శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ పంచసప్తతితమస్సర్గః ।
తతోఽబ్రవీన్మహాతేజాస్సుగ్రీవోవానరాధిపః ।
అర్థ్యంవిజ్ఞాపయంశ్చాపిహనూమంతమిదంవచః ॥ 1 ॥
యతోహతఃకుంభకర్ణఃకుమారాశ్చనిషూదితాః ।
నేదానీముపనిర్హారంరావణోదాతుమర్హతి ॥ 2 ॥
యేయేమహాబలాస్సంతిలఘవశ్చప్లవంగమాః ।
లంకామభ్యుతంత్యాశుగృహ్యోల్కాఃప్లవగర్షభాః ॥ 3 ॥
హరయోహరిసంకాశాఃప్రదగ్ధుంరావణాలయమ్ ।
తోస్తంగతఆదిత్యేరౌద్రేతస్మిన్నిశాముఖే ॥ 4 ॥
లంకామభిముఖాస్సోల్కాజగ్ముస్తేప్లవగర్షభాః ।
ఉల్కాహస్సైర్హరిగణైస్సర్వతస్సమభిద్రుతాః ॥ 5 ॥
ఆరక్షస్థావిరూపాక్షాస్సహసావిప్రదద్రువుః ।
గోపురాట్టప్రతోలీషుచర్యాసువివిధాసు చ ॥ 6 ॥
ప్రాసాదేషు చ సమ్హృష్టాస్ససృజుస్తేహుతాశనమ్ ।
తేషాంగృహసహస్రాణిదదాహహుతభుక్తదా ॥ 7 ॥
ప్రాసాదాఃపర్వతాకారాఃపతంతిధరణీతలే ।
అగురుర్దహ్యతేతత్రవరం చ హరిచందనమ్ ॥ 8 ॥
మౌక్తికామణయస్స్నిగ్ధావజ్రంచాపిప్రవాలకమ్ ।
క్షౌమం చ దహ్యతేతత్రకౌశేయంచాపిశోభనమ్ ॥ 9 ॥
ఆవికంవివిధంచౌర్ణంకాంచనంభాండమాయుధమ్ ।
నానావికృతసంస్థానంవాజిభాండపరిచ్ఛదౌ ॥ 10 ॥
గజగ్రైవేయకక్ష్యాశ్చరథభాండాశ్చసమ్స్కృతాః ।
నుత్రాణి చ యోధానాంహస్త్యశ్వానాం వ చర్మ చ ॥ 11 ॥
ఖడగాధనూంషిజ్వాబాణాస్తోమరాంకుశశక్తయః ।
రోమజంవాలజంచర్మవ్యాఘ్రజంచండజంబహు ॥ 12 ॥
ముక్తామణివిచిత్రాంశ్చప్రాసాదాంశ్చసమంతతః ।
వివిధానస్త్రసంయోగానగ్నిర్దహతితత్రవై ॥ 13 ॥
నానావిధాన్గృహచ్ఛందాంధదాహహుతభుక్తదా ।
ఆవాసాన్రాక్షసానాం చ సర్వేషాంగృహగర్థినామ్ ॥ 14 ॥
హేమచిత్రతనుత్రాణస్రగ్దామాంభరధారిణామ్ ।
శీధుపానచలాక్షాణాంమద్విహ్వలగామినామ్ ॥ 15 ॥
కాంతాలంబితవస్త్రాణాంశత్రుసంజాతమన్యునామ్ ।
గదాశూలాసిహస్తానాంఖాదతాంపిబతామపి ॥ 16 ॥
శయనేషుమహార్హేషుప్రసుప్తానాంప్రియైస్సహ ।
త్రస్తానాంగచ్ఛతాంతూర్ణంపుత్రానాదాయసర్వతః ॥ 17 ॥
తేషాంశతసహస్రాణితదాలంకానివాసినామ్ ।
అదహత్పావకస్తత్రజజ్వాల చ పునఃపునః ॥ 18 ॥
సారవంతిమహార్హాణిగంభీరగుణవంతి చ ।
హేమచంద్రార్ధచంద్రాణిచంద్రశాలోనతాని చ ॥ 19 ॥
తత్రచిత్రగవాక్షాణిసాధిష్ఠానానిసర్వశః ।
మణివిద్రుమచిత్రాణిస్పృశంతీవదివాకరమ్ ॥ 20 ॥
క్రౌంచబర్హిబవీణానాంభూషణానాం చ నిస్స్వనైః ।
నాదితాన్యచలాభానివేశ్మాన్యగ్నిర్దదాహ స ॥ 21 ॥
జ్వలనేనపరీతానితోరణానిచకాశిరే ।
విద్యుద్భిరివనద్ధానిమేఘజాలానిఘర్మగే ॥ 22 ॥
జ్వలనేనపరీతానినిపేతుర్భవనాన్వథ ।
వజ్రివజ్రహతానీవశిఖరాణిమహాగిరేః ॥ 23 ॥
విమానేషుప్రసుస్తాశ్చదహ్యమానావరాంగనాః ।
త్యక్తాభరణసర్వాంగాహాహేత్యుచ్చైర్విచుక్రుశుః ॥ 24 ॥
తత్రచాగ్నిపరీతానినిపేతుర్భవనాన్యపి ।
వజ్రివజ్రహతానీవశిఖరాణిమహాగిరేః ॥ 25 ॥
తానినిర్దహ్యమానానిదూరతఃప్రచకాశిరే ।
హిమవచ్ఛిఖరాణీవదీప్తౌషదివనానిచ ॥ 26 ॥
హర్మ్యాగ్రైర్దహ్యమానైశ్చజ్వాలాప్రజ్వలితైరపి ।
రాత్రౌసాదృశ్యతేలంకాపుష్పితైరివకింశుకైః ॥ 27 ॥
హస్త్యధ్యక్షైర్గజైర్ముకైర్ముకైశ్చ తురగైరపి ।
బభూవ లంకా లోకాంతే భ్రాంతగ్రాహ ఇవార్ణవః ॥ 28 ॥
అశ్వంముక్తంగజోదృష్టవాక్వచిద్భీతోఽపసర్పతి ।
భీతోభీతంగజందృష్టవాక్వచిదశ్వోనివర్తతే ॥ 29 ॥
లంకాయాం దహ్యమానాయాం శుశుభే చ మహోదధిః ।
చాయాసంసక్తసలిలో లోహితోద ఇవార్ణవః ॥ 30 ॥
సాబభూవముహూర్తేనహరిభిర్దీపితాపురీ ।
లోకస్యాస్యక్ష్యేఘోరేప్రదీప్తేవవసుందరా ॥ 31 ॥
నారీజనస్యధూమేనవ్యాప్తస్యోచ్చైర్వినేదుషః ।
స్వనోజ్వలనతప్తస్యశుశ్రువేశతయోజనమ్ ॥ 32 ॥
ప్రదగ్ధకాయానపరాన్ రాక్షసాన్నిర్గతాన్ బహిః ।
సహసాభ్యుత్పతంతిస్మహరయోఽథయుయుత్సవః ॥ 33 ॥
ఉద్ఘుష్టంవానరాణాం చ రాక్షసానాం చ నిస్స్వనః ।
దిశోదశసముద్రం చ పృథివీంచాన్వనాదయత్ ॥ 34 ॥
విశల్యౌతుమహాత్మానౌతావుభౌరామలక్ష్మణౌ ।
అసంభ్రాంతౌజగృహతుస్తదోభౌధనుషీవరే ॥ 35 ॥
తతోవిస్ఫారయానస్యరామస్యధనురుత్తమమ్ ।
బభూవతుములశ్శబ్దోరాక్షసానాంభయావహః ॥ 36 ॥
అశోభతతదారామోధనుర్విష్ఫారయన్ మహత్ ।
భగవానివసంకృద్ధోభవోవేదమయంధనుః ॥ 37 ॥
ఉద్ఘుష్టంవానరాణాం చ రాక్షసానాం చ నిస్స్వనమ్ ।
జ్యాశబ్దస్తావుభౌశబ్దావతిరామస్యశుశ్రువే ॥ 38 ॥
వానరోద్ఘుష్టఘోషశ్చరాక్షసానాం చ నిస్స్వనః ।
జ్యాశబ్దశ్చాపిరామస్యత్రయంవ్యాప్యదిశోదశ ॥ 39 ॥
తస్యకార్ముకముక్సైశ్చశరైస్తత్పురగోపురమ్ ।
కైలాసశృంగప్రతిమంవిశీర్ణమపతద్భువి ॥ 40 ॥
తతోరామశరాన్ దృష్టవావిమానేషుగృహేషు చ ।
సన్నాహోరాక్షసేంద్రాణాంతుములస్సమపద్యత ॥ 41 ॥
తేషాంసన్నహ్యమానానాంసింహనాదం చ కుర్వతామ్ ।
శర్వరీరాక్షసేంద్రాణాంరౌద్రీవసమపద్యత ॥ 42 ॥
ఆదిష్టావానరేంద్రాస్తేసుగ్రీవేణమహాత్మనా ।
ఆసన్నద్వారమాసాద్యయుధ్యధ్వంప్లవగర్షభాః ॥ 43 ॥
యశ్చవోవితథంకుర్వాత్తత్రతత్రవ్యవస్థితః ।
స హంతవ్యోహిసంఫ్లుత్యరాజశాసనదూషకః ॥ 44 ॥
తేషువానరముఖేషుదీప్తోల్కోజ్జ్వలపాణిషు ।
స్థితేషుద్వారమాసాద్యరావణంమన్యురావిశత్ ॥ 45 ॥
తస్యజృంభితవిక్షేపాద్వ్యామిశ్రావైదిశోదశ ।
రూపవానివరుద్రస్యమన్యుర్గాత్రేష్వదృశ్యత ॥ 46 ॥
స నికుంభం చ కుంభం చ కుంభకర్ణాత్మజావుభౌ ।
ప్రేషయామాససంకృద్ధోరాక్షససైర్బహుభిస్సహ ॥ 47 ॥
యూపాక్షశ్శోణితాక్షశ్చప్రజంఘఃకంపనస్తథా ।
నిర్యయుఃకౌంభకర్ణిభ్యాంసహరావణశాసనాత్ ॥ 48 ॥
శశాసచైవతాన్ సర్వాన్రాక్షసాన్ సుమహాబలాన్ ।
రాక్షసాగచ్ఛతాద్యైవసింహనాదం చ నాదయన్ ॥ 49 ॥
తతస్తుచోదితాస్తేనరాక్షసాజ్వలితాయుధాః ।
లంకాయానిర్యయుర్వీరాఃప్రణదంతఃపునఃపునః ॥ 50 ॥
రక్షసాంభూషణస్థాభిర్భాభిస్స్వాభిశ్చసర్వశః ।
చక్రుస్తేసప్రభంవ్యోమహరయశ్చాగ్నిభిస్సహ ॥ 51 ॥
తత్రతారాధిపస్యాభాతారాణాం చ తథైవ చ ।
తయోరాభరణాసా చ బలయోర్ద్యామభాసయన్ ॥ 52 ॥
చంద్రాభాభూషణాభా చ గృహాణాంసాగరఃపునః ।
హరిరాక్షససైన్యానిభ్రాజయామాససర్వతః ॥ 53 ॥
తత్రచోర్ధ్వంప్రదీప్తానాంగృహాణాంసాగరఃపునః ।
భాభిస్సంసక్తసలిలశ్చలోర్మిశ్శుశుభేఽధికమ్ ॥ 54 ॥
పతాకాధ్వజసంసక్తముత్తమాసిపరశ్వధమ్ ।
భీమాశ్వరథమాతంగంనానాపతతిసమాకులమ్ ॥ 55 ॥
దీప్తశూలగదాఖడగప్రాసతోమరకార్ముకమ్ ।
తద్రాక్షసబలంఘోరభీమంవిక్రమపౌరుషమ్ ॥ 56 ॥
దదృశేజ్వలితప్రాసంకింకిణీశతనాదితమ్ ।
హేమజాలాచితభుజంవ్యావేష్టితపరశ్వథమ్ ॥ 57 ॥
వ్యాఘూర్ణితమహాశస్త్రంబాణసంసక్తకార్ముకమ్ ।
గంధమాల్యమధూత్సేకసమ్మోదితమహానిలమ్ ॥ 58 ॥
ఘోరంశూరజనాకీర్ణంమహాంబుదరనిస్స్వనమ్ ।
తద్దృష్టవాబలమాయాతంరాక్షసానాంసుదారుణమ్ ॥ 59 ॥
సంచచాలప్లవంగానాంబలముచ్చైర్ననాద చ ।
జవేనాఫ్లుత్య చ పునస్తద్బలంరక్షసాంమహత్ ॥ 60 ॥
అభ్యయాత్ప్రత్యరిబలంపతంగాఇవపావకమ్ ।
తేషాంభుజపరామర్శవ్యామృష్టపరిఘాశని ॥ 61 ॥
రాక్షసానాంబలంశ్రేష్ఠంభూయస్తరమశోభత ।
తత్రోన్మత్తాఇవోత్పేతుర్హరయోఽథయుయుత్సవః ॥ 62 ॥
తరుశైలైరభిఘ్నంతోముష్టిభిశ్చనిశాచరాన్ ।
తథైవాపతతాంతేషాంకపీనామసిభిశశితైః ॥ 63 ॥
శిరాంసిసహసాజహ్రూరాక్షసాభీమదర్శనా ।
దశనైర్హతకర్ణాశ్చముష్టినిష్కీర్ణమస్తకాః ॥ 64 ॥
శిలాప్రహారభగ్నాంగావిచేరుస్తత్రరాక్షసాః ।
తథైవాప్యపరేతేషాంకపీనామభిలక్షితా ॥ 65 ॥
ప్రవీరానభితోజఘ్నుర్ఘోరరూపానిశాచరాః ।
ఘ్నంతమన్యంజఘానాన్యఃపాతయంతమపాతయత్ ॥ 66 ॥
గర్హమాణంజగర్హేఽన్యోదశంతమపరోఽదశత్ ।
దేహీత్యన్యోదదాత్యన్యోదదామీత్యపరఃపునః ॥ 67 ॥
కింక్లేశయసితిష్ఠేతితత్రాన్యోన్యంబభాషిరే ।
విప్రలంభితవస్త్రం చ విముక్తకవచాయుధమ్ ॥ 68 ॥
సముద్యతమహాప్రాసంయష్టిశూలాసిసంకులమ్ ।
ప్రావర్తతమహారౌద్రంయుద్ధంవానరరక్షసామ్ ॥ 69 ॥
వానరాందశసప్తేతిరాక్షసాజఘ్నురాహవే ।
రాక్షసాందశసప్తేతివానరాశ్చాభ్యపాతయన్ ॥ 70 ॥
విస్రస్తకేశవసనంవిధ్వస్తకవచధ్వజమ్ ।
బలంరాక్షసమాలంబ్యవానరాఃపర్యవారయన్ ॥ 71 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే పంచసప్తతితమస్సర్గః ॥
