શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ એકોનત્રિંશસ્સર્ગઃ ।
શુકેનતુસમાખ્યાતાંદૃષ્ટ્વાસહરિયૂથપાન્ ।
સમીપસ્થંચરામસ્યભ્રાતરંસ્વંવિભીષણમ્ ॥ 1 ॥
લક્ષ્મણંચમહાવીર્યંભુજંરામસ્યદક્ષિણમ્ ।
સર્વવાનરરાજંચસુગ્રીવંભીમવિક્રમમ્ ॥ 2 ॥
અંગદંચાપિબલિનંવજ્રહસ્તાત્મજાત્મજમ્ ।
હનૂમંતંચવિક્રાંતંજાંબવંતંચદુર્જયમ્ ॥ 3 ॥
સુષેણંકુમુદંનીલંનલંચપ્લવગર્ષભમ્ ।
ગજંગવાક્ષંશરભંમૈંદંચદ્વિવિદંતથા ॥ 4 ॥
કિંચિદાવિગ્નહૃદયોજાતક્રોધશ્ચરાવણઃ ।
ભર્ત્સયામાસતૌવીરૌકથાંતેશુકસારણૌ ॥ 5 ॥
અધોમુખૌતૌપ્રણતાવબ્રવીચ્છુકસારણૌ ।
રોષગદ્ગદયાવાચાસંરબ્ધંપરુષંવચઃ ॥ 6 ॥
નતાવત્સદૃશંનામસચિવૈરુપજીવિભિઃ ।
વિપ્રિયંનૃપતેર્વક્તુંનિગ્રહેપ્રગ્રહેપ્રભોઃ ॥ 7 ॥
રિપૂણાંપ્રતિકૂલાનાંયુદ્ધાર્થમભિવર્તતામ્ ।
ઉભાભ્યાંસદૃશંનામવક્તુમપ્રસ્તવેસ્તવમ્ ॥ 8 ॥
આચાર્યાગુરવોવૃદ્ધાવૃથાવાંપર્યુપાસિતાઃ ।
સારંયદ્રાજશાસ્ત્રાણામનુજીવ્યંનગૃહ્યતે ॥ 9 ॥
ગૃહીતોવાનવિજ્ઞાતોભારોઽજ્ઞાનસ્યવાહ્યતે ।
ઈદૃશૈઃ સચિવૈર્યુક્તોમૂર્ખૈર્દિષ્ટ્યધરામ્યહમ્ ॥ 10 ॥
કિંનુમૃત્યોર્ભયંનાસ્તિવક્તુંમાંપરુષંવચઃ ।
યસ્યમેશાસતોજિહ્વાપ્રયચ્છતિશુભાશુભમ્ ॥ 11 ॥
અપ્યેવદહનંસ્પૃષ્ટવાવનેતિષ્ઠંતિપાદપાઃ ।
રાજદોષપરામૃષ્ટાસ્તિષ્ઠંતેનાપરાધિનઃ ॥ 12 ॥
હન્યામહંત્વિમૌપાપૌશત્રુપક્ષપ્રશંસકૌ ।
યદિપૂર્વોપકારૈસ્તુનક્રોધોમૃદુતાંવ્રજેત્ ॥ 13 ॥
અપધ્વંસત ગચ્ચધ્વં સમ્નિકર્ષાદ્ ઇતો મમ ।
ન હિ વાં હંતું ઇચ્ચામિ સ્મરન્ન્ ઉપકૃતાનિ વામ્ ॥ 14 ॥
હતાવ્ એવ કૃતઘ્નૌ તૌ મયિ સ્નેહ પરાન્ મુખૌ ।
એવં ઉક્તૌ તુ સવ્રીડૌ તાવ્ ઉભૌ શુક સારણૌ ॥ 15 ॥
અબ્રવીત્સદશગ્રીવઃ સમીપસ્થંમહોદરમ્ ।
ઉપસ્તાપયમેશીઘ્રંચારાન્નીતિવિશારદાન્ ॥ 16 ॥
મહોદરસ્તથોક્તસ્તુશીઘ્રમાજ્ઞાપયચ્ચરાન્ ॥ 17 ॥
તતશ્ચારાસ્સંત્વરિતાઃપ્રાપ્તાઃપાર્થિવશાસનાત્ ।
ઉપસ્થિતાઃપ્રાંજલયોવર્ધયિત્વાજયશિષાઃ ॥ 18 ॥
તાનબ્રવીત્તતોવાક્યંરાવણોરાક્ષસાધિપઃ ।
ચારાન્પ્રત્યાયિતાન્ શૂરાન્ભક્તાન્વિગતસાધ્વસાન્ ॥ 19 ॥
ઇતોગચ્છતરામસ્યવ્યવસાયંપરીક્ષથ ।
મંત્રિષ્વભ્યંતરાયેઽસ્યપ્રીત્યાતેનસમાગતાઃ ॥ 20 ॥
કથંસ્વપિતિજાગર્તિકિમન્યચ્ચકરિષ્યતિ ।
વિજ્ઞાયનિપુણંસર્વમાગંતવ્યમશેષતઃ ॥ 21 ॥
ચારેણવિદિતશ્શત્રુઃપંડિતૈર્વસુધાધિપૈઃ ।
યુદ્ધેસ્વલ્પેનયત્નેનસમાસાદ્યનિરસ્યતે ॥ 22 ॥
ચારાસ્તુતેતથેત્યુક્ત્વાપ્રહૃષ્ટારાક્ષસેશ્વરમ્ ।
શાર્દૂલમગ્રતઃકૃત્વાતતશ્ચક્રુઃપ્રદક્ષિણમ્ ॥ 23 ॥
તતસ્તેતંમહાત્માનંચારારાક્ષસસત્તમમ્ ।
કૃત્વાપ્રદક્ષિણંજગ્મુર્યત્રરામસ્સલક્ષ્મણઃ ॥ 24 ॥
તેસુવેલસ્યશૈલસ્યસમીપેરામલક્ષ્મણૌ ।
પ્રચ્છન્નાદદૃશુર્ગત્વાસસુગ્રીવવિભીષણૌ ॥ 25 ॥
પ્રેક્ષમાણાશ્ચમૂંતાંતુબભૂવુર્ભયવિક્લબાઃ ।
તેતુધર્માત્મનાદૃષ્ટારાક્ષસેંદ્રેણરાક્ષસા ॥ 26 ॥
વિભીષણેનતત્રસ્થાનિગૃહીતાયદૃચ્છયા ।
શાર્દૂલોગ્રાહિતસ્ત્વેકઃપાપોઽયમિતિરાક્ષસઃ ॥ 27 ॥
મોચિતસ્સોઽપિરામેણવધ્યમાનઃપ્લવંગમૈઃ ।
અનૃશંસ્યેનરામેણમોચિતારાક્ષસાઃપરે ॥ 28 ॥
વાનરૈરર્દિતાસ્તેતુવિક્રાંતૈર્લઘુવિક્રમૈઃ ।
પુનર્લંકામનુપ્રાપ્તાશ્વસંતોનષ્ટચેતસઃ ॥ 29 ॥
તતોદશગ્રીવમુપસ્થિતાસ્તેચારાબહિર્નિત્યચરાનિશાચરાઃ ।
ગિરેસ્સુવેલસ્યસમીપવાસિનંન્યવેદયન્ભીમબલંમહાબલાઃ ॥ 30 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે એકોનત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥
