવિધાસુ ચ ॥ 6 ॥
પ્રાસાદેષુ ચ સમ્હૃષ્ટાસ્સસૃજુસ્તેહુતાશનમ્ ।
તેષાંગૃહસહસ્રાણિદદાહહુતભુક્તદા ॥ 7 ॥
પ્રાસાદાઃપર્વતાકારાઃપતંતિધરણીતલે ।
અગુરુર્દહ્યતેતત્રવરં ચ હરિચંદનમ્ ॥ 8 ॥
મૌક્તિકામણયસ્સ્નિગ્ધાવજ્રંચાપિપ્રવાલકમ્ ।
ક્ષૌમં ચ દહ્યતેતત્રકૌશેયંચાપિશોભનમ્ ॥ 9 ॥
આવિકંવિવિધંચૌર્ણંકાંચનંભાંડમાયુધમ્ ।
નાનાવિકૃતસંસ્થાનંવાજિભાંડપરિચ્છદૌ ॥ 10 ॥
ગજગ્રૈવેયકક્ષ્યાશ્ચરથભાંડાશ્ચસમ્સ્કૃતાઃ ।
નુત્રાણિ ચ યોધાનાંહસ્ત્યશ્વાનાં વ ચર્મ ચ ॥ 11 ॥
ખડગાધનૂંષિજ્વાબાણાસ્તોમરાંકુશશક્તયઃ ।
રોમજંવાલજંચર્મવ્યાઘ્રજંચંડજંબહુ ॥ 12 ॥
મુક્તામણિવિચિત્રાંશ્ચપ્રાસાદાંશ્ચસમંતતઃ ।
વિવિધાનસ્ત્રસંયોગાનગ્નિર્દહતિતત્રવૈ ॥ 13 ॥
નાનાવિધાન્ગૃહચ્છંદાંધદાહહુતભુક્તદા ।
આવાસાન્રાક્ષસાનાં ચ સર્વેષાંગૃહગર્થિનામ્ ॥ 14 ॥
હેમચિત્રતનુત્રાણસ્રગ્દામાંભરધારિણામ્ ।
શીધુપાનચલાક્ષાણાંમદ્વિહ્વલગામિનામ્ ॥ 15 ॥
કાંતાલંબિતવસ્ત્રાણાંશત્રુસંજાતમન્યુનામ્ ।
ગદાશૂલાસિહસ્તાનાંખાદતાંપિબતામપિ ॥ 16 ॥
શયનેષુમહાર્હેષુપ્રસુપ્તાનાંપ્રિયૈસ્સહ ।
ત્રસ્તાનાંગચ્છતાંતૂર્ણંપુત્રાનાદાયસર્વતઃ ॥ 17 ॥
તેષાંશતસહસ્રાણિતદાલંકાનિવાસિનામ્ ।
અદહત્પાવકસ્તત્રજજ્વાલ ચ પુનઃપુનઃ ॥ 18 ॥
સારવંતિમહાર્હાણિગંભીરગુણવંતિ ચ ।
હેમચંદ્રાર્ધચંદ્રાણિચંદ્રશાલોનતાનિ ચ ॥ 19 ॥
તત્રચિત્રગવાક્ષાણિસાધિષ્ઠાનાનિસર્વશઃ ।
મણિવિદ્રુમચિત્રાણિસ્પૃશંતીવદિવાકરમ્ ॥ 20 ॥
ક્રૌંચબર્હિબવીણાનાંભૂષણાનાં ચ નિસ્સ્વનૈઃ ।
નાદિતાન્યચલાભાનિવેશ્માન્યગ્નિર્દદાહ સ ॥ 21 ॥
જ્વલનેનપરીતાનિતોરણાનિચકાશિરે ।
વિદ્યુદ્ભિરિવનદ્ધાનિમેઘજાલાનિઘર્મગે ॥ 22 ॥
જ્વલનેનપરીતાનિનિપેતુર્ભવનાન્વથ ।
વજ્રિવજ્રહતાનીવશિખરાણિમહાગિરેઃ ॥ 23 ॥
વિમાનેષુપ્રસુસ્તાશ્ચદહ્યમાનાવરાંગનાઃ ।
ત્યક્તાભરણસર્વાંગાહાહેત્યુચ્ચૈર્વિચુક્રુશુઃ ॥ 24 ॥
તત્રચાગ્નિપરીતાનિનિપેતુર્ભવનાન્યપિ ।
વજ્રિવજ્રહતાનીવશિખરાણિમહાગિરેઃ ॥ 25 ॥
તાનિનિર્દહ્યમાનાનિદૂરતઃપ્રચકાશિરે ।
હિમવચ્છિખરાણીવદીપ્તૌષદિવનાનિચ ॥ 26 ॥
હર્મ્યાગ્રૈર્દહ્યમાનૈશ્ચજ્વાલાપ્રજ્વલિતૈરપિ ।
રાત્રૌસાદૃશ્યતેલંકાપુષ્પિતૈરિવકિંશુકૈઃ ॥ 27 ॥
હસ્ત્યધ્યક્ષૈર્ગજૈર્મુકૈર્મુકૈશ્ચ તુરગૈરપિ ।
બભૂવ લંકા લોકાંતે ભ્રાંતગ્રાહ ઇવાર્ણવઃ ॥ 28 ॥
અશ્વંમુક્તંગજોદૃષ્ટવાક્વચિદ્ભીતોઽપસર્પતિ ।
ભીતોભીતંગજંદૃષ્ટવાક્વચિદશ્વોનિવર્તતે ॥ 29 ॥
લંકાયાં દહ્યમાનાયાં શુશુભે ચ મહોદધિઃ ।
ચાયાસંસક્તસલિલો લોહિતોદ ઇવાર્ણવઃ ॥ 30 ॥
સાબભૂવમુહૂર્તેનહરિભિર્દીપિતાપુરી ।
લોકસ્યાસ્યક્ષ્યેઘોરેપ્રદીપ્તેવવસુંદરા ॥ 31 ॥
નારીજનસ્યધૂમેનવ્યાપ્તસ્યોચ્ચૈર્વિનેદુષઃ ।
સ્વનોજ્વલનતપ્તસ્યશુશ્રુવેશતયોજનમ્ ॥ 32 ॥
પ્રદગ્ધકાયાનપરાન્ રાક્ષસાન્નિર્ગતાન્ બહિઃ ।
સહસાભ્યુત્પતંતિસ્મહરયોઽથયુયુત્સવઃ ॥ 33 ॥
ઉદ્ઘુષ્ટંવાનરાણાં ચ રાક્ષસાનાં ચ નિસ્સ્વનઃ ।
દિશોદશસમુદ્રં ચ પૃથિવીંચાન્વનાદયત્ ॥ 34 ॥
વિશલ્યૌતુમહાત્માનૌતાવુભૌરામલક્ષ્મણૌ ।
અસંભ્રાંતૌજગૃહતુસ્તદોભૌધનુષીવરે ॥ 35 ॥
તતોવિસ્ફારયાનસ્યરામસ્યધનુરુત્તમમ્ ।
બભૂવતુમુલશ્શબ્દોરાક્ષસાનાંભયાવહઃ ॥ 36 ॥
અશોભતતદારામોધનુર્વિષ્ફારયન્ મહત્ ।
ભગવાનિવસંકૃદ્ધોભવોવેદમયંધનુઃ ॥ 37 ॥
ઉદ્ઘુષ્ટંવાનરાણાં ચ રાક્ષસાનાં ચ નિસ્સ્વનમ્ ।
જ્યાશબ્દસ્તાવુભૌશબ્દાવતિરામસ્યશુશ્રુવે ॥ 38 ॥
વાનરોદ્ઘુષ્ટઘોષશ્ચરાક્ષસાનાં ચ નિસ્સ્વનઃ ।
જ્યાશબ્દશ્ચાપિરામસ્યત્રયંવ્યાપ્યદિશોદશ ॥ 39 ॥
તસ્યકાર્મુકમુક્સૈશ્ચશરૈસ્તત્પુરગોપુરમ્ ।
કૈલાસશૃંગપ્રતિમંવિશીર્ણમપતદ્ભુવિ ॥ 40 ॥
તતોરામશરાન્ દૃષ્ટવાવિમાનેષુગૃહેષુ ચ ।
સન્નાહોરાક્ષસેંદ્રાણાંતુમુલસ્સમપદ્યત ॥ 41 ॥
તેષાંસન્નહ્યમાનાનાંસિંહનાદં ચ કુર્વતામ્ ।
શર્વરીરાક્ષસેંદ્રાણાંરૌદ્રીવસમપદ્યત ॥ 42 ॥
આદિષ્ટાવાનરેંદ્રાસ્તેસુગ્રીવેણમહાત્મના ।
આસન્નદ્વારમાસાદ્યયુધ્યધ્વંપ્લવગર્ષભાઃ ॥ 43 ॥
યશ્ચવોવિતથંકુર્વાત્તત્રતત્રવ્યવસ્થિતઃ ।
સ હંતવ્યોહિસંફ્લુત્યરાજશાસનદૂષકઃ ॥ 44 ॥
તેષુવાનરમુખેષુદીપ્તોલ્કોજ્જ્વલપાણિષુ ।
સ્થિતેષુદ્વારમાસાદ્યરાવણંમન્યુરાવિશત્ ॥ 45 ॥
તસ્યજૃંભિતવિક્ષેપાદ્વ્યામિશ્રાવૈદિશોદશ ।
રૂપવાનિવરુદ્રસ્યમન્યુર્ગાત્રેષ્વદૃશ્યત ॥ 46 ॥
સ નિકુંભં ચ કુંભં ચ કુંભકર્ણાત્મજાવુભૌ ।
પ્રેષયામાસસંકૃદ્ધોરાક્ષસસૈર્બહુભિસ્સહ ॥ 47 ॥
યૂપાક્ષશ્શોણિતાક્ષશ્ચપ્રજંઘઃકંપનસ્તથા ।
નિર્યયુઃકૌંભકર્ણિભ્યાંસહરાવણશાસનાત્ ॥ 48 ॥
શશાસચૈવતાન્ સર્વાન્રાક્ષસાન્ સુમહાબલાન્ ।
રાક્ષસાગચ્છતાદ્યૈવસિંહનાદં ચ નાદયન્ ॥ 49 ॥
તતસ્તુચોદિતાસ્તેનરાક્ષસાજ્વલિતાયુધાઃ ।
લંકાયાનિર્યયુર્વીરાઃપ્રણદંતઃપુનઃપુનઃ ॥ 50 ॥
રક્ષસાંભૂષણસ્થાભિર્ભાભિસ્સ્વાભિશ્ચસર્વશઃ ।
ચક્રુસ્તેસપ્રભંવ્યોમહરયશ્ચાગ્નિભિસ્સહ ॥ 51 ॥
તત્રતારાધિપસ્યાભાતારાણાં ચ તથૈવ ચ ।
તયોરાભરણાસા ચ બલયોર્દ્યામભાસયન્ ॥ 52 ॥
ચંદ્રાભાભૂષણાભા ચ ગૃહાણાંસાગરઃપુનઃ ।
હરિરાક્ષસસૈન્યાનિભ્રાજયામાસસર્વતઃ ॥ 53 ॥
તત્રચોર્ધ્વંપ્રદીપ્તાનાંગૃહાણાંસાગરઃપુનઃ ।
ભાભિસ્સંસક્તસલિલશ્ચલોર્મિશ્શુશુભેઽધિકમ્ ॥ 54 ॥
પતાકાધ્વજસંસક્તમુત્તમાસિપરશ્વધમ્ ।
ભીમાશ્વરથમાતંગંનાનાપતતિસમાકુલમ્ ॥ 55 ॥
દીપ્તશૂલગદાખડગપ્રાસતોમરકાર્મુકમ્ ।
તદ્રાક્ષસબલંઘોરભીમંવિક્રમપૌરુષમ્ ॥ 56 ॥
દદૃશેજ્વલિતપ્રાસંકિંકિણીશતનાદિતમ્ ।
હેમજાલાચિતભુજંવ્યાવેષ્ટિતપરશ્વથમ્ ॥ 57 ॥
વ્યાઘૂર્ણિતમહાશસ્ત્રંબાણસંસક્તકાર્મુકમ્ ।
ગંધમાલ્યમધૂત્સેકસમ્મોદિતમહાનિલમ્ ॥ 58 ॥
ઘોરંશૂરજનાકીર્ણંમહાંબુદરનિસ્સ્વનમ્ ।
તદ્દૃષ્ટવાબલમાયાતંરાક્ષસાનાંસુદારુણમ્ ॥ 59 ॥
સંચચાલપ્લવંગાનાંબલમુચ્ચૈર્નનાદ ચ ।
જવેનાફ્લુત્ય ચ પુનસ્તદ્બલંરક્ષસાંમહત્ ॥ 60 ॥
અભ્યયાત્પ્રત્યરિબલંપતંગાઇવપાવકમ્ ।
તેષાંભુજપરામર્શવ્યામૃષ્ટપરિઘાશનિ ॥ 61 ॥
રાક્ષસાનાંબલંશ્રેષ્ઠંભૂયસ્તરમશોભત ।
તત્રોન્મત્તાઇવોત્પેતુર્હરયોઽથયુયુત્સવઃ ॥ 62 ॥
તરુશૈલૈરભિઘ્નંતોમુષ્ટિભિશ્ચનિશાચરાન્ ।
તથૈવાપતતાંતેષાંકપીનામસિભિશશિતૈઃ ॥ 63 ॥
શિરાંસિસહસાજહ્રૂરાક્ષસાભીમદર્શના ।
દશનૈર્હતકર્ણાશ્ચમુષ્ટિનિષ્કીર્ણમસ્તકાઃ ॥ 64 ॥
શિલાપ્રહારભગ્નાંગાવિચેરુસ્તત્રરાક્ષસાઃ ।
તથૈવાપ્યપરેતેષાંકપીનામભિલક્ષિતા ॥ 65 ॥
પ્રવીરાનભિતોજઘ્નુર્ઘોરરૂપાનિશાચરાઃ ।
ઘ્નંતમન્યંજઘાનાન્યઃપાતયંતમપાતયત્ ॥ 66 ॥
ગર્હમાણંજગર્હેઽન્યોદશંતમપરોઽદશત્ ।
દેહીત્યન્યોદદાત્યન્યોદદામીત્યપરઃપુનઃ ॥ 67 ॥
કિંક્લેશયસિતિષ્ઠેતિતત્રાન્યોન્યંબભાષિરે ।
વિપ્રલંભિતવસ્ત્રં ચ વિમુક્તકવચાયુધમ્ ॥ 68 ॥
સમુદ્યતમહાપ્રાસંયષ્ટિશૂલાસિસંકુલમ્ ।
પ્રાવર્તતમહારૌદ્રંયુદ્ધંવાનરરક્ષસામ્ ॥ 69 ॥
વાનરાંદશસપ્તેતિરાક્ષસાજઘ્નુરાહવે ।
રાક્ષસાંદશસપ્તેતિવાનરાશ્ચાભ્યપાતયન્ ॥ 70 ॥
વિસ્રસ્તકેશવસનંવિધ્વસ્તકવચધ્વજમ્ ।
બલંરાક્ષસમાલંબ્યવાનરાઃપર્યવારયન્ ॥ 71 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે પંચસપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ॥
