śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha dvātriṃśassargaḥ ।
aṅgadasya vachaśśrutvā sugrīvassachivaissaha ।
lakṣmaṇaṃ kupitaṃ śrutvā mumōchāsanamātmavān ॥ 1 ॥
sachivānabravīdvākyaṃ niśchitya gurulāghavam ।
mantrajñānmantrakuśalō mantrēṣu pariniṣṭhitān ॥ 2 ॥
na mē durvyāhṛtaṃ kiñchinnāpi mē duranuṣṭhitam ।
lakṣmaṇō rāghavabhrātā kruddhaḥ kimiti chintayē ॥ 3 ॥
asuhṛdbhirmamāmitrairnityamantaradarśibhiḥ ।
mama dōṣānasambhūtān śrāvitō rāghavānujaḥ ॥ 4 ॥
atra tāvadyathābuddhi sarvairēva yathāvidhi ।
bhāvasya niśchayastāvadvijñēyō nipuṇaṃ śanaiḥ ॥ 5 ॥
na khalvasti mama trāsō lakṣmaṇānnāpi rāghavāt ।
mitraṃ tvasthānakupitaṃ janayatyēva sambhramam ॥ 6 ॥
sarvathā sukaraṃ mitraṃ duṣkaraṃ paripālanam ।
anityatvāchCha chittānāṃ prītiralpēpi bhidyatē ॥ 7 ॥
atō nimittaṃ trastōhaṃ rāmēṇa tu mahātmanā ।
yanmayōpakṛtaṃ śakyaṃ pratikartuṃ na tanmayā ॥ 8 ॥
sugrīvēṇaivamuktastu hanumānharipuṅgavaḥ ।
uvācha svēna tarkēṇa madhyē vānaramantriṇām ॥ 9 ॥
sarvathā naitadāścharyaṃ yastvaṃ harigaṇēśvara ।
na vismarasi susnigdhamupakāra kṛtaṃ śubham ॥ 10 ॥
rāghavēṇa tu vīrēṇa bhayamutsṛjya dūrataḥ ।
tvatpriyārthaṃ hatō vālī śakratulyaparākramaḥ ॥ 11 ॥
sarvathā praṇayātkṛddhō rāghavō nātra saṃśayaḥ ।
bhrātaraṃ samprahitavānlakṣmaṇaṃ lakṣmivardhanam ॥ 12 ॥
tvaṃ pramattō na jānīṣē kālaṃ kālavidāṃ vara ।
phullasaptachChadaśyāmā pravṛttā tu śarachChivā ॥ 13 ॥
nirmalagrahanakṣatrā dyauḥ pranaṣṭavalāhakā ।
prasannāścha diśassarvāssaritaścha sarāṃsi cha ॥ 14 ॥
prāptamudyōgakālaṃ tu nāvaiṣi haripuṅgava ।
tvaṃ pramatta iti vyaktaṃ lakṣmaṇō'yamihāgataḥ ॥ 15 ॥
ārtasya hṛtadārasya puruṣaṃ puruṣāntarāt ।
vachanaṃ marṣaṇīyaṃ tē rāghavasya mahātmanaḥ ॥ 16 ॥
kṛtāparādhasya hi tē nānyatpaśyāmyahaṃ kṣamam ।
antarēṇāñjaliṃ baddhvā lakṣmaṇasya prasādanāt ॥ 17 ॥
niyuktairmantribhirvāchyō hyavaśyaṃ pārthivō hitam ।
ata ēva bhayaṃ tyaktvā bravīmyavadhṛtaṃ vachaḥ ॥ 18 ॥
abhikruddhassamarthō hi chāpamudyamya rāghavaḥ ।
sadēvāsuragandharvaṃ vaśē sthāpayituṃ jagat ॥ 19 ॥
na sa kṣamaḥ kōpayituṃ yaḥ prasādyaḥ punarbhavēt ।
pūrvōpakāraṃ smaratā kṛtajñēna viśēṣataḥ ॥ 20 ॥
tasya mūrdhnā praṇamya tvaṃ saputrassasuhṛjjanaḥ ।
rājaṃstiṣṭhasva samayē bharturbhāryēva tadvaśaḥ ॥ 21 ॥
na rāmarāmānujaśāsanaṃ tvayā kapīndra yuktaṃ manasā'pyapōhitum ।
manō hi tē jñāsyati mānuṣaṃ balaṃ sa rāghavasyāsya surēndravarchasaḥ ॥ 22 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē dvātriṃśassargaḥ ॥