ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଅଷ୍ଟଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସହ ତାରାଂଗଦାଭ୍ୟାଂ ତୁ ଗତ୍ଵା ସ ହନୁମାନ୍କପିଃ ।
ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ୟଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ତଂ ଦେଶମୁପଚକ୍ରମେ ॥ 1 ॥
ସ ତୁ ଦୂରମୁପାଗମ୍ୟ ସର୍ଵୈସ୍ତୈଃ କପିସତ୍ତମୈଃ ।
ଵିଚିନୋତି ସ୍ମ ଵିଂଧ୍ୟସ୍ୟ ଗୁହାଶ୍ଚ ଗହନାନି ଚ ॥ 2 ॥
ପର୍ଵତାଗ୍ରାନ୍ନଦୀଦୁର୍ଗାନ୍ସରାଂସି ଵିପୁଲାଂଦ୍ରୁମାନ୍ ।
ଵୃକ୍ଷଷଂଡାଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାନ୍ପର୍ଵତାନ୍ଘନପାଦପାନ୍ ॥ 3 ॥
ଅନ୍ଵେଷମାଣାସ୍ତେ ସର୍ଵେ ଵାନରାସ୍ସର୍ଵତୋ ଦିଶମ୍ ।
ନ ସୀତାଂ ଦଦୃଶୁର୍ଵୀରା ମୈଥିଲୀଂ ଜନକାତ୍ମଜାମ୍ ॥ 4 ॥
ତେ ଭକ୍ଷୟଂତୋ ମୂଲାନି ଫଲାନି ଵିଵିଧାନି ଚ ।
ଅନ୍ଵେଷମାଣା ଦୁର୍ଧର୍ଷାନ୍ୟଵସଂ ସ୍ତତ୍ର ତତ୍ର ହ ॥ 5 ॥
ସ ତୁ ଦେଶୋ ଦୁରନ୍ଵେଷୋ ଗୁହାଗହନଵାନ୍ମହାନ୍ ।
ନିର୍ଜଲଂ ନିର୍ଜନଂ ଶୂନ୍ୟଂ ଗହନଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍ ॥ 6 ॥
ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତଂ ତଦା ଦେଶଂ ସର୍ଵେ ଵୈ ହରିୟୂଥପାଃ ।
ତାଦୃଶାନ୍ୟପ୍ୟରଣ୍ୟାନି ଵିଚିତ୍ୟ ଭୃଶପୀଡିତାଃ ॥ 7 ॥
ଦେଶମନ୍ୟଂ ଦୁରାଧର୍ଷଂ ଵିଵିଶୁ ଶ୍ଚାକୁତୋ ଭୟାଃ ।
ୟତ୍ର ଵଂଧ୍ୟଫଲା ଵୃକ୍ଷା ଵିପୁଷ୍ପାଃ ପର୍ଣଵର୍ଜିତାଃ ॥ 8 ॥
ନିସ୍ତୋୟାସ୍ସରିତୋ ୟତ୍ର ମୂଲଂ ୟତ୍ର ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ ।
ନ ସଂତି ମହିଷା ୟତ୍ର ନ ମୃଗା ନ ଚ ହସ୍ତିନଃ ॥ 9 ॥
ଶାର୍ଦୂଲାଃ ପକ୍ଷିଣୋ ଵାପି ୟେ ଚାନ୍ୟେ ଵନଗୋଚରାଃ ।
ନ ୟତ୍ରଵୃକ୍ଷା ନୌଷଧ୍ୟୋ ନ ଵଲ୍ଲ୍ୟୋ ନାପି ଵୀରୁଧଃ ॥ 10 ॥
ସ୍ନିଗ୍ଧପତ୍ରାସ୍ସ୍ଥଲେ ୟତ୍ର ପଦ୍ମିନ୍ୟଃ ଫୁଲ୍ଲପଂକଜାଃ ।
ପ୍ରେକ୍ଷଣୀୟାସ୍ସୁଗଂଧାଶ୍ଚ ଭ୍ରମରୈଶ୍ଚାପିଵର୍ଜିତାଃ ॥ 11 ॥
କଂଡୁର୍ନାମ ମହାଭାଗସ୍ସତ୍ୟଵାଦୀ ତପୋଧନଃ ।
ମହର୍ଷିଃ ପରମାମର୍ଷୀ ନିୟମୈର୍ଦୁଷ୍ପ୍ରଧର୍ଷଣଃ ॥ 12 ॥
ତସ୍ୟ ତସ୍ମିନ୍ଵନେ ପୁତ୍ରୋ ବାଲଷ୍ଷୋଡଶଵାର୍ଷିକଃ ।
ପ୍ରଣଷ୍ଟୋ ଜୀଵିତାଂତାୟ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତତ୍ର ମହାମୁନିଃ ॥ 13 ॥
ତେନ ଧର୍ମାତ୍ମନା ଶପ୍ତଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ତତ୍ରମହଦ୍ଵନମ୍ ।
ଅଶରଣ୍ୟଂ ଦୁରାଧର୍ଷଂ ମୃଗପକ୍ଷିଵିଵର୍ଜିତମ୍ ॥ 14 ॥
ତସ୍ୟ ତେ କାନନାଂତାଶ୍ଚ ଗିରୀଣାଂ କଂଦରାଣି ଚ ।
ପ୍ରଭଵନି ନଦୀନାଂ ଚ ଵିଚିନ୍ଵଂତି ସମାହିତାଃ ॥ 15 ॥
ତତ୍ର ଚାପି ମହାତ୍ମାନୋ ନାପଶ୍ୟଂଜନକାତ୍ମଜାମ୍ ।
ହର୍ତାରଂ ରାଵଣଂ ଵାପି ସୁଗ୍ରୀଵପ୍ରିୟକାରିଣଃ ॥ 16 ॥
ତେ ପ୍ରଵିଶ୍ୟାଽଶୁ ତଂ ଭୀମଂ ଲତାଗୁଲ୍ମସମାଵୃତମ୍ ।
ଦଦ୍ଦୃଶୁଃ କ୍ରୂରକର୍ମାଣମସୁରଂ ସୁରନିର୍ଭୟମ୍ ॥ 17 ॥
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାନରା ଘୋରଂ ସ୍ଥିତଂ ଶୈଲମିଵାପରମ୍ ।
ଗାଢଂ ପରିହିତାସ୍ସର୍ଵେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାନ୍ପର୍ଵତୋପମମାନ୍ ॥ 18 ॥
ସୋଽପି ତାନ୍ଵାନରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ନଷ୍ଟା ସ୍ସ୍ଥେତ୍ୟବ୍ରଵୀଦ୍ବଲୀ ।
ଅଭ୍ୟଧାଵତ ସଂକୃଦ୍ଧୋ ମୁଷ୍ଟିମୁଦ୍ୟମ୍ୟ ସଂହିତମ୍ ॥ 19 ॥
ତମାପତଂତଂ ସହସା ଵାଲିପୁତ୍ରୋଽଂଗଦସ୍ତଦା ।
ରାଵଣୋଽୟମିତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଲେନାଭିଜଘାନ ହ ॥ 20 ॥
ସ ଵାଲିପୁତ୍ରାଭିହତୋ ଵକ୍ତ୍ରାଚ୍ଛୋଣିତମୁଦ୍ଵମନ୍ ।
ଅସୁରୋଽଭ୍ୟପତଦ୍ଭୂମୌ ପର୍ୟସ୍ତ ଇଵ ପର୍ଵତଃ ॥ 21 ॥
ତେଽପି ତସ୍ମିନ୍ନିରୁଚ୍ଛଵାସେ ଵାନରା ଜିତକାଶିନଃ ।
ଵ୍ୟଚିନ୍ଵନ୍ପ୍ରାୟଶସ୍ତତ୍ର ସର୍ଵଂ ତଦ୍ଗିରିଗହ୍ଵରମ୍ ॥ 22 ॥
ଵିଚିତଂ ତୁ ତତଃ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵେ ତେ କାନନଂ ପୁନଃ ।
ଅନ୍ୟଦେଵାପରଂ ଘୋରଂ ଵିଵିଶୁର୍ଗିରିଗହ୍ଵରମ୍ ॥ 23 ॥
ତେ ଵିଚିତ୍ୟ ପୁନଃ ଖିନ୍ନା ଵିନିଷ୍ପତ୍ୟ ସମାଗତାଃ ।
ଏକାଂତେ ଵୃକ୍ଷମୂଲେ ତୁ ନିଷେଦୁର୍ଦୀନମାନସାଃ ॥ 24 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡେ ଅଷ୍ଟଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
