શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ ચતુર્દશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
તાસાંવિલપમાનાનાંતદારાક્ષસયોષિતામ્ ।
જ્યેષ્ઠાપત્નીપ્રિયાજીનાભર્તારંસમુદૈક્ષત ॥ 1 ॥
દશગ્રીવંહતંદૃષ્ટવારામેણાચિંત્યકર્મણા ।
પતિંમંડોદરીતત્રકૃપણાપર્યદેવયત્ ॥ 2 ॥
નનુનામમહાબાહોતવવૈશ્રવણાનુજ ।
ક્રુદ્ધસ્યપ્રમુખેસ્થાતુંત્રસ્યત્યપિપુરંદરઃ ॥ 3 ॥
ઋષયશ્ચમહાંતોઽપિગંધર્વાશ્ચયશસ્વિનઃ ।
નનુનામતવોદ્વેગાચ્ચારણાશ્ચદિશોગતાઃ ॥ 4 ॥
સ ત્વંમાનુષમાત્રેણરામેણયુધિનિર્જિતઃ ।
ન વ્યપત્રપસેરાજન્ કિમિદંરાક્ષસેશ્વર ॥ 5 ॥
કથંત્રૈલોક્યમાક્રમ્યશ્રિયાવીર્યેણચાન્વિતમ્ ।
અવિષહ્યંજઘાનત્વાંમાનુષોવનગોચરઃ ॥ 6 ॥
માનુષાણામવિષયેચરતઃકામરૂપિણઃ ।
વિનાશસ્તવરામેણસમ્યુગેનોપપદ્યતે ॥ 7 ॥
ન ચૈતત્કર્મરામસ્યશ્રદ્ધધામિચમૂમુખે ।
સર્વતસ્સમુપેતસ્યતવતેનાભિમર્ષણમ્ ॥ 8 ॥
યદૈવ ચ જનસ્થાનેરાક્ષસૈર્ભહુનિર્વવૃતઃ ।
ખરસ્તવહતોભ્રાતાતદૈવાસૌ ન માનુષઃ ॥ 9 ॥
યદૈવનગરીંલંકાંદુષ્પ્રવેશાંસુરૈરપિ ।
પ્રવિષ્ટોહનુમાન્વીર્યાત્તદૈવવ્યથિતાવયમ્ ॥ 10 ॥
યદૈવવાનરૈર્ઘોરૈર્બદ્ધસ્સેતુર્મહાર્ણવે ।
તદૈવહૃદયેનાહંશંકેરામમમાનુષમ્ ॥ 11 ॥
અથવારામરૂપેણકૃતાંતસ્સ્વયમાગતઃ ।
માયાંતવવિનાશાયવિધાયાપ્રતિતર્કિતામ્ ॥ 12 ॥
અથવાવાસવેનત્વંધર્ષિતોઽપિમહાબલ ।
વાસવસ્યતુકાશક્તિસ્ત્વાંદ્રષ્ટુમપિસંયુગે ॥ 13 ॥
વ્યક્તમેષમહાયોગીપરમાત્માસનાતનઃ ।
અનાદિમધ્યનિધનોમહતંપરમોમહાન્ ॥ 14 ॥
તમસઃપરમોધાતાશંખચક્રગદાધરઃ ।
શ્રીવત્સવક્ષાનિત્યશ્રીરજય્યશ્શાશ્વતોધ્રુવઃ ॥ 15 ॥
માનુષંરૂપમાસ્થાયવિષ્ણુસ્સત્યપરાક્રમઃ ।
સર્વૈઃપરિવૃતોદેવૈર્વાનરત્વમુપાગતૈઃ ॥ 16 ॥
સર્વલોકેશ્વર્શ્રીમાન્લોકાનાંહિતકામ્યયા ।
સરાક્ષસરપરીવારંહતવાંસ્ત્વાંમહાદ્યુતિઃ ॥ 17 ॥
ઇંદ્રિયાણિપુરાજિત્વાજિતંત્રિભુવનંત્વયા ।
સ્મરદ્ભિરિવતદ્વૈરમિંદ્રિયૈરેવનિર્જિતઃ ॥ 18 ॥
યદૈવહિજનસ્થાનેરાક્ષસૈર્ભહુભિર્વૃતઃ ।
ખરસ્તુનિહતોભ્રાતાતદારામો ન માનુષઃ ॥ 19 ॥
યદૈવનગરીંલંકાંદુષ્પ્રવેશાંસુરૈરપિ ।
પ્રવિષ્ટોહનુમાન્વીર્યાત્તદૈવવ્યથિતાવયમ્ ॥ 20 ॥
ક્રિયતામવિરોધશ્ચરાઘવેણેતિયન્મયા ।
ઉચ્યમાનં ન ગૃહ્ણાસિતસ્યેયંવ્યુષ્ટિરાગતા ॥ 21 ॥
અકસ્માચ્છાભિકામોઽસિસીતાંરાક્ષસપુંગવઃ ।
ઐશ્વર્યસ્યવિનાશાયદેહસ્યસ્વજનસ્ય ચ ॥ 22 ॥
અરુંધત્યાવિશિષ્ટાંતાંરોહિણ્યાશ્ચાપિદુર્મતે ।
સીતાંધર્ષયતામાન્યાંત્વયાહ્યસદૃશંકૃતમ્ ॥ 23 ॥
વસુધાયાહિવસુધાંશ્રિયઃશ્રીંભર્તૃવત્સલામ્ ।
સીતાંસર્વાનવદ્યાંગીમરણ્યેવિજનેશુભામ્ ॥ 24 ॥
આનયિત્વાતુતાંદીનાંછદ્મનાત્મસ્વદૂષણ ।
અપ્રાપ્યતંચૈવકામંમૈથિલીસંગમેકૃતમ્ ॥ 25 ॥
પતિવ્રતાયાસ્તપસાનૂનંદગ્ધોઽસિમેપ્રભો ।
તદૈવયન્નદગ્ધગદ્ધસ્ત્વંધર્ષયંસ્તનુમમધ્યમામ્ ।
દેવાભિભ્યતેતેસર્વેસેંદ્રાઃસાનાગ્નીપુરોગમાઃ ॥ 26 ॥
અવશ્યમેવલભતેફલંપાપસ્યકર્મણઃ ।
ઘોરંપર્યાગતેકાલેકર્તાનાસ્ત્યત્રસંશયઃ ॥ 27 ॥
ન કુલેન ન રૂપેણ ન દાક્ષિણ્યેનમૈથિલી ।
મયાધિકાવાતુલ્યાવાતત્ત્વંમોહાન્નબુધ્યસે ॥ 28 ॥
સર્વદાસર્વભૂતાનાંનાસ્તિમુત્યુરલક્ષણઃ ।
તવતાવદયંમૃત્યુર્મૈથિલીકૃતલક્ષણઃ ॥ 29 ॥
સીતાનિમિત્તજોમૃત્યુસ્ત્વયાદૂરાદુપાહૃતઃ ।
મૈથિલીસહરામેણવિશોકાવિહરિષ્યતિ ॥ 30 ॥
અલ્પપુણ્યાત્વહંઘોરેપતિતાશોકસાગરે ।
કૈલાસેમંદરેમેરૌતથાચૈત્રરથેવને ॥ 31 ॥
દેવોદ્યાનેષુસર્વેષુવિહૃત્યસહિતાત્વયા ।
વિમાનેનાનુરૂપેણયાયામ્યતુલયાશ્રિયા ॥ 32 ॥
પશ્યંતિવિવિધાંદેશાંસ્તાંસ્તાંશ્ચિત્રસ્રગંબરા ।
ભ્રમ્શિતાકામભોગેભ્યઃસાસ્મિવીરવધાત્તવ ॥ 33 ॥
સૈવાન્યેવાસ્મિસમ્વૃત્તાધિગ્રાજ્ઞાંચંચલાઃશ્રિયઃ ।
હારાજન્ સુકુમારંતેસુભ્રુસુત્વક્સમુન્નસમ્ ॥ 34 ॥
કાંતિશ્રીદ્યુતિભિસ્તુલ્યમિંદુપદ્મદિવાકરૈઃ ।
કિરીટકૂટોજ્જ્વલિતંતામ્રાસ્યંદીપ્તકુંડલમ્ ॥ 35 ॥
મદવ્યાકુલલોલાક્ષંભૂત્વાયત્પાનભૂમિષુ ।
વિવિધસ્રગ્ધરંચારુવલ્ગુસ્મિતકથંશુભમ્ ॥ 36 ॥
તદેવાદ્યતવૈવંહિવક્ત્રં ન ભ્રાજતેપ્રભો ।
રામસાયકનિર્ભિન્નંરક્તંરુધિરવિસ્રવૈઃ ॥ 37 ॥
વીશીર્ણમેદોમસ્તિષ્કંરૂક્ષસ્યંદનરેણુભિઃ ।
હાપશ્ચિમામેસંપ્રાપ્તાદશાવૈધવ્યદાયિની ॥ 38 ॥
યામયાસીન્નસુંબદ્ધાકદાચિદપિમંદયા ।
પતાદાનવરાજોમેભર્તામેરાક્ષસેશ્વરઃ ॥ 39 ॥
પુત્રોમેશક્રનિર્જેતાઇત્યહંગર્વિતાભૃશમ્ ।
દૃપ્તામર્દનાઃશૂરાઃપ્રખ્યાતબલપૌરુષાઃ ॥ 40 ॥
અકુતશ્ચિદ્ભયાનાથામમેત્યાસીન્મતિર્દૃઢા ।
તેષામેવંપ્રભાવાણાંયુષ્માકંરાક્ષસર્ષભાઃ ॥ 41 ॥
કથંભયમસંબુદ્ધંમાનુષાદિદમાગતમ્ ।
સ્નિગ્ધેંદ્રનીલનીલંતુપ્રાંશુશૈલોપમંમહત્ ॥ 42 ॥
કેયૂરાંગદવૈડૂર્યમુક્તાહારસ્રગુજ્જ્વલમ્ ।
કાંતંવિહારેષ્વધિકંદીપ્તાંસંગ્રામભૂમિષુ ॥ 43 ॥
ભાત્યાભરણભાભિર્યદ્વિદ્યુદ્ભિરિવતોયદઃ ।
તદેવાદ્યશરીરંતેતીક્ષ્ણૈર્નૈકશરૈશ્ચિતમ્ ॥ 44 ॥
પુનર્દુર્લભસંપર્શંપરિષ્વક્તું ન શક્યતે ।
શ્વાવિધઃશલકૈર્યદ્વદ્ભાણૈર્લગ્નૈર્નિરંતરમ્ ॥ 45 ॥
સ્વર્પિતૈર્મર્મસુભૃશંસંછિન્નસ્નાયુબંધનમ્ ।
ક્ષિતૌનિપતિતંરાજન્ શ્યામંવૈરુધિરચ્છવિ ॥ 46 ॥
વજ્રપ્રહારાભિહતોવિકીર્ણૈવપર્વતઃ ।
હાસ્વપ્નસ્સત્યમેવેદંત્વંરામેણકથંહતઃ ॥ 47 ॥
ત્વંમૃત્યોરપિમૃત્યુસ્સ્યાઃકથંમૃત્યુવશંગતઃ ત્રૈલોક્યવસુભોક્તારંત્રૈલોક્યોદ્વેગદંમહત્ ॥ 48 ॥
જેતારંલોકપાલાનાંક્ષેપ્તારાંશંકરસ્ય ચ ।
દૃપ્તાનાંનિગ્રહીતારમાવિષ્કૃતપરાક્રમમ્ ॥ 49 ॥
લોકક્ષોભયિતારં ચ નાદૈર્ભૂતવિરાવિણમ્ ।
ઓજસાદૃપ્તવાક્યાનાંવક્તારંરિપુસન્નિધૌ ॥ 50 ॥
સ્વયૂથભૃત્યગોપ્તારંહંતારંભીમકર્મણામ્ ।
હંતારંદાનવેંદ્રાણાંયક્ષાણાં ચ સહસ્રશઃ ॥ 51 ॥
નિવાતકવચાનાં ચ સંગ્રહીતારમાહવે ।
નૈકયજ્ઞવિલોપ્તારંત્રાતારંસ્વજનસ્ય ચ ॥ 52 ॥
ધર્મવ્યવસ્થાભેત્તારંમાયાસ્રષ્ટારમાહવે ।
દેવાસુરનૃકન્યાનામાહર્તારંતતસ્તતઃ ॥ 53 ॥
શત્રુસ્ત્રીશોકદાતારં નેતારં સ્વજનસ્ય ચ ।
લંકાદ્વીપસ્યગોપ્તારંકર્તારંભીમકર્મણામ્ ॥ 54 ॥
અસ્માકંકામભોગાનાંદાતારંરથિનાંવરમ્ ।
એવંપ્રભાવંભર્તારંદૃષ્ટવારામેણપાતિતમ્ ॥ 55 ॥
સ્થિરાસ્મિયાદેહમિમંધારયામિહતપ્રિયા ।
શયનેષુમહાર્હેષુશયિત્વારાક્ષસેશ્વર ॥ 56 ॥
ઇહકર્માત્પ્રસુપ્તોઽસિધરણ્યાંરેણુગુંઠિતઃ ।
યદાતેતનયશ્શસ્તોલક્ષ્મણેનેંદ્રજિદ્યુધિ ॥ 57 ॥
તદાત્વભિહતાતીવ્રમદ્યત્વસ્મિનિપાતિતા ।
સાહંબંધુજનૈર્હીનાહીનાનાથેન ચ ત્વયા ॥ 58 ॥
વિહીનાકામભોગૈશ્ચશોચિષ્યેશાશ્વતીસ્સમાઃ ।
પ્રપન્નોદીર્ઘમધ્વાનંરાજન્નદ્યસુદુર્ગમમ્ ॥ 59 ॥
નયમામપિદુઃખાર્તાં ન વર્તિષ્યેત્વયાવિના ।
કસ્માત્ત્વંમાંવિહાયેહકૃપણાંગંતુમિચ્છસિ ॥ 60 ॥
દીનાંવિલપતીંમંદાંકિંવામાંનાભિભાષસે ।
દૃષ્ટવા ન ખલ્વભિક્રુદ્ધોમામિહાનવકુંઠિતામ્ ॥ 61 ॥
નિર્ગતાંનગરદ્વારાત્પદ્ભ્યામેવાગતાંપ્રભો ।
પશ્યેષ્ટદારદારાંસ્તેભ્રષ્ટલજ્જાવકુંઠિતાન્ ॥ 62 ॥
બહિર્નિષ્પતિતાન્સર્વાન્કથંદૃષ્ટવા ન કુપ્યસિ ।
અયંક્રીડાસહાયસ્તેઽનાથેલાલપ્યતેજનઃ ॥ 63 ॥
ન ચૈવમાશ્વાસયસિકિંવા ન બહુમન્યસે ।
યાઃસ્ત્વયાવિધવારાજન્કૃતાનૈકાઃકુલસ્ત્રિયઃ ॥ 64 ॥
પતિવ્રતાધર્મરતાગુરુશુશ્રૂષણેરતાઃ ।
તાભિશ્શોકાભિતપ્તાભિશ્શપ્તઃપરવશંગતઃ ॥ 65 ॥
ત્વયાવિપ્રકૃતાભિર્યત્તદાશપ્તંતદાગતમ્ ।
પ્રવાદસ્સત્યએવાયંત્વાંપ્રતિપ્રાયશોનૃપ ॥ 66 ॥
પ્રતિવ્રતાનાંનાકસ્માત્સપત્નત્યશ્રૂણિભૂતલે ।
કથં ચ નામતેરાજન્ લોકાનાક્રમ્યતેજસા ॥ 67 ॥
નારીચૌર્યમિદંક્ષુદ્રંકૃતંશૌંડીર્યમાનિના ।
અપનીયાશ્રમાદ્રામંયન્મૃગચ્છદ્મનાત્વયા ॥ 68 ॥
આનીતારામપનતીસાતત્તેકાતર્યલક્ષણમ્ ।
કાતર્યં ન ચ તેયુદ્ધેકદાચિત્સંસ્મરામ્યહમ્ ॥ 69 ॥
તત્તુભાગ્યવિપર્યાસાન્નૂનંતેપક્વલક્ષણમ્ ।
અતીતાનાગતાર્થજ્ઞોવર્તમાનવિચક્ષણઃ ॥ 70 ॥
મૈથિલીમાહૃતાંદૃષ્ટવાધ્યાત્વાનિઃશ્વસ્યચાયતમ્ ।
સત્યવાક્યમહાબાહો દેવરોમેયદબ્રવીત્ ॥ 71 ॥
અયંરાક્ષસમુખ્યાનાંવિનાશઃપર્યુપસ્થિતઃ ।
કામક્રોધસમુત્થેનવ્યસનેનપ્રસંગિના ॥ 72 ॥
નિર્વૃત્તસ્ત્વત્કૃતેઽનર્થઃસોઽયંમૂલહરોમહાન્ ।
ત્વયાકૃતમિદંસર્વમનાધંરાક્ષસંકુલમ્ ॥ 73 ॥
હિત્વંશોચિતવ્યોમેપ્રખ્યાતબલપૌરુષઃ ।
સ્ત્રીસ્વભાવાત્તુમેબુદ્ધિઃકારુણ્યેપરિવર્તતે ॥ 74 ॥
સુકૃતંદુષ્કૃતં ચ ત્વંગૃહીત્વાસ્વાંગતિંગતઃ ।
આત્માનમનુશોચામિત્વદ્વિનાશેનદુઃખિતામ્ ॥ 75 ॥
સુહૃદાંહિતકામાનાં ન શ્રુતંવચનંત્વયા ।
ભ્રાત્રૂણાંચૈવકાર્ત્ન્સનહિતમુક્તંદશાનન ॥ 76 ॥
હેત્વર્થયુક્તંવિધિવચ્છ્રેયસ્કરમદારુણમ્ ।
વિભીષણેનાભિહિતં ન કૃતંહેતુમત્ત્વયા ॥ 77 ॥
મારીચકુંભકર્ણાભ્યાંવાક્યંમમપિતુસ્તથા ।
ન શ્રુતંવીર્યમત્તેનતસ્યેદંફલમીદૃશમ્ ॥ 78 ॥
નીલજીમૂતસંકાશ પીતાંબરશુભાંગદ ।
સ્વગાત્રાણિવિનિક્ષિપ્યકિંશેષેરુધિરાપ્લુતઃ ॥ 79 ॥
પ્રસુપ્તૈવશોકાર્તાંકિંમાં ન પ્રતિભાષસે ।
મહાવીર્યસ્યદક્ષસ્યસમ્યુગેષ્વપલાયિનઃ ॥ 80 ॥
યાતુધાનસ્યદૌહિત્રીંકિંમાં ન પ્રતિભાષસે ।
ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠકિંશેષેનવેપરિભવેકૃતે ॥ 81 ॥
અદ્યવૈનિર્ભયાલંકાંપ્રવિષ્ટાંસૂર્યરશ્મયઃ ।
યેનસૂદયસેશત્રૂન્ સમરેસૂર્યવર્ચસા ॥ 82 ॥
વજ્રંવજ્રધરસ્યેવસોઽયંતેસતતાર્ચિતઃ ।
રણેબહુપ્રહરણોહેમજાપરિષ્કૃતઃ ॥ 83 ॥
પરિઘોવ્યવકીર્ણસ્તેબાણૈશ્ચિન્નૈઃસહસ્રધા ।
અપ્રિયામિવોપસંગૃહ્યકિંશેષેરણમેદિનીમ્ ॥ 84 ॥
અપ્રિયામિવકસ્માચ્છમાંનેચ્છસ્યભિભાષિતુમ્ ।
ધિગસ્તુહૃદયંયસ્યામમેદં ન સહસ્રધા ॥ 85 ॥
ત્વયિપંચત્વમાપન્નેફલતેશોકપીડિતમ્ ।
ઇત્યેવંવિલપંતિસાબાષ્પપર્યાકુલેક્ષણા ॥ 86 ॥
સ્નેહોપસ્કન્નહૃદયા તદા મોહામુપાગમત્ ।
કશ્મલાભિહતાસન્નાબભૌસારાવણોરસિ ॥ 87 ॥
સ્નધ્યાનુરક્તેજલદેદીપ્તાવિદ્યુદિવોજ્જ્વલા ।
તથાગતંસમુત્થાપ્યસપત્નયસ્તાંભૃશાતુરાઃ ॥ 88 ॥
પર્યવસ્થાપયામાસૂરુદંત્યોરુદતીંભૃશમ્ ।
ન તેસુવિદિતાદેવિલોકાનાંસ્થિતિરધ્રુવા ॥ 89 ॥
દશાવિભાગપર્યાયેરાજ્ઞાંવૈચંચલાઃશ્રિયઃ ।
ઇત્યેવમુચ્યમાનાસાસશબ્દંપ્રરુરોદ હ ॥ 90 ॥
સ્નાપયંતીતદાસ્રેણસ્તનૌવક્રંસુનિર્મલમ્ ।
એતસ્મિન્નંતરેરામોવિભીષણમુવાચ હ ॥ 91 ॥
સંસ્કારઃક્રિયતાંભ્રાતુઃસ્ત્રીગણઃપરિસાંત્વ્યતામ્ ।
તમુવાચતતોધીમાન્ વિભીષણૈદંવચઃ ॥ 92 ॥
વિમૃશ્યબુદ્ધ્યાધર્મજ્ઞોધર્માર્થસહિતંહિતમ્ ।
ત્યક્તધર્મવ્રતંશૂરંનૃશંસમનૃતંતથા ॥ 93 ॥
નાહમર્હોઽસ્મિસંસ્કર્તુંપરદારાભિમર્શિનમ્ ।
ભ્રાતૃરૂપઃહિમેશત્રુરેષસર્વાહિતેરતઃ ॥ 94 ॥
રાવણોનાર્હતેપૂજાંપૂજ્યોઽપિગુરુગૌરવાત્ ।
નૃશંસૈતિમાંરામ વક્ષ્યંતિમનુજાભુવિ ॥ 95 ॥
શ્રુત્વાતસ્યાગુણાન્સર્વેવક્ષ્યંતિસુકૃતંપુનઃ ।
તચ્છ્રુત્વાપરમપ્રીતોરામોધર્મભૃતાંવરઃ ॥ 96 ॥
વિભીષણમુવાચેદંવાક્યજ્ઞંવાક્યકોવિદઃ ।
તવાપિમેપ્રિયંકાર્યંત્વત્પ્રભાવાન્મયાજિતમ્ ॥ 97 ॥
અવશ્યંતુક્ષમંવાચ્યોમયાત્વાંરાક્ષસેશ્વર ।
અધર્માનૃતસંયુક્તઃકામંત્વેષનિશાચરઃ ॥ 98 ॥
તેજસ્વીબલવાન્ શૂરઃસંગ્રામેષુ ચ નિત્યશઃ ।
શતક્રતુમુખૈર્વીરૈઃશ્રૂયતે ન પરાજિતઃ ॥ 99 ॥
મહાત્માબલસંપન્નોરાવણોલોકરાવણઃ ।
મરણાનાંતિવૈરાણિનિર્વૃત્તંનઃપ્રયોજનમ્ ॥ 100 ॥
ક્રિયતામસ્યસંસ્કારોમમાપ્યેષયથાતવ ।
ત્વત્સત્સકાશાદ્ધશગ્રીવસ્સંસ્કારંવિધિપૂર્વકમ્ ॥ 101 ॥
ક્ષિપ્રમર્હતિધર્મેણત્વંયશોભાગ્ભવિષ્યસિ ।
રાઘવસ્યવચ્શ્રુત્વાત્વરમાણોવિભીષણઃ ॥ 102 ॥
સંસ્કારયિતુમારેભેભ્રાતરંરાવણંહતમ્ ।
સપ્રવિશ્યપુરીંલંકાંરાક્ષસેંદ્રોવિભીષણઃ ॥ 103 ॥
રાવણસ્યાઅગ્નિહોત્રંતુનિર્યાપયતિસત્વરમ્ ।
શકટાન્ દારુરૂપાણિઅગ્નીનવૈયાજકાંસ્તથા ॥ 104 ॥
તથાચંદનકાષ્ઠાનિકાષ્ઠાનિવિવિધાનિ ચ ।
અગરૂણિસુગધનીનિગંધાંશ્ચસુરભીંસ્તથા ॥ 105 ॥
મણિમુક્તાપ્રવાળાનિનિર્યાપયતિરાક્ષસઃ ।
આજગામમુહૂર્તેનરાક્ષસૈઃપરિવારિતઃ ॥ 106 ॥
તતોમાલ્યવતાસાર્થંક્રિયામેવચકારસઃ ।
સૌવર્ણીંશિબિકાંદિવ્યામારોપ્યક્ષૌમવાસનમ્ ॥ 107 ॥
રાવણંરાક્ષસાધીશમશ્રુપૂર્યમુખાદ્વિજાઃ ।
તૂર્યઘોષૈશ્ચવિવિધૈસ્સ્તુવદ્ભિશ્ચાભિનંદિતમ્ ॥ 108 ॥
પ્તાકાભિશ્ચચિત્રાભિસ્સુમનોભિશ્ચચિત્રિતામ્ ।
ઉત્ક્ષિપ્યશિબિકાંતાંતુવિભીષણપુરોગમાઃ ॥ 109 ॥
દક્ષિણાભિમુખાસ્સર્વેગૃહ્યકાષ્ઠાનિભેજિરે ।
અગ્નયોદીપ્યમાનાસ્તેતદાધ્વર્યુસમીરિતાઃ ॥ 110 ॥
શરણાભિગતાઃસર્વેપુરસ્તાત્તસ્યતેયયુઃ ।
અંતઃપુરાણિસર્વાણિરુદમાનાનિસત્વરમ્ ॥ 111 ॥
પૃષ્ઠતોઽનુયયુસ્તાનિપ્લવમાનાનિસર્વતઃ ।
રાવણંપ્રયતેદેશેસ્થાપ્યતેભૃશદુઃખિતાઃ ॥ 112 ॥
ચિતાંચંદનકાષ્ઠૈશ્ચપદ્મકોશીસંવૃતામ્ ।
બ્રાહ્મ્યાસમ્વર્તયામાસૂરાંકવાસ્તરણાવૃતામ્ ॥ 113 ॥
વર્તતેવેદવિહિતોરાજ્ઞોવૈપશ્ચિમઃક્રતુઃ ।
પ્રચક્રુઃરાક્ષસેંદ્રસ્યપિતૃમેધમનુક્રમમ્ ॥ 114 ॥
વેદિં ચ દક્ષિણપ્રાચ્યાંયથાસ્થાનં ચ પાવકમ્ ।
પૃષદાજ્યેનસંપૂર્ણંસ્રુવંસર્વેપ્રચિક્ષિપુઃ ॥ 115 ॥
પાદયોશ્શકટંપ્રાદુરંતરૂર્વોરુલૂખલંતદા ।
દારુપાત્રાણિસર્વાણિઆરણિંચોત્તારારણિમ્ ॥ 116 ॥
દત્ત્વાતુમુસલંચાન્યથાસ્થાનંવિચક્ષણાઃ ।
શાસ્ત્રાદૃષ્ટેનવિધિનામહર્ષિવિહિતેન ચ ॥ 117 ॥
તત્રમેધ્યંપશુંહત્વારાક્ષસેંદ્રસ્યરાક્ષસાઃ ।
પરિસ્તરણિકાંરાજ્ઞોઘૃતાક્તાંસમવેશયન્ ॥ 118 ॥
ગંધૈર્માલ્યૈરલંકૃત્યરાવણંદીનમાનસાઃ ॥ 119 ॥
વિભીષણસહાયાસ્તેવસ્ત્રૈશ્ચવિવિધૈરપિ ।
લાજૈરશ્ચાવકિરંતિસ્મબાષ્પપૂર્ણમુખાસ્તદા ॥ 120 ॥
દદૌ ચ પાવકંતસ્યવિધિયુક્તંવિભીષણઃ ।
સ્નાત્વાચૈવાર્દ્રવસ્ત્રેણતિલાંદૂર્વાભિમિશ્રિતાન્ ॥ 121 ॥
ઉદકેન ચ સમ્મિશ્રાન્પ્રદાયવિધિપૂર્વકમ્ ।
પ્રદાયચોદકંતસ્મૈમૂર્ધ્નાચૈનંનમસ્ય ચ ॥ 122 ॥
તાઃસ્ત્રિયોઽનુનયામાસસાંતમુક્ત્વાપુનઃપુનઃ ।
ગમ્યતામિતિતાસ્સર્વાવિવિશુર્નગરીતદા ॥ 123 ॥
પ્રવિષ્ટાસુસર્વાસુરાક્ષસીષુવિભીષણઃ ।
રામપાર્શ્વમુપાગમ્યતદાતિષ્ઠદ્વિનીતવત્ ॥ 124 ॥
રામોઽપિસહસૈન્યેનસસુગ્રીવસ્સલક્ષ્મણઃ ।
હર્ષંલેભેરિપુંહત્વાયથાવૃત્રંશતક્રતુઃ ॥ 125 ॥
તતોવિમુક્ત્વાસશરંશરાસનંમહેંદ્રદત્તંકવચં ચ તન્મહત્ ।
વિમ્યુચરોષંરિપુનિગ્રહાત્તતોરામઃસુસૌમ્યત્વમુપાગતોઽરિહા ॥ 126 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે ચતુર્દશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
