శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ వింశస్సర్గః ।
తతోనివిష్టాంధ్వజినీంసుగ్రీవేణాభిపాలితామ్ ।
దదర్శరాక్షసోఽభ్యేత్యశార్దూలోనామవీర్యవాన్ ॥ 1 ॥
చారోరాక్షసరాజస్యరావణస్యదురాత్మనః ।
తాందృష్ట్వాసర్వతోవ్యగ్రంప్రతిగమ్యసరాక్షసః ॥ 2 ॥
ఆవిశ్య లంకాం వేగేన రాజానమిదమబ్రవీత్ ।
ఏష వై వానరర్క్షఘో లంకాం సమభివర్తతే ॥ 3 ॥
పుత్రౌదశరథస్యేమౌభ్రాతరౌరామలక్ష్మణౌ ॥ 4 ॥
ఉత్తమౌరూపసంపన్నౌసీతాయాఃపదమాగతౌ ।
ఏతౌసాగరమాసాద్యసన్నివిష్టౌమహాద్యుతీ ॥ 5 ॥
బలంచామాకాశమావృత్యసర్వతోదశయోజనమ్ ।
తత్త్వభూతంమహారాజ క్షిప్రంవేదితుమర్హసి ॥ 6 ॥
తవదూతామహారాజక్షిప్రమర్హంత్యవేక్షితుమ్ ।
ఉపప్రదానంసాంత్వంవాభేదోవాత్రప్రయుజ్యతామ్ ॥ 7 ॥
శార్దూలస్యవచశ్శ్రుత్వారావణోరాక్షసేశ్వరః ।
ఉవాచసహసావ్యగ్రస్సంప్రధార్యార్థమాత్మనః ॥ 8 ॥
శుకంనామతదారక్షోవాక్యమర్థవిదాంవరమ్ ।
సుగ్రీవంబ్రూహిగత్వాశురాజానంవచనాన్మమ ।
యథాసందేశమక్లీబంశ్లక్ష్ణయాపరయాగిరా ॥ 9 ॥
త్వంవైమహారాజకులప్రసూతోమహాబలశ్చర్ క్షరజస్సుతశ్చ ।
నకశ్చిదార్థస్తవనాస్త్యనర్థస్తథాహిమేభ్రాతృసమోహరీశ ॥ 10 ॥
అహంయద్యహరంభార్యాంరాజపుత్రస్యధీమతః ।
కింతత్రతవసుగ్రీవః కిష్కింధాంప్రతిగమ్యతామ్ ॥ 11 ॥
నహీయంహరిభిర్లంకాశక్యాప్రాప్తుంకథంచన ।
దేవైరపిసగంధర్వైఃకింపునర్నరవానరైః ॥ 12 ॥
సతథారాక్షసేంద్రేణసందిష్టోరజనీచరః ।
శుకోవిహంగమోభూత్వాతూర్ణమాప్లుత్యచాంబరమ్ ॥ 13 ॥
సగత్వాదూరమధ్వానముపర్యుపరిసాగరమ్ ।
సంస్థితోహ్యంబరేవాక్యంసుగ్రీవమిదమబ్రవీత్ ॥ 14 ॥
సర్వముక్తంయథాదిష్టంరావణేనదురాత్మనా ।
తంప్రాపయంతంవచనంతూర్ణమాప్లుత్యవానరాః ॥ 15 ॥
ప్రాపద్యంతదివంక్షిప్రంలోప్తుంహంతుంచముష్టిభిః ।
సతైఃప్లవంగైఃప్రసభంనిగృహీతోనిశాచరః ।
గగనాద్భూతలేచాశుపరిగృహ్యనిపాతితః ॥ 16 ॥
వానరైఃపీడ్యమానస్తుశుకోవచనమబ్రవీత్ ।
నదూతాన్ఘ్నంతికాకుత్స్థ వార్యంతాంసాధువానరాః ॥ 17 ॥
యస్తుహిత్వామతంభర్తుస్స్వమతంసంప్రభాషతే ।
అనుక్తవాదీదూతస్సన్ సదూతోవధమర్హతి ॥ 18 ॥
శుకస్యవచనంశ్రుత్వారామస్తుపరిదేవితమ్ ।
ఉవాచమావధిష్టేతిఘ్నతశ్శాఖామృగర్షభాన్ ॥ 19 ॥
సచపత్రలఘుర్భూత్వాహరిభిర్దర్శితేభయే ।
అంతరిక్షేస్థితోభూత్వాపునర్వచనమబ్రవీత్ ॥ 20 ॥
సుగ్రీవఃస త్త్వసంపన్నః మహాబలపరాక్రమః ।
కింమయాఖలువక్తవ్యోరావణోలోకరావణః ॥ 21 ॥
సఏవముక్తఃప్లవగాధిపస్తదాప్లవంగమానామృషభోమహాబలః ।
ఉవాచవాక్యంరజనీచరస్యచారంశుకంతూర్ణమదీనసత్త్వః ॥ 22 ॥
నమేఽసిమిత్రంనతథానుకంప్యోనచోపకర్తాపినమేప్రియోఽసి ।
అరిశ్చరామస్యసహానుబంధస్తతోఽసివాలీవవధార్హవధ్యః ॥ 23 ॥
నిహ్నన్మ్యహంత్వాంససుతంసబంధుంసజ్ఞాతివర్గరజనీచరేశ ।
లంకాంచసర్వాంమహతాబలేనక్షిప్రంకరిష్యామిసమేత్యభస్మ ॥ 24 ॥
నమోక్షయసేరావణః రాఘవస్యసురైస్సహేంద్రైదపిమూఢగుప్తః ।
అంతర్హితస్సూర్యపథంగతోఽవా ।
తథైవపాతాలమనుప్రవిష్టః ॥ 25 ॥
గిరీశపాదంబుజసంగతోవాహతోఽసిరామేణసహానుజస్త్వమ్ ॥ 26 ॥
తస్యతేత్రిషులోకేషునపిశాచంనరాక్షసమ్ ।
త్రాతారమనుపశ్యామినగంధర్వంనచాసురమ్ ॥ 27 ॥
అవధీర్యజరావృద్దంగృధ్రరాజంజటాయుషమ్ ।
కింనుతేరామసాన్నిధ్యేసకాశేలక్ష్మణస్యవా ॥ 28 ॥
హృతాసీతావిశాలాక్షీయాంత్వంగృహ్యనబుధ్యసే ।
మహాబలంమహాత్మానందుర్ధర్షమమరైరపి ।
నబుధ్యసేరఘుశ్రేష్ఠంయస్తేప్రాణాన్హరిష్యతి ॥ 29 ॥
తతోఽబ్రవీద్వాలిసుతస్త్వంగదోహరిసత్తమః ।
నాయందూతోమహారాజచారికఃప్రతిభాతిమే ॥ 30 ॥
తులితంహిబలంసర్వమనేనాత్రైవతిష్ఠతా ।
గృహ్యతాంమాగమల్లంకామేతద్దిమమరోచతే ॥ 31 ॥
తతోరాజ్ఞాసమాదిష్టాస్సముత్పత్యవలీముఖాః ।
జగృహుశ్చబబంధుశ్చవిలపంతమనాథవత్ ॥ 32 ॥
శుకస్తువానరైశ్చండైస్తత్రతైస్సంప్రపీడితః ।
వ్యాచుక్రోశమహాత్మానంరామందశరథాత్మజమ్ ॥ 33 ॥
లుప్యేతేమేబలాత్పక్షౌభిద్యేతేమేతథాఽక్షిణీ ॥ 34 ॥
యాంచరాత్రింమరిష్యామిజాయేరాత్రించయామహమ్ ।
ఏతస్మిన్నంతరేకాలేయన్మయాహ్యశుభంకృతమ్ ॥ 35 ॥
సర్వంత్వముపపద్యేధాజహ్యాంచేద్యదిజీవితమ్ ।
నాఘాతయత్తదారామశ్శ్రుత్వాతత్పరిదేవనమ్ ।
వానరానబ్రవీద్రామోముచ్యతాందూతఆగతః ॥ 36 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే వింశస్సర్గః ॥
