श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकांडम् ।
अथ सप्तविंशस्सर्गः ।
तांस्तुतेऽहंप्रवक्ष्यामिप्रेक्षमाणस्ययूथपान् ।
राघवार्थेपराक्रांतायेनरक्षंतिजीवितम् ॥ 1 ॥
स्निग्धायस्यबहुव्यामावालालांगूलमाश्रिताः ।
ताम्राःपीतास्सिताश्श्वेताःप्रकीर्णाघोरकर्मणः ॥ 2 ॥
प्रगृहीताःप्रकाशंतेसूर्यस्येवमरीचयः ।
पृथिव्यांचानुकृष्यंतेहरोनामैषयूथपः ॥ 3 ॥
यंपृष्ठतोऽनुगच्छंतिशतशोऽथसहस्रशः ।
द्रुमानुद्यम्यसहसालंकारोहणतत्पराः ॥ 4 ॥
यूथपाहरिराजस्यकिंकरास्समुपस्थिताः ।
नीलानिवमहामेघांस्तिष्ठतोयांस्तुपश्यसि ॥ 5 ॥
असितांजनसंकाशान् युद्धेसत्यपराक्रमान् ।
असङ् ख्येयाननिर्देश्यान्परंपारमिवोदधेः ॥ 6 ॥
पर्वतेषुचयेकेचिद्विषमेषुनदीषुच ।
एतेत्वामभिवर्तंतेराजन्नृक्षास्सुदारुणाः ॥ 7 ॥
एषां मध्ये स्थितो राजन् भीम अक्षो भीम दर्शनः ।
पर्जन्य इव जीमूतैः समंतात् परिवारितः ॥ 8 ॥
ऋक्षवंतंगिरिश्रेष्ठमध्यास्तेनर्मदांपिबन् ।
सर्वऋक्षाणामधिपतिर्धूम्रोनामैषयूथपः ॥ 9 ॥
यवीयानस्यतुभ्रातापश्यैनंपर्वतोपमम् ।
भ्रात्रासमानोरूपेणविशिष्टस्तुपराक्रमैः ॥ 10 ॥
सएषजांबवान्नाममहायूथपयूथपः ।
प्रक्रांतोगुरुवर्तीचसंप्रहारेष्वमर्षण ॥ 11 ॥
एतेनसाह्यंसुमहत्कृतंशक्रस्यधीमता ।
देवासुरेजांबवतालब्धाश्चबहवोवराः ॥ 12 ॥
आरुह्यपर्वताग्रेभ्योमहाभ्रविपुलाः शिलाः ।
मुंचंतिविपुलाकारानमृत्योरुद्विजंतिच ॥ 13 ॥
राक्षसानांचसदृशाःपिशाचानांचरोमशाः ।
एतस्यसैन्याबहवोविचरंत्यग्नितेजसः ॥ 14 ॥
यंत्वेनमभिसम्रब्धंप्लवमानमिवस्थितम् ।
प्रेक्षंतेवानरास्सर्वेस्थितायूथपयूथपम् ॥ 15 ॥
एषराजन् सहस्राक्षंपर्युपास्तेहरीश्वरः ।
बलेनबलसंपन्नोदंभोनामैषयूथपः ॥ 16 ॥
यःस्थितंयोजनेशैलंगच्छन्पार्श्वेनसेवते ।
ऊर्ध्वंतथैवकायेनगतःप्राप्नोतियोजनम् ॥ 17 ॥
यस्मान्नपरमंरूपंचतुष्पादेषुविद्यते ।
श्रुतस्संन्नादनोनामवानराणांपितामहाः ॥ 18 ॥
येनयुद्धंपुरादत्तंरणेशक्रस्यधीमता ।
पराजयश्चनप्राप्तस्सोऽयंयूथपयूथपः ॥ 19 ॥
यस्यविक्रममाणस्यशक्रस्येवपराक्रमः ।
एषगंधर्वकन्यायामुत्पन्नःकृष्णवर्त्मनः ॥ 20 ॥
तदादेवासुरेयुद्धेसाह्यार्थंत्रिदिवौकसां यस्यवैश्रवणोराजाजंबूमुपनिषेवते ॥ 21 ॥
योराजापर्वतेंद्राणांबहुकिन्नरसेविनाम् ।
विहारसुखदोनित्यंभ्रातुस्तेराक्षसाधिप ॥ 22 ॥
तत्रैषवसतिश्रीमान्बलवान्वानरर्षभः ।
युद्धेष्वकत्थनोनित्यंक्रोधनोनामयूथपः ॥ 23 ॥
वृतःकोटिसहस्रेणहरीणांसमुपस्थितः ।
एषैवाशंसतेलंकांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ॥ 24 ॥
योगंगामनुपर्येतित्रासयन्गजयूथपान् ।
हस्तिनांवानराणांचपूर्ववैरमनुस्मरन् ॥ 25 ॥
एषयूथपतिर्नेतागच्छन् गिरिगुहाशयः ।
गजान्योधयतेवन्यान्गिरींश्चैवमहीरुहान् ॥ 26 ॥
हरीणांवाहिनीमुख्योनदींहैमवतीमनु ।
उशीरबीजमाश्रित्यपर्वतंमंदरोपमम् ॥ 27 ॥
रमते वानर श्रेष्ठो दिवि शक्र इव स्वयम् ।
एनं शत सहस्राणां सहस्रं अभिवर्तते ॥ 28 ॥
सएषनेताचैतेषांवानराणांमहात्मनाम् ।
सएषदुर्धरोराजन्प्रमाथीनामयूथपः ॥ 29 ॥
वातेनेवोद्धतंमेघंयमेनमनुपश्यसि ।
अनीकमभिसंरब्धंवानराणांतरस्विनाम् ॥ 30 ॥
अनीकमपि सम्रब्धं वानराणां तरस्विनाम् ।
उद्धूतमरुणाभासं पवनेन समंततः ॥ 31 ॥
एतेऽसितमुखाघोरागोलांगूलामहाबलाः ।
शतंशतहस्राणिदृष्ट्वावैसेतुबंधनम् ॥ 32 ॥
गोलांगूलंमहावेगंगवाक्षंनामयूधपम् ।
परिवार्याभिवर्तंतेलंकांमर्दितुमोजसा ॥ 33 ॥
भ्रमराचरितायत्रसर्वकालफलद्रुमाः ॥ 34 ॥
यंसूर्यस्तुल्यपर्णाभमनुपर्येतिपर्वतम् ।
यस्यभासासदाभांतितद्वर्णामृगपक्षिणः ॥ 35 ॥
यस्यप्रस्थंमहात्मानोनत्यजंतिमहर्षयः ।
सर्वकालफलावृक्षास्सदाफलसमन्विताः ॥ 36 ॥
मधूनिचमहार्हाणियस्मिन्पर्वतसत्तमे ।
तत्रैवरमतेराजन्रम्येकांचनपर्वते ॥ 37 ॥
मुख्योवानरमुख्यानांकेसरीनामयूथपः ।
षष्टिर्गिरिसहस्राणांरम्याःकांचनपर्वता ॥ 38 ॥
तेषांमध्येगिरिवरस्त्वमिवानघरक्षसाम् ।
तत्रैतेकपिलाश्श्वेतास्ताम्रास्यामधुपिंगलाः ॥ 39 ॥
निवसंत्युत्तमगिरौतीक्ष्णदंष्ट्रानखायुधाः ।
सिंहाइवचतुर्दंष्ट्राव्याघ्राइवदुरासदाः ॥ 40 ॥
सर्वेवैश्वानरसमाज्वलिताशीविषोपमाः ।
सुदीर्घांचितलांगूलामत्तमातंगसन्निभाः ॥ 41 ॥
महापर्वतसंकाशामहाजीमूतनिस्स्वनाः ।
वृत्तपिंगलरक्ताक्षाभीमाभीमगतिस्वराः ॥ 42 ॥
मर्दयंतीवतेसर्वेतस्थुर्लङकासमीक्ष्यते ।
एषचैषामधिपतिर्मध्येतिष्ठतिवीर्यवान् ॥ 43 ॥
जयार्थीनित्यमादित्यमुपतिष्ठतिबुद्धिमान् ।
नाम्नापृथिव्यांविख्यातोराजन् शतबलीतियः ॥ 44 ॥
एषैवाशंसतेलंकांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।
विक्रांतोबलवान् शूरःपौरुषेस्वेव्यवस्थितः ।
रामप्रियार्थंप्राणानांदयांनकुरुतेहरिः ॥ 45 ॥
गजोगवाक्षोगवयोनलोनीलश्चवानरः ।
एकैकएवयोधानांकोटीभिर्दशभिर्वृतः ॥ 46 ॥
तथाऽऽन्येवानरश्रेष्ठाविंध्यपर्वतवासिनः ।
नशक्यंतेबहुत्वात्तुसङ् ख्यातुंलघुविक्रमाः ॥ 47 ॥
सर्वेमहाराजमहाप्रभावास्सर्वेमहाशैलनिकाशकायाः ।
सर्वेसमर्थापृथिवींक्षणेनकर्तुंप्रविध्वस्तविकीर्णशैलाम् ॥ 48 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकांडे सप्तविंशस्सर्गः ॥
