శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ ఏకోనత్రింశస్సర్గః ।
శుకేనతుసమాఖ్యాతాందృష్ట్వాసహరియూథపాన్ ।
సమీపస్థంచరామస్యభ్రాతరంస్వంవిభీషణమ్ ॥ 1 ॥
లక్ష్మణంచమహావీర్యంభుజంరామస్యదక్షిణమ్ ।
సర్వవానరరాజంచసుగ్రీవంభీమవిక్రమమ్ ॥ 2 ॥
అంగదంచాపిబలినంవజ్రహస్తాత్మజాత్మజమ్ ।
హనూమంతంచవిక్రాంతంజాంబవంతంచదుర్జయమ్ ॥ 3 ॥
సుషేణంకుముదంనీలంనలంచప్లవగర్షభమ్ ।
గజంగవాక్షంశరభంమైందంచద్వివిదంతథా ॥ 4 ॥
కించిదావిగ్నహృదయోజాతక్రోధశ్చరావణః ।
భర్త్సయామాసతౌవీరౌకథాంతేశుకసారణౌ ॥ 5 ॥
అధోముఖౌతౌప్రణతావబ్రవీచ్ఛుకసారణౌ ।
రోషగద్గదయావాచాసంరబ్ధంపరుషంవచః ॥ 6 ॥
నతావత్సదృశంనామసచివైరుపజీవిభిః ।
విప్రియంనృపతేర్వక్తుంనిగ్రహేప్రగ్రహేప్రభోః ॥ 7 ॥
రిపూణాంప్రతికూలానాంయుద్ధార్థమభివర్తతామ్ ।
ఉభాభ్యాంసదృశంనామవక్తుమప్రస్తవేస్తవమ్ ॥ 8 ॥
ఆచార్యాగురవోవృద్ధావృథావాంపర్యుపాసితాః ।
సారంయద్రాజశాస్త్రాణామనుజీవ్యంనగృహ్యతే ॥ 9 ॥
గృహీతోవానవిజ్ఞాతోభారోఽజ్ఞానస్యవాహ్యతే ।
ఈదృశైః సచివైర్యుక్తోమూర్ఖైర్దిష్ట్యధరామ్యహమ్ ॥ 10 ॥
కింనుమృత్యోర్భయంనాస్తివక్తుంమాంపరుషంవచః ।
యస్యమేశాసతోజిహ్వాప్రయచ్ఛతిశుభాశుభమ్ ॥ 11 ॥
అప్యేవదహనంస్పృష్టవావనేతిష్ఠంతిపాదపాః ।
రాజదోషపరామృష్టాస్తిష్ఠంతేనాపరాధినః ॥ 12 ॥
హన్యామహంత్విమౌపాపౌశత్రుపక్షప్రశంసకౌ ।
యదిపూర్వోపకారైస్తునక్రోధోమృదుతాంవ్రజేత్ ॥ 13 ॥
అపధ్వంసత గచ్చధ్వం సమ్నికర్షాద్ ఇతో మమ ।
న హి వాం హంతుం ఇచ్చామి స్మరన్న్ ఉపకృతాని వామ్ ॥ 14 ॥
హతావ్ ఏవ కృతఘ్నౌ తౌ మయి స్నేహ పరాన్ ముఖౌ ।
ఏవం ఉక్తౌ తు సవ్రీడౌ తావ్ ఉభౌ శుక సారణౌ ॥ 15 ॥
అబ్రవీత్సదశగ్రీవః సమీపస్థంమహోదరమ్ ।
ఉపస్తాపయమేశీఘ్రంచారాన్నీతివిశారదాన్ ॥ 16 ॥
మహోదరస్తథోక్తస్తుశీఘ్రమాజ్ఞాపయచ్చరాన్ ॥ 17 ॥
తతశ్చారాస్సంత్వరితాఃప్రాప్తాఃపార్థివశాసనాత్ ।
ఉపస్థితాఃప్రాంజలయోవర్ధయిత్వాజయశిషాః ॥ 18 ॥
తానబ్రవీత్తతోవాక్యంరావణోరాక్షసాధిపః ।
చారాన్ప్రత్యాయితాన్ శూరాన్భక్తాన్విగతసాధ్వసాన్ ॥ 19 ॥
ఇతోగచ్ఛతరామస్యవ్యవసాయంపరీక్షథ ।
మంత్రిష్వభ్యంతరాయేఽస్యప్రీత్యాతేనసమాగతాః ॥ 20 ॥
కథంస్వపితిజాగర్తికిమన్యచ్చకరిష్యతి ।
విజ్ఞాయనిపుణంసర్వమాగంతవ్యమశేషతః ॥ 21 ॥
చారేణవిదితశ్శత్రుఃపండితైర్వసుధాధిపైః ।
యుద్ధేస్వల్పేనయత్నేనసమాసాద్యనిరస్యతే ॥ 22 ॥
చారాస్తుతేతథేత్యుక్త్వాప్రహృష్టారాక్షసేశ్వరమ్ ।
శార్దూలమగ్రతఃకృత్వాతతశ్చక్రుఃప్రదక్షిణమ్ ॥ 23 ॥
తతస్తేతంమహాత్మానంచారారాక్షససత్తమమ్ ।
కృత్వాప్రదక్షిణంజగ్ముర్యత్రరామస్సలక్ష్మణః ॥ 24 ॥
తేసువేలస్యశైలస్యసమీపేరామలక్ష్మణౌ ।
ప్రచ్ఛన్నాదదృశుర్గత్వాససుగ్రీవవిభీషణౌ ॥ 25 ॥
ప్రేక్షమాణాశ్చమూంతాంతుబభూవుర్భయవిక్లబాః ।
తేతుధర్మాత్మనాదృష్టారాక్షసేంద్రేణరాక్షసా ॥ 26 ॥
విభీషణేనతత్రస్థానిగృహీతాయదృచ్ఛయా ।
శార్దూలోగ్రాహితస్త్వేకఃపాపోఽయమితిరాక్షసః ॥ 27 ॥
మోచితస్సోఽపిరామేణవధ్యమానఃప్లవంగమైః ।
అనృశంస్యేనరామేణమోచితారాక్షసాఃపరే ॥ 28 ॥
వానరైరర్దితాస్తేతువిక్రాంతైర్లఘువిక్రమైః ।
పునర్లంకామనుప్రాప్తాశ్వసంతోనష్టచేతసః ॥ 29 ॥
తతోదశగ్రీవముపస్థితాస్తేచారాబహిర్నిత్యచరానిశాచరాః ।
గిరేస్సువేలస్యసమీపవాసినంన్యవేదయన్భీమబలంమహాబలాః ॥ 30 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే ఏకోనత్రింశస్సర్గః ॥
