ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുംദരകാംഡമ് ।
അഥ ദ്വാവിംശസ്സര്ഗഃ ।
സീതായാ വചനം ശ്രുത്വാ പരുഷം രാക്ഷസാധിപഃ ।
പ്രത്യുവാച തതഃ സീതാം വിപ്രിയം പ്രിയദര്ശനാമ് ॥ 1 ॥
യഥാ യഥാ സാംത്വയിതാ വശ്യഃ സ്ത്രീണാം തഥാ തഥാ ।
യഥാ യഥാ പ്രിയം വക്താ പരിഭൂതസ്തഥാ തഥാ ॥ 2 ॥
സന്നിയച്ഛതി മേ ക്രോധം ത്വയി കാമഃ സമുത്ഥിതഃ ।
ദ്രവതോഽമാര്ഗമാസാദ്യ ഹയാനിവ സുസാരഥിഃ ॥ 3 ॥
വാമഃ കാമോ മനുഷ്യാണാം യസ്മിന് കില നിബധ്യതേ ।
ജനേ തസ്മിംസ്ത്വനുക്രോശഃ സ്നേഹശ്ച കില ജായതേ ॥ 4 ॥
ഏതസ്മാത്കാരണാന്ന ത്വാം ഘാതയാമി വരാനനേ ।
വധാര്ഹാമവമാനാര്ഹാം മിഥ്യാപ്രവ്രജിതേ രതാമ് ॥ 5 ॥
പരുഷാണീഹ വാക്യാനി യാനി യാനി ബ്രവീഷി മാമ് ।
തേഷു തേഷു വധോ യുക്തസ്തവ മൈഥിലി ദാരുണഃ ॥ 6 ॥
ഏവമുക്ത്വാ തു വൈദേഹീം രാവണോ രാക്ഷസാധിപഃ ।
ക്രോധസംരംഭസംയുക്തഃ സീതാമുത്തരമബ്രവീത് ॥ 7 ॥
ദ്വൌ മാസൌ രക്ഷിതവ്യൌ മേ യോഽവധിസ്തേ മയാ കൃതഃ ।
തതഃ ശയനമാരോഹ മമ ത്വം വരവര്ണിനി ॥ 8 ॥
ഊര്ധ്വം ദ്വാഭ്യാം തു മാസാഭ്യാം ഭര്താരം മാമനിച്ഛതീമ് ।
മമ ത്വാം പ്രാതരാശാര്ഥമാലഭംതേ മഹാനസേ ॥ 9 ॥
താം തര്ജ്യമാനാം സംപ്രേക്ഷ്യ രാക്ഷസേംദ്രേണ ജാനകീമ് ।
ദേവഗംധർവകന്യാസ്താ വിഷേദുർവികൃതേക്ഷണാഃ ॥ 10 ॥
ഓഷ്ഠപ്രകാരൈരപരാ വക്ത്രനേത്രൈസ്തഥാപരാഃ ।
സീതാമാശ്വാസയാമാസുസ്തര്ജിതാം തേന രക്ഷസാ ॥ 11 ॥
താഭിരാശ്വാസിതാ സീതാ രാവണം രാക്ഷസാധിപമ് ।
ഉവാചാത്മഹിതം വാക്യം വൃത്തശൌംഡീര്യഗർവിതമ് ॥ 12 ॥
നൂനം ന തേ ജനഃ കശ്ചിദസ്തി നിഃശ്രേയസേ സ്ഥിതഃ ।
നിവാരയതി യോ ന ത്വാം കര്മണോഽസ്മാദ്വിഗര്ഹിതാത് ॥ 13 ॥
മാം ഹി ധര്മാത്മനഃ പത്നീം ശചീമിവ ശചീപതേഃ ।
ത്വദന്യസ്ത്രിഷു ലോകേഷു പ്രാര്ഥയേന്മനസാപി കഃ ॥ 14 ॥
രാക്ഷസാധമ രാമസ്യ ഭാര്യാമമിതതേജസഃ ।
ഉക്തവാനസി യത്പാപം ക്വ ഗതസ്തസ്യ മോക്ഷ്യസേ ॥ 15 ॥
യഥാ ദൃപ്തശ്ച മാതംഗഃ ശശശ്ച സദ്ദൃശോ യുധി ।
തഥാ മാതംഗവദ്രാമസ്ത്വം നീചഃ ശശവത് സ്മൃതഃ ॥ 16 ॥
സ ത്വമിക്ഷ്വാകുനാഥം വൈ ക്ഷിപന്നിഹ ന ലജ്ജസേ ।
ചക്ഷുഷോർവിഷയം തസ്യ ന താവദുപഗച്ഛസി ॥ 17 ॥
ഇമേ തേ നയനേ ക്രൂരേ വിരൂപേ കൃഷ്ണപിംഗലേ ।
ക്ഷിതൌ ന പതിതേ കസ്മാന്മാമനാര്യ നിരീക്ഷിതഃ ॥ 18 ॥
തസ്യ ധര്മാത്മനഃ പത്നീം സ്നുഷാം ദശരഥസ്യ ച ।
കഥം വ്യാഹരതോ മാം തേ ന ജിഹ്വാ വ്യവശീര്യതേ ॥ 19 ॥
അസംദേശാത്തു രാമസ്യ തപസശ്ചാനുപാലനാത് ।
ന ത്വാം കുര്മി ദശഗ്രീവ ഭസ്മ ഭര്മാര്ഹ തേജസാ ॥ 20 ॥
നാപഹര്തുമഹം ശക്യാ ത്വയാ രാമസ്യ ധീമതഃ ।
വിധിസ്തവ വധാര്ഥായ വിഹിതോ നാത്ര സംശയഃ ॥ 21 ॥
ശൂരേണ ധനദഭ്രാത്രാ ബലൈഃ സമുദിതേന ച ।
അപോഹ്യ രാമം കസ്മാദ്ധി ദാരചൌര്യം ത്വയാ കൃതമ് ॥ 22 ॥
സീതായാ വചനം ശ്രുത്വാ രാവണോ രാക്ഷസാധിപഃ ।
വിവൃത്യ നയനേ ക്രൂരേ ജാനകീമന്വവൈക്ഷത ॥ 23 ॥
നീലജീമൂതസംകാശോ മഹാഭുജശിരോധരഃ ।
സിംഹസത്ത്വഗതിഃ ശ്രീമാന് ദീപ്ത ജിഹ്വാഗ്രലോചനഃ ॥ 24 ॥
ചലാഗ്രമകുടപ്രാംശുശ്ചിത്രമാല്യാനുലേപനഃ ।
രക്തമാല്യാംബരധര തത്സംഗദവിഭൂഷണഃ ॥ 25 ॥
ശ്രോണിസൂത്രേണ മഹതാ മേചകേന സുസംവൃതഃ ।
അമൃതോത്പാദനദ്ധേന ഭുജഗേനേവ മംദരഃ ॥ 26 ॥
താഭ്യാം സ പരിപൂര്ണാഭ്യാം ഭുജാഭ്യാം രാക്ഷസേശ്വരഃ ।
ശുശുഭേഽചലസംകാശഃ ശൃംഗാഭ്യാമിവ മംദരഃ ॥ 27 ॥
തരുണാദിത്യവര്ണാഭ്യാം കുംഡലാഭ്യാം വിഭൂഷിതഃ ।
രക്തപല്ലവപുഷ്പാഭ്യാമശോകാഭ്യാമിവാചലഃ ॥ 28 ॥
സ കല്പവൃക്ഷപ്രതിമോ വസംത ഇവ മൂര്തിമാന് ।
ശ്മശാനചൈത്യപ്രതിമോ ഭൂഷിതോഽപി ഭയംകരഃ ॥ 29 ॥
അവേക്ഷമാണോ വൈദേഹീം കോപസംരക്തലോചനഃ ।
ഉവാച രാവണഃ സീതാം ഭുജംഗ ഇവ നിഃശ്വസന് ॥ 30 ॥
അനയേനാഭിസംപന്നമര്ഥഹീനമനുവ്രതേ ।
നാശയാമ്യഹമദ്യ ത്വാം സൂര്യഃ സംധ്യാമിവൌജസാ ॥ 31 ॥
ഇത്യുക്ത്വാ മൈഥിലീം രാജാ രാവണഃ ശത്രുരാവണഃ ।
സംദിദേശ തതഃ സർവാ രാക്ഷസീര്ഘോരദര്ശനാഃ ॥ 32 ॥
ഏകാക്ഷീമേകകര്ണാം ച കര്ണപ്രാവരണാം തഥാ ।
ഗോകര്ണീം ഹസ്തികര്ണീം ച ലംബകര്ണീമകര്ണികാമ് ॥ 33 ॥
ഹസ്തിപാദ്യശ്വപാദ്യൌ ച ഗോപാദീം പാദചൂലികാമ് ।
ഏകാക്ഷീമേകപാദീം ച പൃഥുപാദീമപാദികാമ് ॥ 34 ॥
അതിമാത്രശിരോഗ്രീവാമതിമാത്രകുചോദരീമ് ।
അതിമാത്രാസ്യനേത്രാം ച ദീര്ഘജിഹ്വാമജിഹ്വികാമ് ॥ 35 ॥
അനാസികാം സിംഹമുഖീം ഗോമുഖീം സൂകരീമുഖീമ് ।
യഥാ മദ്വശഗാ സീതാ ക്ഷിപ്രം ഭവതി ജാനകീ ॥ 36 ॥
തഥാ കുരുത രാക്ഷസ്യഃ സർവാഃ ക്ഷിപ്രം സമേത്യ ച ।
പ്രതിലോമാനുലോമൈശ്ച സാമദാനാദിഭേദനൈഃ ॥ 37 ॥
ആവര്ജയത വൈദേഹീം ദംഡസ്യോദ്യമനേന ച ।
ഇതി പ്രതിസമാദിശ്യ രാക്ഷസേംദ്രഃ പുനഃ പുനഃ ॥ 38 ॥
കാമമന്യുപരീതാത്മാ ജാനകീം പര്യതര്ജയത് ।
ഉപഗമ്യ തതഃ ശീഘ്രം രാക്ഷസീ ധാന്യമാലിനീ ॥ 39 ॥
പരിഷ്വജ്യ ദശഗ്രീവമിദം വചനമബ്രവീത് ।
മയാ ക്രീഡ മഹാരാജ സീതയാ കിം തവാനയാ ॥ 40 ॥
വിവര്ണയാ കൃപണയാ മാനുഷ്യാ രാക്ഷസേശ്വര ।
നൂനമസ്യാ മഹാരാജ ന ദിവ്യാന് ഭോഗസത്തമാന് ॥ 41 ॥
വിദധാത്യമരശ്രേഷ്ഠസ്തവ ബാഹുബലാര്ജിതാന് ।
അകാമാം കാമയാനസ്യ ശരീരമുപതപ്യതേ ॥ 42 ॥
ഇച്ഛംതീം കാമയാനസ്യ പ്രീതിര്ഭവതി ശോഭനാ ।
ഏവമുക്തസ്തു രാക്ഷസ്യാ സമുത്ക്ഷിപ്തസ്തതോ ബലീ ॥ 43 ॥
പ്രഹസന്മേഘസംകാശോ രാക്ഷസഃ സ ന്യവര്തത ।
പ്രസ്ഥിതഃ സ ദശഗ്രീവഃ കംപയന്നിവ മേദിനീമ് ॥ 44 ॥
ജ്വലദ്ഭാസ്കരവര്ണാഭം പ്രവിവേശ നിവേശനമ് ।
ദേവഗംധർവകന്യാശ്ച നാഗകന്യാശ്ച സർവതഃ ॥ 45 ॥
പരിവാര്യ ദശഗ്രീവം വിവിശുസ്തം ഗൃഹോത്തമമ് ।
സ മൈഥിലീം ധര്മപരാമവസ്ഥിതാം പ്രപേപമാനാം പരിഭര്ത്സ്യ രാവണഃ ।
വിഹായ സീതാം മദനേന മോഹിതഃ സ്വമേവ വേശ്മ പ്രവിവേശ ഭാസ്വരമ് ॥ 46 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുംദരകാംഡേ ദ്വാവിംശസ്സര്ഗഃ ॥
