ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଚତୁର୍ଦଶାଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତାସାଂଵିଲପମାନାନାଂତଦାରାକ୍ଷସୟୋଷିତାମ୍ ।
ଜ୍ୟେଷ୍ଠାପତ୍ନୀପ୍ରିୟାଜୀନାଭର୍ତାରଂସମୁଦୈକ୍ଷତ ॥ 1 ॥
ଦଶଗ୍ରୀଵଂହତଂଦୃଷ୍ଟଵାରାମେଣାଚିଂତ୍ୟକର୍ମଣା ।
ପତିଂମଂଡୋଦରୀତତ୍ରକୃପଣାପର୍ୟଦେଵୟତ୍ ॥ 2 ॥
ନନୁନାମମହାବାହୋତଵଵୈଶ୍ରଵଣାନୁଜ ।
କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ୟପ୍ରମୁଖେସ୍ଥାତୁଂତ୍ରସ୍ୟତ୍ୟପିପୁରଂଦରଃ ॥ 3 ॥
ଋଷୟଶ୍ଚମହାଂତୋଽପିଗଂଧର୍ଵାଶ୍ଚୟଶସ୍ଵିନଃ ।
ନନୁନାମତଵୋଦ୍ଵେଗାଚ୍ଚାରଣାଶ୍ଚଦିଶୋଗତାଃ ॥ 4 ॥
ସ ତ୍ଵଂମାନୁଷମାତ୍ରେଣରାମେଣୟୁଧିନିର୍ଜିତଃ ।
ନ ଵ୍ୟପତ୍ରପସେରାଜନ୍ କିମିଦଂରାକ୍ଷସେଶ୍ଵର ॥ 5 ॥
କଥଂତ୍ରୈଲୋକ୍ୟମାକ୍ରମ୍ୟଶ୍ରିୟାଵୀର୍ୟେଣଚାନ୍ଵିତମ୍ ।
ଅଵିଷହ୍ୟଂଜଘାନତ୍ଵାଂମାନୁଷୋଵନଗୋଚରଃ ॥ 6 ॥
ମାନୁଷାଣାମଵିଷୟେଚରତଃକାମରୂପିଣଃ ।
ଵିନାଶସ୍ତଵରାମେଣସମ୍ୟୁଗେନୋପପଦ୍ୟତେ ॥ 7 ॥
ନ ଚୈତତ୍କର୍ମରାମସ୍ୟଶ୍ରଦ୍ଧଧାମିଚମୂମୁଖେ ।
ସର୍ଵତସ୍ସମୁପେତସ୍ୟତଵତେନାଭିମର୍ଷଣମ୍ ॥ 8 ॥
ୟଦୈଵ ଚ ଜନସ୍ଥାନେରାକ୍ଷସୈର୍ଭହୁନିର୍ଵଵୃତଃ ।
ଖରସ୍ତଵହତୋଭ୍ରାତାତଦୈଵାସୌ ନ ମାନୁଷଃ ॥ 9 ॥
ୟଦୈଵନଗରୀଂଲଂକାଂଦୁଷ୍ପ୍ରଵେଶାଂସୁରୈରପି ।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋହନୁମାନ୍ଵୀର୍ୟାତ୍ତଦୈଵଵ୍ୟଥିତାଵୟମ୍ ॥ 10 ॥
ୟଦୈଵଵାନରୈର୍ଘୋରୈର୍ବଦ୍ଧସ୍ସେତୁର୍ମହାର୍ଣଵେ ।
ତଦୈଵହୃଦୟେନାହଂଶଂକେରାମମମାନୁଷମ୍ ॥ 11 ॥
ଅଥଵାରାମରୂପେଣକୃତାଂତସ୍ସ୍ଵୟମାଗତଃ ।
ମାୟାଂତଵଵିନାଶାୟଵିଧାୟାପ୍ରତିତର୍କିତାମ୍ ॥ 12 ॥
ଅଥଵାଵାସଵେନତ୍ଵଂଧର୍ଷିତୋଽପିମହାବଲ ।
ଵାସଵସ୍ୟତୁକାଶକ୍ତିସ୍ତ୍ଵାଂଦ୍ରଷ୍ଟୁମପିସଂୟୁଗେ ॥ 13 ॥
ଵ୍ୟକ୍ତମେଷମହାୟୋଗୀପରମାତ୍ମାସନାତନଃ ।
ଅନାଦିମଧ୍ୟନିଧନୋମହତଂପରମୋମହାନ୍ ॥ 14 ॥
ତମସଃପରମୋଧାତାଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ ।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସଵକ୍ଷାନିତ୍ୟଶ୍ରୀରଜୟ୍ୟଶ୍ଶାଶ୍ଵତୋଧ୍ରୁଵଃ ॥ 15 ॥
ମାନୁଷଂରୂପମାସ୍ଥାୟଵିଷ୍ଣୁସ୍ସତ୍ୟପରାକ୍ରମଃ ।
ସର୍ଵୈଃପରିଵୃତୋଦେଵୈର୍ଵାନରତ୍ଵମୁପାଗତୈଃ ॥ 16 ॥
ସର୍ଵଲୋକେଶ୍ଵର୍ଶ୍ରୀମାନ୍ଲୋକାନାଂହିତକାମ୍ୟୟା ।
ସରାକ୍ଷସରପରୀଵାରଂହତଵାଂସ୍ତ୍ଵାଂମହାଦ୍ୟୁତିଃ ॥ 17 ॥
ଇଂଦ୍ରିୟାଣିପୁରାଜିତ୍ଵାଜିତଂତ୍ରିଭୁଵନଂତ୍ଵୟା ।
ସ୍ମରଦ୍ଭିରିଵତଦ୍ଵୈରମିଂଦ୍ରିୟୈରେଵନିର୍ଜିତଃ ॥ 18 ॥
ୟଦୈଵହିଜନସ୍ଥାନେରାକ୍ଷସୈର୍ଭହୁଭିର୍ଵୃତଃ ।
ଖରସ୍ତୁନିହତୋଭ୍ରାତାତଦାରାମୋ ନ ମାନୁଷଃ ॥ 19 ॥
ୟଦୈଵନଗରୀଂଲଂକାଂଦୁଷ୍ପ୍ରଵେଶାଂସୁରୈରପି ।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋହନୁମାନ୍ଵୀର୍ୟାତ୍ତଦୈଵଵ୍ୟଥିତାଵୟମ୍ ॥ 20 ॥
କ୍ରିୟତାମଵିରୋଧଶ୍ଚରାଘଵେଣେତିୟନ୍ମୟା ।
ଉଚ୍ୟମାନଂ ନ ଗୃହ୍ଣାସିତସ୍ୟେୟଂଵ୍ୟୁଷ୍ଟିରାଗତା ॥ 21 ॥
ଅକସ୍ମାଚ୍ଛାଭିକାମୋଽସିସୀତାଂରାକ୍ଷସପୁଂଗଵଃ ।
ଐଶ୍ଵର୍ୟସ୍ୟଵିନାଶାୟଦେହସ୍ୟସ୍ଵଜନସ୍ୟ ଚ ॥ 22 ॥
ଅରୁଂଧତ୍ୟାଵିଶିଷ୍ଟାଂତାଂରୋହିଣ୍ୟାଶ୍ଚାପିଦୁର୍ମତେ ।
ସୀତାଂଧର୍ଷୟତାମାନ୍ୟାଂତ୍ଵୟାହ୍ୟସଦୃଶଂକୃତମ୍ ॥ 23 ॥
ଵସୁଧାୟାହିଵସୁଧାଂଶ୍ରିୟଃଶ୍ରୀଂଭର୍ତୃଵତ୍ସଲାମ୍ ।
ସୀତାଂସର୍ଵାନଵଦ୍ୟାଂଗୀମରଣ୍ୟେଵିଜନେଶୁଭାମ୍ ॥ 24 ॥
ଆନୟିତ୍ଵାତୁତାଂଦୀନାଂଛଦ୍ମନାତ୍ମସ୍ଵଦୂଷଣ ।
ଅପ୍ରାପ୍ୟତଂଚୈଵକାମଂମୈଥିଲୀସଂଗମେକୃତମ୍ ॥ 25 ॥
ପତିଵ୍ରତାୟାସ୍ତପସାନୂନଂଦଗ୍ଧୋଽସିମେପ୍ରଭୋ ।
ତଦୈଵୟନ୍ନଦଗ୍ଧଗଦ୍ଧସ୍ତ୍ଵଂଧର୍ଷୟଂସ୍ତନୁମମଧ୍ୟମାମ୍ ।
ଦେଵାଭିଭ୍ୟତେତେସର୍ଵେସେଂଦ୍ରାଃସାନାଗ୍ନୀପୁରୋଗମାଃ ॥ 26 ॥
ଅଵଶ୍ୟମେଵଲଭତେଫଲଂପାପସ୍ୟକର୍ମଣଃ ।
ଘୋରଂପର୍ୟାଗତେକାଲେକର୍ତାନାସ୍ତ୍ୟତ୍ରସଂଶୟଃ ॥ 27 ॥
ନ କୁଲେନ ନ ରୂପେଣ ନ ଦାକ୍ଷିଣ୍ୟେନମୈଥିଲୀ ।
ମୟାଧିକାଵାତୁଲ୍ୟାଵାତତ୍ତ୍ଵଂମୋହାନ୍ନବୁଧ୍ୟସେ ॥ 28 ॥
ସର୍ଵଦାସର୍ଵଭୂତାନାଂନାସ୍ତିମୁତ୍ୟୁରଲକ୍ଷଣଃ ।
ତଵତାଵଦୟଂମୃତ୍ୟୁର୍ମୈଥିଲୀକୃତଲକ୍ଷଣଃ ॥ 29 ॥
ସୀତାନିମିତ୍ତଜୋମୃତ୍ୟୁସ୍ତ୍ଵୟାଦୂରାଦୁପାହୃତଃ ।
ମୈଥିଲୀସହରାମେଣଵିଶୋକାଵିହରିଷ୍ୟତି ॥ 30 ॥
ଅଲ୍ପପୁଣ୍ୟାତ୍ଵହଂଘୋରେପତିତାଶୋକସାଗରେ ।
କୈଲାସେମଂଦରେମେରୌତଥାଚୈତ୍ରରଥେଵନେ ॥ 31 ॥
ଦେଵୋଦ୍ୟାନେଷୁସର୍ଵେଷୁଵିହୃତ୍ୟସହିତାତ୍ଵୟା ।
ଵିମାନେନାନୁରୂପେଣୟାୟାମ୍ୟତୁଲୟାଶ୍ରିୟା ॥ 32 ॥
ପଶ୍ୟଂତିଵିଵିଧାଂଦେଶାଂସ୍ତାଂସ୍ତାଂଶ୍ଚିତ୍ରସ୍ରଗଂବରା ।
ଭ୍ରମ୍ଶିତାକାମଭୋଗେଭ୍ୟଃସାସ୍ମିଵୀରଵଧାତ୍ତଵ ॥ 33 ॥
ସୈଵାନ୍ୟେଵାସ୍ମିସମ୍ଵୃତ୍ତାଧିଗ୍ରାଜ୍ଞାଂଚଂଚଲାଃଶ୍ରିୟଃ ।
ହାରାଜନ୍ ସୁକୁମାରଂତେସୁଭ୍ରୁସୁତ୍ଵକ୍ସମୁନ୍ନସମ୍ ॥ 34 ॥
କାଂତିଶ୍ରୀଦ୍ୟୁତିଭିସ୍ତୁଲ୍ୟମିଂଦୁପଦ୍ମଦିଵାକରୈଃ ।
କିରୀଟକୂଟୋଜ୍ଜ୍ଵଲିତଂତାମ୍ରାସ୍ୟଂଦୀପ୍ତକୁଂଡଲମ୍ ॥ 35 ॥
ମଦଵ୍ୟାକୁଲଲୋଲାକ୍ଷଂଭୂତ୍ଵାୟତ୍ପାନଭୂମିଷୁ ।
ଵିଵିଧସ୍ରଗ୍ଧରଂଚାରୁଵଲ୍ଗୁସ୍ମିତକଥଂଶୁଭମ୍ ॥ 36 ॥
ତଦେଵାଦ୍ୟତଵୈଵଂହିଵକ୍ତ୍ରଂ ନ ଭ୍ରାଜତେପ୍ରଭୋ ।
ରାମସାୟକନିର୍ଭିନ୍ନଂରକ୍ତଂରୁଧିରଵିସ୍ରଵୈଃ ॥ 37 ॥
ଵୀଶୀର୍ଣମେଦୋମସ୍ତିଷ୍କଂରୂକ୍ଷସ୍ୟଂଦନରେଣୁଭିଃ ।
ହାପଶ୍ଚିମାମେସଂପ୍ରାପ୍ତାଦଶାଵୈଧଵ୍ୟଦାୟିନୀ ॥ 38 ॥
ୟାମୟାସୀନ୍ନସୁଂବଦ୍ଧାକଦାଚିଦପିମଂଦୟା ।
ପତାଦାନଵରାଜୋମେଭର୍ତାମେରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ ॥ 39 ॥
ପୁତ୍ରୋମେଶକ୍ରନିର୍ଜେତାଇତ୍ୟହଂଗର୍ଵିତାଭୃଶମ୍ ।
ଦୃପ୍ତାମର୍ଦନାଃଶୂରାଃପ୍ରଖ୍ୟାତବଲପୌରୁଷାଃ ॥ 40 ॥
ଅକୁତଶ୍ଚିଦ୍ଭୟାନାଥାମମେତ୍ୟାସୀନ୍ମତିର୍ଦୃଢା ।
ତେଷାମେଵଂପ୍ରଭାଵାଣାଂୟୁଷ୍ମାକଂରାକ୍ଷସର୍ଷଭାଃ ॥ 41 ॥
କଥଂଭୟମସଂବୁଦ୍ଧଂମାନୁଷାଦିଦମାଗତମ୍ ।
ସ୍ନିଗ୍ଧେଂଦ୍ରନୀଲନୀଲଂତୁପ୍ରାଂଶୁଶୈଲୋପମଂମହତ୍ ॥ 42 ॥
କେୟୂରାଂଗଦଵୈଡୂର୍ୟମୁକ୍ତାହାରସ୍ରଗୁଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍ ।
କାଂତଂଵିହାରେଷ୍ଵଧିକଂଦୀପ୍ତାଂସଂଗ୍ରାମଭୂମିଷୁ ॥ 43 ॥
ଭାତ୍ୟାଭରଣଭାଭିର୍ୟଦ୍ଵିଦ୍ୟୁଦ୍ଭିରିଵତୋୟଦଃ ।
ତଦେଵାଦ୍ୟଶରୀରଂତେତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ନୈକଶରୈଶ୍ଚିତମ୍ ॥ 44 ॥
ପୁନର୍ଦୁର୍ଲଭସଂପର୍ଶଂପରିଷ୍ଵକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ୟତେ ।
ଶ୍ଵାଵିଧଃଶଲକୈର୍ୟଦ୍ଵଦ୍ଭାଣୈର୍ଲଗ୍ନୈର୍ନିରଂତରମ୍ ॥ 45 ॥
ସ୍ଵର୍ପିତୈର୍ମର୍ମସୁଭୃଶଂସଂଛିନ୍ନସ୍ନାୟୁବଂଧନମ୍ ।
କ୍ଷିତୌନିପତିତଂରାଜନ୍ ଶ୍ୟାମଂଵୈରୁଧିରଚ୍ଛଵି ॥ 46 ॥
ଵଜ୍ରପ୍ରହାରାଭିହତୋଵିକୀର୍ଣୈଵପର୍ଵତଃ ।
ହାସ୍ଵପ୍ନସ୍ସତ୍ୟମେଵେଦଂତ୍ଵଂରାମେଣକଥଂହତଃ ॥ 47 ॥
ତ୍ଵଂମୃତ୍ୟୋରପିମୃତ୍ୟୁସ୍ସ୍ୟାଃକଥଂମୃତ୍ୟୁଵଶଂଗତଃ ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟଵସୁଭୋକ୍ତାରଂତ୍ରୈଲୋକ୍ୟୋଦ୍ଵେଗଦଂମହତ୍ ॥ 48 ॥
ଜେତାରଂଲୋକପାଲାନାଂକ୍ଷେପ୍ତାରାଂଶଂକରସ୍ୟ ଚ ।
ଦୃପ୍ତାନାଂନିଗ୍ରହୀତାରମାଵିଷ୍କୃତପରାକ୍ରମମ୍ ॥ 49 ॥
ଲୋକକ୍ଷୋଭୟିତାରଂ ଚ ନାଦୈର୍ଭୂତଵିରାଵିଣମ୍ ।
ଓଜସାଦୃପ୍ତଵାକ୍ୟାନାଂଵକ୍ତାରଂରିପୁସନ୍ନିଧୌ ॥ 50 ॥
ସ୍ଵୟୂଥଭୃତ୍ୟଗୋପ୍ତାରଂହଂତାରଂଭୀମକର୍ମଣାମ୍ ।
ହଂତାରଂଦାନଵେଂଦ୍ରାଣାଂୟକ୍ଷାଣାଂ ଚ ସହସ୍ରଶଃ ॥ 51 ॥
ନିଵାତକଵଚାନାଂ ଚ ସଂଗ୍ରହୀତାରମାହଵେ ।
ନୈକୟଜ୍ଞଵିଲୋପ୍ତାରଂତ୍ରାତାରଂସ୍ଵଜନସ୍ୟ ଚ ॥ 52 ॥
ଧର୍ମଵ୍ୟଵସ୍ଥାଭେତ୍ତାରଂମାୟାସ୍ରଷ୍ଟାରମାହଵେ ।
ଦେଵାସୁରନୃକନ୍ୟାନାମାହର୍ତାରଂତତସ୍ତତଃ ॥ 53 ॥
ଶତ୍ରୁସ୍ତ୍ରୀଶୋକଦାତାରଂ ନେତାରଂ ସ୍ଵଜନସ୍ୟ ଚ ।
ଲଂକାଦ୍ଵୀପସ୍ୟଗୋପ୍ତାରଂକର୍ତାରଂଭୀମକର୍ମଣାମ୍ ॥ 54 ॥
ଅସ୍ମାକଂକାମଭୋଗାନାଂଦାତାରଂରଥିନାଂଵରମ୍ ।
ଏଵଂପ୍ରଭାଵଂଭର୍ତାରଂଦୃଷ୍ଟଵାରାମେଣପାତିତମ୍ ॥ 55 ॥
ସ୍ଥିରାସ୍ମିୟାଦେହମିମଂଧାରୟାମିହତପ୍ରିୟା ।
ଶୟନେଷୁମହାର୍ହେଷୁଶୟିତ୍ଵାରାକ୍ଷସେଶ୍ଵର ॥ 56 ॥
ଇହକର୍ମାତ୍ପ୍ରସୁପ୍ତୋଽସିଧରଣ୍ୟାଂରେଣୁଗୁଂଠିତଃ ।
ୟଦାତେତନୟଶ୍ଶସ୍ତୋଲକ୍ଷ୍ମଣେନେଂଦ୍ରଜିଦ୍ୟୁଧି ॥ 57 ॥
ତଦାତ୍ଵଭିହତାତୀଵ୍ରମଦ୍ୟତ୍ଵସ୍ମିନିପାତିତା ।
ସାହଂବଂଧୁଜନୈର୍ହୀନାହୀନାନାଥେନ ଚ ତ୍ଵୟା ॥ 58 ॥
ଵିହୀନାକାମଭୋଗୈଶ୍ଚଶୋଚିଷ୍ୟେଶାଶ୍ଵତୀସ୍ସମାଃ ।
ପ୍ରପନ୍ନୋଦୀର୍ଘମଧ୍ଵାନଂରାଜନ୍ନଦ୍ୟସୁଦୁର୍ଗମମ୍ ॥ 59 ॥
ନୟମାମପିଦୁଃଖାର୍ତାଂ ନ ଵର୍ତିଷ୍ୟେତ୍ଵୟାଵିନା ।
କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂମାଂଵିହାୟେହକୃପଣାଂଗଂତୁମିଚ୍ଛସି ॥ 60 ॥
ଦୀନାଂଵିଲପତୀଂମଂଦାଂକିଂଵାମାଂନାଭିଭାଷସେ ।
ଦୃଷ୍ଟଵା ନ ଖଲ୍ଵଭିକ୍ରୁଦ୍ଧୋମାମିହାନଵକୁଂଠିତାମ୍ ॥ 61 ॥
ନିର୍ଗତାଂନଗରଦ୍ଵାରାତ୍ପଦ୍ଭ୍ୟାମେଵାଗତାଂପ୍ରଭୋ ।
ପଶ୍ୟେଷ୍ଟଦାରଦାରାଂସ୍ତେଭ୍ରଷ୍ଟଲଜ୍ଜାଵକୁଂଠିତାନ୍ ॥ 62 ॥
ବହିର୍ନିଷ୍ପତିତାନ୍ସର୍ଵାନ୍କଥଂଦୃଷ୍ଟଵା ନ କୁପ୍ୟସି ।
ଅୟଂକ୍ରୀଡାସହାୟସ୍ତେଽନାଥେଲାଲପ୍ୟତେଜନଃ ॥ 63 ॥
ନ ଚୈଵମାଶ୍ଵାସୟସିକିଂଵା ନ ବହୁମନ୍ୟସେ ।
ୟାଃସ୍ତ୍ଵୟାଵିଧଵାରାଜନ୍କୃତାନୈକାଃକୁଲସ୍ତ୍ରିୟଃ ॥ 64 ॥
ପତିଵ୍ରତାଧର୍ମରତାଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷଣେରତାଃ ।
ତାଭିଶ୍ଶୋକାଭିତପ୍ତାଭିଶ୍ଶପ୍ତଃପରଵଶଂଗତଃ ॥ 65 ॥
ତ୍ଵୟାଵିପ୍ରକୃତାଭିର୍ୟତ୍ତଦାଶପ୍ତଂତଦାଗତମ୍ ।
ପ୍ରଵାଦସ୍ସତ୍ୟଏଵାୟଂତ୍ଵାଂପ୍ରତିପ୍ରାୟଶୋନୃପ ॥ 66 ॥
ପ୍ରତିଵ୍ରତାନାଂନାକସ୍ମାତ୍ସପତ୍ନତ୍ୟଶ୍ରୂଣିଭୂତଲେ ।
କଥଂ ଚ ନାମତେରାଜନ୍ ଲୋକାନାକ୍ରମ୍ୟତେଜସା ॥ 67 ॥
ନାରୀଚୌର୍ୟମିଦଂକ୍ଷୁଦ୍ରଂକୃତଂଶୌଂଡୀର୍ୟମାନିନା ।
ଅପନୀୟାଶ୍ରମାଦ୍ରାମଂୟନ୍ମୃଗଚ୍ଛଦ୍ମନାତ୍ଵୟା ॥ 68 ॥
ଆନୀତାରାମପନତୀସାତତ୍ତେକାତର୍ୟଲକ୍ଷଣମ୍ ।
କାତର୍ୟଂ ନ ଚ ତେୟୁଦ୍ଧେକଦାଚିତ୍ସଂସ୍ମରାମ୍ୟହମ୍ ॥ 69 ॥
ତତ୍ତୁଭାଗ୍ୟଵିପର୍ୟାସାନ୍ନୂନଂତେପକ୍ଵଲକ୍ଷଣମ୍ ।
ଅତୀତାନାଗତାର୍ଥଜ୍ଞୋଵର୍ତମାନଵିଚକ୍ଷଣଃ ॥ 70 ॥
ମୈଥିଲୀମାହୃତାଂଦୃଷ୍ଟଵାଧ୍ୟାତ୍ଵାନିଃଶ୍ଵସ୍ୟଚାୟତମ୍ ।
ସତ୍ୟଵାକ୍ୟମହାବାହୋ ଦେଵରୋମେୟଦବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 71 ॥
ଅୟଂରାକ୍ଷସମୁଖ୍ୟାନାଂଵିନାଶଃପର୍ୟୁପସ୍ଥିତଃ ।
କାମକ୍ରୋଧସମୁତ୍ଥେନଵ୍ୟସନେନପ୍ରସଂଗିନା ॥ 72 ॥
ନିର୍ଵୃତ୍ତସ୍ତ୍ଵତ୍କୃତେଽନର୍ଥଃସୋଽୟଂମୂଲହରୋମହାନ୍ ।
ତ୍ଵୟାକୃତମିଦଂସର୍ଵମନାଧଂରାକ୍ଷସଂକୁଲମ୍ ॥ 73 ॥
ହିତ୍ଵଂଶୋଚିତଵ୍ୟୋମେପ୍ରଖ୍ୟାତବଲପୌରୁଷଃ ।
ସ୍ତ୍ରୀସ୍ଵଭାଵାତ୍ତୁମେବୁଦ୍ଧିଃକାରୁଣ୍ୟେପରିଵର୍ତତେ ॥ 74 ॥
ସୁକୃତଂଦୁଷ୍କୃତଂ ଚ ତ୍ଵଂଗୃହୀତ୍ଵାସ୍ଵାଂଗତିଂଗତଃ ।
ଆତ୍ମାନମନୁଶୋଚାମିତ୍ଵଦ୍ଵିନାଶେନଦୁଃଖିତାମ୍ ॥ 75 ॥
ସୁହୃଦାଂହିତକାମାନାଂ ନ ଶ୍ରୁତଂଵଚନଂତ୍ଵୟା ।
ଭ୍ରାତ୍ରୂଣାଂଚୈଵକାର୍ତ୍ନ୍ସନହିତମୁକ୍ତଂଦଶାନନ ॥ 76 ॥
ହେତ୍ଵର୍ଥୟୁକ୍ତଂଵିଧିଵଚ୍ଛ୍ରେୟସ୍କରମଦାରୁଣମ୍ ।
ଵିଭୀଷଣେନାଭିହିତଂ ନ କୃତଂହେତୁମତ୍ତ୍ଵୟା ॥ 77 ॥
ମାରୀଚକୁଂଭକର୍ଣାଭ୍ୟାଂଵାକ୍ୟଂମମପିତୁସ୍ତଥା ।
ନ ଶ୍ରୁତଂଵୀର୍ୟମତ୍ତେନତସ୍ୟେଦଂଫଲମୀଦୃଶମ୍ ॥ 78 ॥
ନୀଲଜୀମୂତସଂକାଶ ପୀତାଂବରଶୁଭାଂଗଦ ।
ସ୍ଵଗାତ୍ରାଣିଵିନିକ୍ଷିପ୍ୟକିଂଶେଷେରୁଧିରାପ୍ଲୁତଃ ॥ 79 ॥
ପ୍ରସୁପ୍ତୈଵଶୋକାର୍ତାଂକିଂମାଂ ନ ପ୍ରତିଭାଷସେ ।
ମହାଵୀର୍ୟସ୍ୟଦକ୍ଷସ୍ୟସମ୍ୟୁଗେଷ୍ଵପଲାୟିନଃ ॥ 80 ॥
ୟାତୁଧାନସ୍ୟଦୌହିତ୍ରୀଂକିଂମାଂ ନ ପ୍ରତିଭାଷସେ ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠୋତ୍ତିଷ୍ଠକିଂଶେଷେନଵେପରିଭଵେକୃତେ ॥ 81 ॥
ଅଦ୍ୟଵୈନିର୍ଭୟାଲଂକାଂପ୍ରଵିଷ୍ଟାଂସୂର୍ୟରଶ୍ମୟଃ ।
ୟେନସୂଦୟସେଶତ୍ରୂନ୍ ସମରେସୂର୍ୟଵର୍ଚସା ॥ 82 ॥
ଵଜ୍ରଂଵଜ୍ରଧରସ୍ୟେଵସୋଽୟଂତେସତତାର୍ଚିତଃ ।
ରଣେବହୁପ୍ରହରଣୋହେମଜାପରିଷ୍କୃତଃ ॥ 83 ॥
ପରିଘୋଵ୍ୟଵକୀର୍ଣସ୍ତେବାଣୈଶ୍ଚିନ୍ନୈଃସହସ୍ରଧା ।
ଅପ୍ରିୟାମିଵୋପସଂଗୃହ୍ୟକିଂଶେଷେରଣମେଦିନୀମ୍ ॥ 84 ॥
ଅପ୍ରିୟାମିଵକସ୍ମାଚ୍ଛମାଂନେଚ୍ଛସ୍ୟଭିଭାଷିତୁମ୍ ।
ଧିଗସ୍ତୁହୃଦୟଂୟସ୍ୟାମମେଦଂ ନ ସହସ୍ରଧା ॥ 85 ॥
ତ୍ଵୟିପଂଚତ୍ଵମାପନ୍ନେଫଲତେଶୋକପୀଡିତମ୍ ।
ଇତ୍ୟେଵଂଵିଲପଂତିସାବାଷ୍ପପର୍ୟାକୁଲେକ୍ଷଣା ॥ 86 ॥
ସ୍ନେହୋପସ୍କନ୍ନହୃଦୟା ତଦା ମୋହାମୁପାଗମତ୍ ।
କଶ୍ମଲାଭିହତାସନ୍ନାବଭୌସାରାଵଣୋରସି ॥ 87 ॥
ସ୍ନଧ୍ୟାନୁରକ୍ତେଜଲଦେଦୀପ୍ତାଵିଦ୍ୟୁଦିଵୋଜ୍ଜ୍ଵଲା ।
ତଥାଗତଂସମୁତ୍ଥାପ୍ୟସପତ୍ନୟସ୍ତାଂଭୃଶାତୁରାଃ ॥ 88 ॥
ପର୍ୟଵସ୍ଥାପୟାମାସୂରୁଦଂତ୍ୟୋରୁଦତୀଂଭୃଶମ୍ ।
ନ ତେସୁଵିଦିତାଦେଵିଲୋକାନାଂସ୍ଥିତିରଧ୍ରୁଵା ॥ 89 ॥
ଦଶାଵିଭାଗପର୍ୟାୟେରାଜ୍ଞାଂଵୈଚଂଚଲାଃଶ୍ରିୟଃ ।
ଇତ୍ୟେଵମୁଚ୍ୟମାନାସାସଶବ୍ଦଂପ୍ରରୁରୋଦ ହ ॥ 90 ॥
ସ୍ନାପୟଂତୀତଦାସ୍ରେଣସ୍ତନୌଵକ୍ରଂସୁନିର୍ମଲମ୍ ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେରାମୋଵିଭୀଷଣମୁଵାଚ ହ ॥ 91 ॥
ସଂସ୍କାରଃକ୍ରିୟତାଂଭ୍ରାତୁଃସ୍ତ୍ରୀଗଣଃପରିସାଂତ୍ଵ୍ୟତାମ୍ ।
ତମୁଵାଚତତୋଧୀମାନ୍ ଵିଭୀଷଣୈଦଂଵଚଃ ॥ 92 ॥
ଵିମୃଶ୍ୟବୁଦ୍ଧ୍ୟାଧର୍ମଜ୍ଞୋଧର୍ମାର୍ଥସହିତଂହିତମ୍ ।
ତ୍ୟକ୍ତଧର୍ମଵ୍ରତଂଶୂରଂନୃଶଂସମନୃତଂତଥା ॥ 93 ॥
ନାହମର୍ହୋଽସ୍ମିସଂସ୍କର୍ତୁଂପରଦାରାଭିମର୍ଶିନମ୍ ।
ଭ୍ରାତୃରୂପଃହିମେଶତ୍ରୁରେଷସର୍ଵାହିତେରତଃ ॥ 94 ॥
ରାଵଣୋନାର୍ହତେପୂଜାଂପୂଜ୍ୟୋଽପିଗୁରୁଗୌରଵାତ୍ ।
ନୃଶଂସୈତିମାଂରାମ ଵକ୍ଷ୍ୟଂତିମନୁଜାଭୁଵି ॥ 95 ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵାତସ୍ୟାଗୁଣାନ୍ସର୍ଵେଵକ୍ଷ୍ୟଂତିସୁକୃତଂପୁନଃ ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାପରମପ୍ରୀତୋରାମୋଧର୍ମଭୃତାଂଵରଃ ॥ 96 ॥
ଵିଭୀଷଣମୁଵାଚେଦଂଵାକ୍ୟଜ୍ଞଂଵାକ୍ୟକୋଵିଦଃ ।
ତଵାପିମେପ୍ରିୟଂକାର୍ୟଂତ୍ଵତ୍ପ୍ରଭାଵାନ୍ମୟାଜିତମ୍ ॥ 97 ॥
ଅଵଶ୍ୟଂତୁକ୍ଷମଂଵାଚ୍ୟୋମୟାତ୍ଵାଂରାକ୍ଷସେଶ୍ଵର ।
ଅଧର୍ମାନୃତସଂୟୁକ୍ତଃକାମଂତ୍ଵେଷନିଶାଚରଃ ॥ 98 ॥
ତେଜସ୍ଵୀବଲଵାନ୍ ଶୂରଃସଂଗ୍ରାମେଷୁ ଚ ନିତ୍ୟଶଃ ।
ଶତକ୍ରତୁମୁଖୈର୍ଵୀରୈଃଶ୍ରୂୟତେ ନ ପରାଜିତଃ ॥ 99 ॥
ମହାତ୍ମାବଲସଂପନ୍ନୋରାଵଣୋଲୋକରାଵଣଃ ।
ମରଣାନାଂତିଵୈରାଣିନିର୍ଵୃତ୍ତଂନଃପ୍ରୟୋଜନମ୍ ॥ 100 ॥
କ୍ରିୟତାମସ୍ୟସଂସ୍କାରୋମମାପ୍ୟେଷୟଥାତଵ ।
ତ୍ଵତ୍ସତ୍ସକାଶାଦ୍ଧଶଗ୍ରୀଵସ୍ସଂସ୍କାରଂଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ॥ 101 ॥
କ୍ଷିପ୍ରମର୍ହତିଧର୍ମେଣତ୍ଵଂୟଶୋଭାଗ୍ଭଵିଷ୍ୟସି ।
ରାଘଵସ୍ୟଵଚ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵାତ୍ଵରମାଣୋଵିଭୀଷଣଃ ॥ 102 ॥
ସଂସ୍କାରୟିତୁମାରେଭେଭ୍ରାତରଂରାଵଣଂହତମ୍ ।
ସପ୍ରଵିଶ୍ୟପୁରୀଂଲଂକାଂରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରୋଵିଭୀଷଣଃ ॥ 103 ॥
ରାଵଣସ୍ୟାଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂତୁନିର୍ୟାପୟତିସତ୍ଵରମ୍ ।
ଶକଟାନ୍ ଦାରୁରୂପାଣିଅଗ୍ନୀନଵୈୟାଜକାଂସ୍ତଥା ॥ 104 ॥
ତଥାଚଂଦନକାଷ୍ଠାନିକାଷ୍ଠାନିଵିଵିଧାନି ଚ ।
ଅଗରୂଣିସୁଗଧନୀନିଗଂଧାଂଶ୍ଚସୁରଭୀଂସ୍ତଥା ॥ 105 ॥
ମଣିମୁକ୍ତାପ୍ରଵାଳାନିନିର୍ୟାପୟତିରାକ୍ଷସଃ ।
ଆଜଗାମମୁହୂର୍ତେନରାକ୍ଷସୈଃପରିଵାରିତଃ ॥ 106 ॥
ତତୋମାଲ୍ୟଵତାସାର୍ଥଂକ୍ରିୟାମେଵଚକାରସଃ ।
ସୌଵର୍ଣୀଂଶିବିକାଂଦିଵ୍ୟାମାରୋପ୍ୟକ୍ଷୌମଵାସନମ୍ ॥ 107 ॥
ରାଵଣଂରାକ୍ଷସାଧୀଶମଶ୍ରୁପୂର୍ୟମୁଖାଦ୍ଵିଜାଃ ।
ତୂର୍ୟଘୋଷୈଶ୍ଚଵିଵିଧୈସ୍ସ୍ତୁଵଦ୍ଭିଶ୍ଚାଭିନଂଦିତମ୍ ॥ 108 ॥
ପ୍ତାକାଭିଶ୍ଚଚିତ୍ରାଭିସ୍ସୁମନୋଭିଶ୍ଚଚିତ୍ରିତାମ୍ ।
ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ୟଶିବିକାଂତାଂତୁଵିଭୀଷଣପୁରୋଗମାଃ ॥ 109 ॥
ଦକ୍ଷିଣାଭିମୁଖାସ୍ସର୍ଵେଗୃହ୍ୟକାଷ୍ଠାନିଭେଜିରେ ।
ଅଗ୍ନୟୋଦୀପ୍ୟମାନାସ୍ତେତଦାଧ୍ଵର୍ୟୁସମୀରିତାଃ ॥ 110 ॥
ଶରଣାଭିଗତାଃସର୍ଵେପୁରସ୍ତାତ୍ତସ୍ୟତେୟୟୁଃ ।
ଅଂତଃପୁରାଣିସର୍ଵାଣିରୁଦମାନାନିସତ୍ଵରମ୍ ॥ 111 ॥
ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁୟୟୁସ୍ତାନିପ୍ଲଵମାନାନିସର୍ଵତଃ ।
ରାଵଣଂପ୍ରୟତେଦେଶେସ୍ଥାପ୍ୟତେଭୃଶଦୁଃଖିତାଃ ॥ 112 ॥
ଚିତାଂଚଂଦନକାଷ୍ଠୈଶ୍ଚପଦ୍ମକୋଶୀସଂଵୃତାମ୍ ।
ବ୍ରାହ୍ମ୍ୟାସମ୍ଵର୍ତୟାମାସୂରାଂକଵାସ୍ତରଣାଵୃତାମ୍ ॥ 113 ॥
ଵର୍ତତେଵେଦଵିହିତୋରାଜ୍ଞୋଵୈପଶ୍ଚିମଃକ୍ରତୁଃ ।
ପ୍ରଚକ୍ରୁଃରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରସ୍ୟପିତୃମେଧମନୁକ୍ରମମ୍ ॥ 114 ॥
ଵେଦିଂ ଚ ଦକ୍ଷିଣପ୍ରାଚ୍ୟାଂୟଥାସ୍ଥାନଂ ଚ ପାଵକମ୍ ।
ପୃଷଦାଜ୍ୟେନସଂପୂର୍ଣଂସ୍ରୁଵଂସର୍ଵେପ୍ରଚିକ୍ଷିପୁଃ ॥ 115 ॥
ପାଦୟୋଶ୍ଶକଟଂପ୍ରାଦୁରଂତରୂର୍ଵୋରୁଲୂଖଲଂତଦା ।
ଦାରୁପାତ୍ରାଣିସର୍ଵାଣିଆରଣିଂଚୋତ୍ତାରାରଣିମ୍ ॥ 116 ॥
ଦତ୍ତ୍ଵାତୁମୁସଲଂଚାନ୍ୟଥାସ୍ଥାନଂଵିଚକ୍ଷଣାଃ ।
ଶାସ୍ତ୍ରାଦୃଷ୍ଟେନଵିଧିନାମହର୍ଷିଵିହିତେନ ଚ ॥ 117 ॥
ତତ୍ରମେଧ୍ୟଂପଶୁଂହତ୍ଵାରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରସ୍ୟରାକ୍ଷସାଃ ।
ପରିସ୍ତରଣିକାଂରାଜ୍ଞୋଘୃତାକ୍ତାଂସମଵେଶୟନ୍ ॥ 118 ॥
ଗଂଧୈର୍ମାଲ୍ୟୈରଲଂକୃତ୍ୟରାଵଣଂଦୀନମାନସାଃ ॥ 119 ॥
ଵିଭୀଷଣସହାୟାସ୍ତେଵସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚଵିଵିଧୈରପି ।
ଲାଜୈରଶ୍ଚାଵକିରଂତିସ୍ମବାଷ୍ପପୂର୍ଣମୁଖାସ୍ତଦା ॥ 120 ॥
ଦଦୌ ଚ ପାଵକଂତସ୍ୟଵିଧିୟୁକ୍ତଂଵିଭୀଷଣଃ ।
ସ୍ନାତ୍ଵାଚୈଵାର୍ଦ୍ରଵସ୍ତ୍ରେଣତିଲାଂଦୂର୍ଵାଭିମିଶ୍ରିତାନ୍ ॥ 121 ॥
ଉଦକେନ ଚ ସମ୍ମିଶ୍ରାନ୍ପ୍ରଦାୟଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ।
ପ୍ରଦାୟଚୋଦକଂତସ୍ମୈମୂର୍ଧ୍ନାଚୈନଂନମସ୍ୟ ଚ ॥ 122 ॥
ତାଃସ୍ତ୍ରିୟୋଽନୁନୟାମାସସାଂତମୁକ୍ତ୍ଵାପୁନଃପୁନଃ ।
ଗମ୍ୟତାମିତିତାସ୍ସର୍ଵାଵିଵିଶୁର୍ନଗରୀତଦା ॥ 123 ॥
ପ୍ରଵିଷ୍ଟାସୁସର୍ଵାସୁରାକ୍ଷସୀଷୁଵିଭୀଷଣଃ ।
ରାମପାର୍ଶ୍ଵମୁପାଗମ୍ୟତଦାତିଷ୍ଠଦ୍ଵିନୀତଵତ୍ ॥ 124 ॥
ରାମୋଽପିସହସୈନ୍ୟେନସସୁଗ୍ରୀଵସ୍ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ।
ହର୍ଷଂଲେଭେରିପୁଂହତ୍ଵାୟଥାଵୃତ୍ରଂଶତକ୍ରତୁଃ ॥ 125 ॥
ତତୋଵିମୁକ୍ତ୍ଵାସଶରଂଶରାସନଂମହେଂଦ୍ରଦତ୍ତଂକଵଚଂ ଚ ତନ୍ମହତ୍ ।
ଵିମ୍ୟୁଚରୋଷଂରିପୁନିଗ୍ରହାତ୍ତତୋରାମଃସୁସୌମ୍ୟତ୍ଵମୁପାଗତୋଽରିହା ॥ 126 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡେ ଚତୁର୍ଦଶାଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
