శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ ద్వావింశత్యధికశతతమస్సర్గః ।
ఏతచ్ఛ్రుత్వాశుభంవాక్యంరాఘవేణానుభాషితమ్ ।
తతశ్శుభతరంవాక్యంవ్యాజహారమహేశ్వరః ॥ 1 ॥
పుష్కరాక్ష మహాబాహో మహావక్ష పరంతప ।
దిష్ట్యాకృతమిదంకర్మత్వయాధర్మభృతాంవర ॥ 2 ॥
దిష్ట్యాసర్వస్యలోకస్యప్రవృద్ధందారుణంతమః ।
అపావృత్తంత్వయాసంఖ్యేరామరావణజంభయమ్ ॥ 3 ॥
ఆశ్వాస్యభరతందీనంకౌసల్యాం చ యశస్వినీమ్ ।
కైకేయీం చ సుమిత్రాం చ దృష్టవాలక్ష్మణమాతరమ్ ॥ 4 ॥
ప్రాప్యరాజ్యమయోధ్యాయాంనందయిత్వాసుహృజ్జనమ్ ।
ఇక్ష్వాకూణాంకులేవంశంస్థాపయిత్వామహాబల ॥ 5 ॥
ఇష్టవాతురగమేధేనప్రాప్యచానుత్తమంయశః ।
బ్రాహ్మణేభ్యోధనందత్త్వాత్రిదివంగంతుమర్హసి ॥ 6 ॥
ఏషరాజాదశరథోవిమానస్థఃపితాతవ ।
కాకుత్స్థమానుషేలోకేగురుస్తవమహాయశాః ॥ 7 ॥
ఇంద్రలోకంగతఃశ్రీమాంస్త్వయాపుత్రేణతారితః ।
లక్ష్మణేనసహభ్రాత్రాత్వమేమమభివాదయ ॥ 8 ॥
మహదేవవచ్శ్రుత్వారాఘవఃసహలక్ష్మణః ।
లక్ష్మణేనసహభ్రాత్రాదదర్శపితరంప్రభుః ॥ 9 ॥
దీప్యమానంస్వయాలక్ష్మవిరజోఽంభరధారిణమ్ ।
లక్ష్మణేనసహభ్రాత్రాదదర్శపితరంప్రభుః ॥ 10 ॥
హర్షేణమహతావిష్టోవిమనస్థోమహీపతిః ।
ప్రాణైఃప్రియతరందృష్టవాపుత్రందశరథస్తదా ॥ 11 ॥
ఆరోప్యాంకేమహబాహుర్వరాసనగతఃప్రభుః ।
బాహుభ్యాంసంపరిష్వజ్యతతోవాక్యంసమాదదే ॥ 12 ॥
న మేస్వర్గోబహుమతస్సమ్మానశ్చసురర్షభైః ।
త్వయారామవిహీనస్యసత్యంప్రతిశృణోమితే ॥ 13 ॥
అద్యత్వాంనిహతామిత్రందృష్టవాసంపూర్ణమానసమ్ ।
నిస్తీర్ణవనవాసం చ ప్రీతిరాసీత్పరామమ ॥ 14 ॥
కైకేయ్యాయానిచోక్తానివాక్యానివదతాంవర ।
తవప్రవ్రాజనార్థానిస్థితానిహృదయేమమ ॥ 15 ॥
త్వాంతుదృష్టవాకుశలినంపరిష్వజ్యసలక్ష్మణమ్ ।
అద్యదుఃఖాద్విముక్తోఽస్మినీహారాదివభాస్కరః ॥ 16 ॥
తారితోఽహంత్వయాపుత్ర సుపుత్రేణమహాత్మనా ।
అష్టావక్రేణధర్మాత్మాకహోలోబ్రాహ్మణోయథా ॥ 17 ॥
ఇదానీం చ విజానామియథాసౌమ్య సురేశ్వరైః ।
వధార్థంరావణస్యేహవిహితంపురుషోత్తమ ॥ 18 ॥
సిద్ధార్థాఖలుకౌసల్యాయాత్వాంరామ గృహంగతమ్ ।
వనాన్నివృత్తంసంహృష్టాద్రక్ష్యతేశత్రుసూదనమ్ ॥ 19 ॥
సిద్ధార్థాఃఖలుతేరామ నరాయేత్వాంపురీంగతమ్ ।
రాజ్యేచావాభిషిక్తం చ ద్రక్ష్యంతేవసుధాధిపమ్ ॥ 20 ॥
అనురక్తేనబలినాశుచినాధర్మచారిణా ।
ఇచ్ఛేయంత్వామహంద్రష్టుంభరతేనసమాగతమ్ ॥ 21 ॥
చతుర్దశసమాస్సౌమ్యవనేనిర్యాతితాస్త్వయా ।
వసతాసీతయాసార్ధంలక్ష్మణేన చ ధీమతా ॥ 22 ॥
నివృత్తవనవాసోఽసిప్రతిజ్ఞాపూరితాత్వయా ।
రావణం చ రణేహత్వాదేవతాఃపరితోషితాః ॥ 23 ॥
కృతంకర్మయశశ్శ్లాఘ్యంప్రాప్తంతేశత్రుసూదన ।
భ్రాతృభిఃసహరాజ్యస్థోదీర్ఘమాయురవాప్నుహి ॥ 24 ॥
ఇతిబ్రువాణంరాజానంరామఃప్రాంజలిరబ్రవీత్ ।
కురుప్రసాదంధర్మజ్ఞకైకేయ్యాభరతస్య చ ॥ 25 ॥
సపుత్రాంత్వాంత్యజామీతియదుక్తాకేకయీత్వయా ।
స శాపఃకేకయీంఘోరస్సపుత్రాం న స్పృశేత్ప్రభో ॥ 26 ॥
తథేతి స మహారాజోరామముక్త్వాకృతాంజలిమ్ ।
లక్ష్మణం చ పరిష్వజ్యపునర్వాక్యమువాచ హ ॥ 27 ॥
రామంశుశ్రూషతాభక్త్యావైదేహ్యాసహసీతయా ।
కృతమమమహాప్రీతిఃప్రాప్తంధర్మఫలం చ తే ॥ 28 ॥
ధర్మంప్రాప్స్యసిధర్మజ్ఞ యశశ్చవిపులంభువి ।
రామేప్రసన్నేస్వర్గం చ మహిమానంతథోత్తమామ్ ॥ 29 ॥
రామంశుశ్రూషభద్రంతేసుమిత్రానందవర్ధన ।
రామస్సర్వస్యలోకస్యసుభేష్వభిరతఃసదా ॥ 30 ॥
ఏతేసేంద్రాస్త్రయోలోకాస్సిద్ధాశ్చపరమర్షయః ।
అభిగమ్యమహాత్మానమర్చంతిపురుషోత్తమమ్ ॥ 31 ॥
ఏతత్తదుక్తమవ్యక్తమక్షరంబ్రహ్మనిర్మితమ్ ।
దేవానాంహృదయంసౌమ్య గుహ్యంరామఃపరంతప ॥ 32 ॥
అవాప్తంధర్మచరణంయశశ్చవిపులంత్వయా ।
ఏనంశుశ్రూషతాభక్త్యావైదేహ్యాసహసీతయా ॥ 33 ॥
ఇత్యుక్త్వాలక్ష్మణంరాజాస్నుషాంబద్ధాంజలింస్థితామ్ ।
పుత్రీత్యాభాష్యమధురంశనైరేనామువాచ హ ॥ 34 ॥
కర్తవ్యో న తువైదేహీమన్యుస్త్యాగమిమంప్రతి ।
రామేణేత్వద్విశుధ్యర్థంకృతమేతద్ధితైషిణా ॥ 35 ॥
సుదుష్కరమిదంపుత్రితవచారిత్రలక్షణమ్ ।
కృతంయత్తేఽన్యనారీణాంయశోహ్యభిభవిష్యతి ॥ 36 ॥
న త్వంకామంసమాధేయాభర్తృశుశ్రూషణంప్రతి ।
అవశ్యంతుమయావాచ్యమేషతేదైవతంపరమ్ ॥ 37 ॥
ఇతిప్రతిసమాదిశ్యపుత్రౌసీతాం చ రాఘవః ।
ఇంద్రలోకంవిమానేనయయౌదశరథోజ్వలన్ ॥ 38 ॥
విమానమాస్థాయమహానుభావఃశ్రియా చ సమ్హృష్టతన్నుర్నృపోత్తమః ।
ఆమంత్యపుత్రౌసహసీతయా చ జగామదేవప్రవరస్యలోకమ్ ॥ 39 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే ద్వావింశత్యధికశతతమస్సర్గః ॥
