శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ ద్వినవతితమస్సర్గః ।
రుధిరక్లిన్నగాత్రస్తులక్ష్మణఃశుభలక్షణః ।
బభూవహృష్టస్తంహత్వాశక్రజేతారమాహవే ॥ 1 ॥
తతఃసజాంబవంతంచహనూమంతంచవీర్యవాన్ ।
సంనిపత్యమహాతేజాస్తాంశ్చసర్వాన్వనౌకసః ॥ 2 ॥
ఆజగామతతఃశీఘ్రంయత్రసుగ్రీవరాఘవౌ ।
విభీషణమవష్టభ్యహనూమంతంచలక్ష్మణః ॥ 3 ॥
తతోరామమభిక్రమ్యసౌమిత్రిరభివాద్య చ ।
తస్థౌభ్రాతృసమీపస్థఃశక్రస్యేంద్రానుజోయథా ॥ 4 ॥
నిష్టనన్నివచాగత్యరాఘవాయమహాత్మనే ।
ఆచచక్షేతదావీరోఘోరమింద్రజితోవధమ్ ॥ 5 ॥
రావణేస్తుశిరశ్ఛిన్నంలక్ష్మణేనమహాత్మనా ।
న్యవేదయతరామాయతదాహృష్టోవిభీషణః ॥ 6 ॥
శ్రుత్వైవతుమహావీర్యోలక్షణనేంద్రజిద్వధమ్ ।
ప్రహర్షమతులంలేభేవాక్యంచేదమువాచ హ ॥ 7 ॥
సాధులక్ష్మణతుష్టోఽస్మికర్మచాసుకరంకృతమ్ ।
రావణేర్హివినాశేనజితముత్యపధారయ ॥ 8 ॥
స తంశిరస్యుపాఘ్రాయలక్ష్మణంకీర్తివర్ధనమ్ ।
లజ్జమానంబలాత్స్నేహాదంగమారోప్యవీర్యవాన్ ॥ 9 ॥
ఉపవేశ్యతముత్సంగేపరిష్వజ్యావపీడితమ్ ।
భ్రాతరంలక్ష్మణంస్నిగ్ధంపునఃపునరుదైక్షత ॥ 10 ॥
శల్యసంపీడితంశస్తంనిఃశ్వసంతంతుంలక్ష్మణమ్ ।
రామస్తుదుఃఖసంతప్తంతంతునిఃశ్వాసపీడితమ్ ॥ 11 ॥
మూర్ధ్నిచైనముపాఘ్రాయభూయఃసంస్పృశ్య చ త్వరన్ ।
ఉవాచలక్ష్మణంవాక్యమాశ్వాస్యపురుషర్షభః ॥ 12 ॥
కృతంపరమకళ్యాణంకర్మదుష్కరకర్మణా ।
అద్యమన్యేహతేపుత్రేరావణంనిహతంయుధి ॥ 13 ॥
అద్యాహంవిజయీశత్రౌహతేతస్మిన్ దురాత్మని ।
రావణస్యనృశంసస్యదిష్ట్యావీరత్వయారణే ॥ 14 ॥
ఛిన్నోహిదక్షిణోబాహుః స హితస్యవ్యపాశ్రయః ।
విభీషణహనూమద్భ్యాంకృతంకర్మమహద్రణే ॥ 15 ॥
అహోరాత్రైస్త్రిభిర్వీరఃకథంచితవందిపాతితః ।
విరమిత్రఃకృతోఽస్మ్యద్యనిర్యాస్యతిహిరావణః ॥ 16 ॥
బలవ్యూహేనమహతాశ్రుత్వాపుత్త్రంనిపాతితమ్ ।
తంపుత్రవధసంతప్తంనిర్యాంతంరాక్షసాధిపమ్ ॥ 17 ॥
బలేనావృత్యమహతానిహనిష్యామిదుర్జయమ్ ।
త్వయాలక్ష్మణనాథేనసీతా చ పృథివీ చ మే ॥ 18 ॥
న దుష్ప్రాపాహతేతస్మిన్ శక్రజేతరిచాహవే ।
సతంభ్రాతరమాశ్వాస్యపరిష్వజ్య చ రాఘవః ॥ 19 ॥
రామఃసుషేణంముదితస్సమాభాష్యేదమబ్రవీత్ ।
సశల్యోఽయంమహాప్రాజ్ఞస్సౌమిత్రిర్మిత్రవత్సలః ॥ 20 ॥
యథాభవతిసుస్వస్థస్తథాత్వంసముపాచర ।
విశల్యఃక్రియతాంక్షిప్రంసౌమిత్రిస్సవిభీషణః ॥ 21 ॥
ఋక్ష్వానరసైన్యానాంశూరాణాంద్రుమయోధినామ్ ।
యేచాప్యన్యేఽత్రయుధ్యంతిసశల్యావ్రణినస్తథా ॥ 22 ॥
తేఽపిసర్వేప్రయత్నేనక్రియంతాంసుఖినస్తథా ।
ఏవముక్తస్తురామేణమహాత్మాహరియూథపః ॥ 23 ॥
లక్ష్మణాయదరౌనస్తస్సుషేణఃపరమౌషధమ్ ।
స తస్యగంధమాఘ్రాయవిశల్యస్సమపద్యత ॥ 24 ॥
తదానిర్వేదనశ్చైవసంరూఢవ్రణఏవ చ ।
విభీషణముఖానాం చ సుహృదాంరాఘవాజ్నాయా ॥ 25 ॥
సర్వవానరముఖ్యానాంచికిత్సామకరోత్తదా ।
తతఃప్రకృతిమాపన్నోహృతశల్యోగతవ్యథః ॥ 26 ॥
సౌమిత్రిర్ముదితస్తత్ర క్షణేన విగతజ్వరః ।
తదైవరామఃప్లవగాధిపస్తథావిభీషణశ్చర్క్షపతిశ్చజాంబవాన్ ।
ఆవేక్ష్యసౌమిత్రిమరోగముథతితంముదాససైన్యాస్సుచిరంజహర్షిరే ॥ 27 ॥
అపూజయత్కర్మ స లక్ష్మణస్యసుదుష్కరందాశరథిర్మహాత్మా ।
బభూవహృష్టోవానరేంద్రోనిశమ్యతంశక్రజితంనిపాతితమ్ ॥ 28 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే ద్వినవతితమస్సర్గః ॥
