శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ ఏకోనచత్వారింశస్సర్గః ।
తాంరాత్రిముషితాస్తత్రసువేలేహరిపుంగవాః ।
లంకాయాందదృశుర్వీరావనాన్యుపవనానిచ ॥ 1 ॥
సమసౌమ్యానిరమ్యాణివిశాలాన్యాయతానిచ ।
దృష్టిరమ్యాణితేదృష్టవాబభూవుర్జాతవిస్మయాః ॥ 2 ॥
చంపకాశోకపున్నాగసాలతాలసమాకులా ।
తమాలవనసంఛన్నానాగమాలాసమావృతా ॥ 3 ॥
హింతాలైరర్జునైర్నీపైస్సప్తపర్ణైశ్చపుష్పితైః ।
తిలకైఃకర్ణికారైశ్చపాటలైశ్చసమంతతః ॥ 4 ॥
శుశుభేపుష్పితాగ్రైశ్చలతాపరిగతైర్ద్రుమైః ।
లంకాబహువిధైర్దివ్యైర్యథేంద్రస్యామరావతీ ॥ 5 ॥
విచిత్రకుసుమోపేతైరక్తకోమలపల్లవైః ।
శాద్వలైశ్చతథానీపైశ్చిత్రాభిర్వనరాజిభిః ॥ 6 ॥
గంధాఢ్యాన్యభిరమ్యాణిపుష్పాణిచఫలానిచ ।
ధారయంత్యగమాస్తత్రభూషణానీవమానవాః ॥ 7 ॥
తచ్చైత్రరథసంకాశంమనోజ్ఞంనందనోపమమ్ ।
వనంసర్వరర్తుకంరమ్యంశుశుభేషటపదాయుతమ్ ॥ 8 ॥
నత్యూహకోయష్టిమకైర్నృత్యమానైశ్చబర్హిభి ।
రుతంపరభృతానాంచశుశ్రువుర్వన్నిర్ఝరే ॥ 9 ॥
నిత్యమత్తవిహంగానిభ్రమరాచరితానిచ ।
కోకిలాకులషండానివిహగాభిరుతానిచ ॥ 10 ॥
భృంగరాజాభిగీతానిభ్రమరైస్సేవితానిచ ।
కోణాలకవిఘుష్టానిసారసాభిరుతానిచ ॥ 11 ॥
వివిశుస్తేతతస్తానివనాన్యుపవనానిచ ।
హృష్టాఃప్రముదితావీరాహరయఃకామరూపిణః ॥ 12 ॥
తేషాంప్రవిశతాంతత్రవానరాణాంమహౌజసామ్ ।
పుష్పసంసర్గసురభిర్వవౌఘ్రాణసుఖోఽనిలః ॥ 13 ॥
అన్యేతుహరివీరాణాంయూథాన్నిష్క్రమ్యయూథపాః ।
సుగ్రీవేణాభ్యనుజ్ఞాతాలంకాంజగ్ముఃపతాకినీమ్ ॥ 14 ॥
విత్రాసయంతోవిహగాంస్త్రాసయంతోమృగద్విపాన్ ।
కంపయంతశ్చతాంలంకాంనాదైస్తేనదతాంవరాః ॥ 15 ॥
కుర్వంతస్తేమహావేగామహీంచరణపీడితామ్ ।
రజశ్చసహసైవోర్థ్వంజగామచరణోత్థితమ్ ॥ 16 ॥
ఋక్షాస్సింహావరాహాశ్చమహిషావారణామృగాః ।
తేనశబ్దేనవిత్రస్తాజగ్ముర్భీతాదిశోదశ ॥ 17 ॥
శిఖరంతత్త్రికూటస్యప్రాంశుచైకందివిస్పృశమ్ ।
సమంతాత్పుష్పసంంఛన్నంమహారజతసన్నిభమ్ ॥ 18 ॥
శతయోజనవిస్తీర్ణంవిమలంచారుదర్శనమ్ ।
శ్లక్ష్ణంశ్రీమన్మహచ్ఛైవదుష్ప్రాపంశకునైరపి ॥ 19 ॥
మనసాఽపిదురారోహంకింపునఃకర్మణాజనైః ।
నివిష్టాతత్రశిఖరేలంకారావణపాలితా ॥ 20 ॥
శతయోజనవిస్తీర్ణాత్రింశద్యోజనమాయతా ।
సాపురీగోపురైరుచ్చైఃపాండురాంబుదసన్నిభైః ।
కాంచనేనచశాలేనరాజతేనచశోభతే ॥ 21 ॥
ప్రాసాదైశ్చవిమానైశ్చలంకాపరమభూషితా ।
ఘనైరివాఽతపాపాయేమధ్యమంవైష్ణవంపదమ్ ॥ 22 ॥
యస్యాంస్తంభసహస్రేణప్రాసాదస్సమలంకృతః ।
కైలాసశిఖరాకారోదృశ్యతేఖమివోలలిఖన్ ॥ 23 ॥
చైత్యస్సరాక్షసేంద్రస్యబభూవపురభూషణమ్ ।
శతేనరక్షసాంనిత్యంయస్సమగ్రేణరక్ష్యతే ॥ 24 ॥
మనోజ్ఞాం కాంచనవతీం సర్వతైరుపశోభితామ్ ।
నానాధాతువిచిత్రైశ్చ ఉద్యానైరుపశోభితామ్ ॥ 25 ॥
నానావిహంగాసంఘుష్టాంనానామృగనిషేవితామ్ ।
నానాకుసుమసంఛన్నాంనానారాక్షససేవితామ్ ॥ 26 ॥
తాంసమృద్ధాంసమృద్ధార్ధాంలక్ష్మీనాన్లక్ష్మణాగ్రజః ।
రావణస్యపురీంరామోదదర్శసహవానరైః ॥ 27 ॥
తాంమహాగృహసంబాధాందృష్టవాలక్ష్మణపూర్వజః ।
నగరీమమరప్రఖ్యోవిస్మయంప్రాప్యవీర్యవాన్ ॥ 28 ॥
తాంరత్నపూర్ణాంబహుసంవిధానాంప్రాసాదమాలాభిరలంకృతాంచ ।
పురీంమహాయంత్రకవాటముఖ్యాందదర్శరామోమహతాబలేన ॥ 29 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే ఏకోనచత్వారింశస్సర్గః ॥
