શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ વિંશસ્સર્ગઃ ।
તતોનિવિષ્ટાંધ્વજિનીંસુગ્રીવેણાભિપાલિતામ્ ।
દદર્શરાક્ષસોઽભ્યેત્યશાર્દૂલોનામવીર્યવાન્ ॥ 1 ॥
ચારોરાક્ષસરાજસ્યરાવણસ્યદુરાત્મનઃ ।
તાંદૃષ્ટ્વાસર્વતોવ્યગ્રંપ્રતિગમ્યસરાક્ષસઃ ॥ 2 ॥
આવિશ્ય લંકાં વેગેન રાજાનમિદમબ્રવીત્ ।
એષ વૈ વાનરર્ક્ષઘો લંકાં સમભિવર્તતે ॥ 3 ॥
પુત્રૌદશરથસ્યેમૌભ્રાતરૌરામલક્ષ્મણૌ ॥ 4 ॥
ઉત્તમૌરૂપસંપન્નૌસીતાયાઃપદમાગતૌ ।
એતૌસાગરમાસાદ્યસન્નિવિષ્ટૌમહાદ્યુતી ॥ 5 ॥
બલંચામાકાશમાવૃત્યસર્વતોદશયોજનમ્ ।
તત્ત્વભૂતંમહારાજ ક્ષિપ્રંવેદિતુમર્હસિ ॥ 6 ॥
તવદૂતામહારાજક્ષિપ્રમર્હંત્યવેક્ષિતુમ્ ।
ઉપપ્રદાનંસાંત્વંવાભેદોવાત્રપ્રયુજ્યતામ્ ॥ 7 ॥
શાર્દૂલસ્યવચશ્શ્રુત્વારાવણોરાક્ષસેશ્વરઃ ।
ઉવાચસહસાવ્યગ્રસ્સંપ્રધાર્યાર્થમાત્મનઃ ॥ 8 ॥
શુકંનામતદારક્ષોવાક્યમર્થવિદાંવરમ્ ।
સુગ્રીવંબ્રૂહિગત્વાશુરાજાનંવચનાન્મમ ।
યથાસંદેશમક્લીબંશ્લક્ષ્ણયાપરયાગિરા ॥ 9 ॥
ત્વંવૈમહારાજકુલપ્રસૂતોમહાબલશ્ચર્ ક્ષરજસ્સુતશ્ચ ।
નકશ્ચિદાર્થસ્તવનાસ્ત્યનર્થસ્તથાહિમેભ્રાતૃસમોહરીશ ॥ 10 ॥
અહંયદ્યહરંભાર્યાંરાજપુત્રસ્યધીમતઃ ।
કિંતત્રતવસુગ્રીવઃ કિષ્કિંધાંપ્રતિગમ્યતામ્ ॥ 11 ॥
નહીયંહરિભિર્લંકાશક્યાપ્રાપ્તુંકથંચન ।
દેવૈરપિસગંધર્વૈઃકિંપુનર્નરવાનરૈઃ ॥ 12 ॥
સતથારાક્ષસેંદ્રેણસંદિષ્ટોરજનીચરઃ ।
શુકોવિહંગમોભૂત્વાતૂર્ણમાપ્લુત્યચાંબરમ્ ॥ 13 ॥
સગત્વાદૂરમધ્વાનમુપર્યુપરિસાગરમ્ ।
સંસ્થિતોહ્યંબરેવાક્યંસુગ્રીવમિદમબ્રવીત્ ॥ 14 ॥
સર્વમુક્તંયથાદિષ્ટંરાવણેનદુરાત્મના ।
તંપ્રાપયંતંવચનંતૂર્ણમાપ્લુત્યવાનરાઃ ॥ 15 ॥
પ્રાપદ્યંતદિવંક્ષિપ્રંલોપ્તુંહંતુંચમુષ્ટિભિઃ ।
સતૈઃપ્લવંગૈઃપ્રસભંનિગૃહીતોનિશાચરઃ ।
ગગનાદ્ભૂતલેચાશુપરિગૃહ્યનિપાતિતઃ ॥ 16 ॥
વાનરૈઃપીડ્યમાનસ્તુશુકોવચનમબ્રવીત્ ।
નદૂતાન્ઘ્નંતિકાકુત્સ્થ વાર્યંતાંસાધુવાનરાઃ ॥ 17 ॥
યસ્તુહિત્વામતંભર્તુસ્સ્વમતંસંપ્રભાષતે ।
અનુક્તવાદીદૂતસ્સન્ સદૂતોવધમર્હતિ ॥ 18 ॥
શુકસ્યવચનંશ્રુત્વારામસ્તુપરિદેવિતમ્ ।
ઉવાચમાવધિષ્ટેતિઘ્નતશ્શાખામૃગર્ષભાન્ ॥ 19 ॥
સચપત્રલઘુર્ભૂત્વાહરિભિર્દર્શિતેભયે ।
અંતરિક્ષેસ્થિતોભૂત્વાપુનર્વચનમબ્રવીત્ ॥ 20 ॥
સુગ્રીવઃસ ત્ત્વસંપન્નઃ મહાબલપરાક્રમઃ ।
કિંમયાખલુવક્તવ્યોરાવણોલોકરાવણઃ ॥ 21 ॥
સએવમુક્તઃપ્લવગાધિપસ્તદાપ્લવંગમાનામૃષભોમહાબલઃ ।
ઉવાચવાક્યંરજનીચરસ્યચારંશુકંતૂર્ણમદીનસત્ત્વઃ ॥ 22 ॥
નમેઽસિમિત્રંનતથાનુકંપ્યોનચોપકર્તાપિનમેપ્રિયોઽસિ ।
અરિશ્ચરામસ્યસહાનુબંધસ્તતોઽસિવાલીવવધાર્હવધ્યઃ ॥ 23 ॥
નિહ્નન્મ્યહંત્વાંસસુતંસબંધુંસજ્ઞાતિવર્ગરજનીચરેશ ।
લંકાંચસર્વાંમહતાબલેનક્ષિપ્રંકરિષ્યામિસમેત્યભસ્મ ॥ 24 ॥
નમોક્ષયસેરાવણઃ રાઘવસ્યસુરૈસ્સહેંદ્રૈદપિમૂઢગુપ્તઃ ।
અંતર્હિતસ્સૂર્યપથંગતોઽવા ।
તથૈવપાતાલમનુપ્રવિષ્ટઃ ॥ 25 ॥
ગિરીશપાદંબુજસંગતોવાહતોઽસિરામેણસહાનુજસ્ત્વમ્ ॥ 26 ॥
તસ્યતેત્રિષુલોકેષુનપિશાચંનરાક્ષસમ્ ।
ત્રાતારમનુપશ્યામિનગંધર્વંનચાસુરમ્ ॥ 27 ॥
અવધીર્યજરાવૃદ્દંગૃધ્રરાજંજટાયુષમ્ ।
કિંનુતેરામસાન્નિધ્યેસકાશેલક્ષ્મણસ્યવા ॥ 28 ॥
હૃતાસીતાવિશાલાક્ષીયાંત્વંગૃહ્યનબુધ્યસે ।
મહાબલંમહાત્માનંદુર્ધર્ષમમરૈરપિ ।
નબુધ્યસેરઘુશ્રેષ્ઠંયસ્તેપ્રાણાન્હરિષ્યતિ ॥ 29 ॥
તતોઽબ્રવીદ્વાલિસુતસ્ત્વંગદોહરિસત્તમઃ ।
નાયંદૂતોમહારાજચારિકઃપ્રતિભાતિમે ॥ 30 ॥
તુલિતંહિબલંસર્વમનેનાત્રૈવતિષ્ઠતા ।
ગૃહ્યતાંમાગમલ્લંકામેતદ્દિમમરોચતે ॥ 31 ॥
તતોરાજ્ઞાસમાદિષ્ટાસ્સમુત્પત્યવલીમુખાઃ ।
જગૃહુશ્ચબબંધુશ્ચવિલપંતમનાથવત્ ॥ 32 ॥
શુકસ્તુવાનરૈશ્ચંડૈસ્તત્રતૈસ્સંપ્રપીડિતઃ ।
વ્યાચુક્રોશમહાત્માનંરામંદશરથાત્મજમ્ ॥ 33 ॥
લુપ્યેતેમેબલાત્પક્ષૌભિદ્યેતેમેતથાઽક્ષિણી ॥ 34 ॥
યાંચરાત્રિંમરિષ્યામિજાયેરાત્રિંચયામહમ્ ।
એતસ્મિન્નંતરેકાલેયન્મયાહ્યશુભંકૃતમ્ ॥ 35 ॥
સર્વંત્વમુપપદ્યેધાજહ્યાંચેદ્યદિજીવિતમ્ ।
નાઘાતયત્તદારામશ્શ્રુત્વાતત્પરિદેવનમ્ ।
વાનરાનબ્રવીદ્રામોમુચ્યતાંદૂતઆગતઃ ॥ 36 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે વિંશસ્સર્ગઃ ॥
