શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુંદરકાંડમ્ ।
અથ પંચમસ્સર્ગઃ ।
તતઃ સ મધ્યંગતમંશુમંતં જ્યોત્સ્નાવિતાનં મહદુદ્વમંતમ્ ।
દદર્શ ધીમાન્ દિવિ ભાનુમંતં ગોષ્ઠે વૃષં મત્તમિવ ભ્રમંતમ્ ॥ 1 ॥
લોકસ્ય પાપાનિ વિનાશયંતં મહોદધિં ચાપિ સમેધયંતમ્ ।
ભૂતાનિ સર્વાણિ વિરાજયંતં દદર્શ શીતાંશુમથાભિયાંતમ્ ॥ 2 ॥
યા ભાતિ લક્ષ્મીર્ભુવિ મંદરસ્થા તથા પ્રદોષેષુ ચ સાગરસ્થા ।
તથૈવ તોયેષુ ચ પુષ્કરસ્થા રરાજ સા ચારુનિશાકરસ્થા ॥ 3 ॥
હંસો યથા રાજતપંજરસ્થઃ સિંહો યથા મંદરકંદરસ્થઃ ।
વીરો યથા ગર્વિતકુંજરસ્થ ચંદ્રોઽપિ બભ્રાજ તથાંબરસ્થઃ ॥ 4 ॥
સ્થિતઃ કકુદ્માનિવ તીક્ષ્ણશૃંગો મહાચલઃ શ્વેત ઇવોચ્ચશૃંગઃ ।
હસ્તીવ જાંબૂનદબદ્ધશૃંગો રરાજ ચંદ્રઃ પરિપૂર્ણશૃંગઃ ॥ 5 ॥
વિનષ્ટશીતાંબુતુષારપંકો મહાગ્રહગ્રાહવિનષ્ટપંકઃ ।
પ્રકાશલક્ષ્મ્યાશ્રયનિર્મલાંકઃ રરાજ ચંદ્રો ભગવાન્ શશાંકઃ ॥ 6 ॥
શિલાતલં પ્રાપ્ય યથા મૃગેંદ્રો મહારણં પ્રાપ્ય યથા ગજેંદ્રઃ ।
રાજ્યં સમાસાદ્ય યથા નરેંદ્ર સ્તથાપ્રકાશો વિરરાજ ચંદ્રઃ ॥ 7 ॥
પ્રકાશચંદ્રોદયનષ્ટદોષઃ પ્રવૃત્તરક્ષઃ પિશિતાશદોષઃ ।
રામાભિરામેરિતચિત્તદોષઃ સ્વર્ગપ્રકાશો ભગવાન્ પ્રદોષઃ ॥ 8 ॥
તંત્રીસ્વનાઃ કર્ણસુખાઃ પ્રવૃત્તાઃ સ્વપંતિ નાર્યઃ પતિભિઃ સુવૃત્તાઃ ।
નક્તંચરાશ્ચાપિ તથા પ્રવૃત્તાઃ વિહર્તુમત્યદ્ભુતરૌદ્રવૃત્તાઃ ॥ 9 ॥
મત્તપ્રમત્તાનિ સમાકુલાનિ રથાશ્વભદ્રાસનસંકુલાનિ ।
વીરશ્રિયા ચાપિ સમાકુલાનિ દદર્શ ધીમાન્ સ કપિઃ કુલાનિ ॥ 10 ॥
પરસ્પરં ચાધિકમાક્ષિપંતિ ભુજાંશ્ચ પીનાનધિકં ક્ષિપંતિ ।
મત્તપ્રલાપાનધિકં ક્ષિપંતિ મત્તાનિ ચાન્યોન્યમધિક્ષિપંતિ ॥ 11 ॥
રક્ષાંસિ વક્ષાંસિ ચ વિક્ષિપંતિ ગાત્રાણિ કાંતાસુ ચ વિક્ષિપંતિ ।
રૂપાણિ ચિત્રાણિ ચ વિક્ષિપંતિ દૃઢાનિ ચાપાનિ ચ વિક્ષિપંતિ ॥ 12 ॥
દદર્શ કાંતાશ્ચ સમાલભંત્ય સ્તથા પરાસ્તત્ર પુનઃ સ્વપંત્યઃ ।
સુરૂપવક્ત્રાશ્ચ તથા હસંત્યઃ ક્રુદ્ધાઃ પરાશ્ચાપિ વિનિઃશ્વસંત્ય ॥ 13 ॥
મહાગજૈશ્ચાપિ તથા નદદ્ભિઃ સુપૂજિતૈશ્ચાપિ તથા સુસદ્ભિઃ ।
રરાજ વીરૈશ્ચ વિનિઃશ્વસદ્ભિઃ હ્રદો ભુજંગૈરિવ નિઃશ્વસદ્ભિઃ ॥ 14 ॥
બુદ્ધિપ્રધાનાન્ રુચિરાભિધાનાન્ સંશ્રદ્ધધાનાન્ જગતઃ પ્રધાનાન્ ।
નાનાવિધાનાન્ રુચિરાભિધાનાન્ દદર્શ તસ્યાં પુરિ યાતુધાનાન્ ॥ 15 ॥
નનંદ દૃષ્ટ્વા સ ચ તાન્ સુરૂપાન્નાનાગુણાનાત્મગુણાનુરૂપાન્ ।
વિદ્યોતમાનાન્સ તદાનુરૂપાન્ દદર્શ કાંશ્ચિચ્ચ પુનર્વિરૂપાન્ ॥ 16 ॥
તતો વરાર્હાઃ સુવિશુદ્ધભાવા સ્તેષાં સ્ત્રિયસ્તત્ર મહાનુભાવાઃ ।
પ્રિયેષુ પાનેષુ ચ સક્તભાવા દદર્શ તારા ઇવ સુપ્રભાવાઃ ॥ 17 ॥
શ્રિયા જ્વલંતીસ્ત્રપયોપગૂઢા નિશીથકાલે રમણોપગૂઢાઃ ।
દદર્શ કાશ્ચિત્પ્રમદોપગૂઢા યથા વિહંગાઃ કુસુમોપગૂઢાઃ ॥ 18 ॥
અન્યાઃ પુનર્હર્મ્યતલોપવિષ્ટા સ્તત્ર પ્રિયાંકેષુ સુખોપવિષ્ટાઃ ।
ભર્તુઃ પ્રિયા ધર્મપરા નિવિષ્ટા દદર્શ ધીમાન્ મદનાભિવિષ્ટાઃ ॥ 19 ॥
અપ્રાવૃતાઃ કાંચનરાજિવર્ણાઃ કાશ્ચિત્પરાર્થ્યાસ્તપનીયવર્ણાઃ ।
પુનશ્ચ કાશ્ચિચ્છશલક્ષ્મવર્ણાઃ કાંતપ્રહીણા રુચિરાંગવર્ણાઃ ॥ 20 ॥
તતઃ પ્રિયાન્ પ્રાપ્ય મનોભિરામાઃ સુપ્રીતિયુક્તાઃ પ્રસમીક્ષ્યરામાઃ ।
ગૃહેષુ હૃષ્ટાઃ પરમાભિરામાઃ હરિપ્રવીરઃ સ દદર્શ રામાઃ ॥ 21 ॥
ચંદ્રપ્રકાશાશ્ચ હિ વક્ત્રમાલાઃ વક્રાક્ષિપક્ષ્માશ્ચ સુનેત્રમાલાઃ ।
વિભૂષણાનાં ચ દદર્શ માલાઃ શતહ્રદાનામિવ ચારુમાલાઃ ॥ 22 ॥
ન ત્વેવ સીતાં પરમાભિજાતાં પથિ સ્થિતે રાજકુલે પ્રજાતામ્ ।
લતાં પ્રપુલ્લામિવ સાધુ જાતાં દદર્શ તન્વીં મનસાભિજાતામ્ ॥ 23 ॥
સનાતને વર્ત્મનિ સન્નિવિષ્ટાં રામેક્ષણાં તાં મદનાભિવિષ્ટામ્ ।
ભર્તુર્મનઃ શ્રીમદનુપ્રવિષ્ટાં સ્ત્રીભ્યો વરાભ્યશ્ચ સદા વિશિષ્ટામ્ ॥ 24 ॥
ઉષ્ણાર્દિતાં સાનુસૃતાસ્રકંઠીં પુરા વરાર્હોત્તમનિષ્કકંઠીમ્ ।
સુજાતપક્ષ્મામભિરક્તકંઠીં વનેઽપ્રવૃત્તામિવ નીલકંઠીમ્ ॥ 25 ॥
અવ્યક્તરેખામિવ ચંદ્રરેખાં પાંસુપ્રદિગ્ધામિવ હેમરેખામ્ ।
ક્ષતપ્રરૂઢામિવ બાણરેખાં વાયુપ્રભિન્નામિવ મેઘરેખામ્ ॥ 26 ॥
સીતામપશ્યન્ મનુજેશ્વરસ્ય રામસ્ય પત્નીં વદતાં વરસ્ય ।
બભૂવ દુઃખાભિહતશ્ચિરસ્ય પ્લવંગમો મંદ ઇવાચિરસ્ય ॥ 27 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુંદરકાંડે પંચમસ્સર્ગઃ ॥
