ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତସ୍ତମକ୍ଷୋଭ୍ୟବଲଂଲଂକାଧିପତୟେଚରାଃ ।
ସୁଵେଲେରାଘଵଂଶୈଲେନିଵିଷ୍ଟଂପ୍ରତ୍ୟଵେଦୟନ୍ ॥ 1 ॥
ଚାରାଣାଂରାଵଣଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵାପ୍ରାପ୍ତଂରାମଂମହାବଲମ୍ ।
ଜାତୋଦ୍ଵେଗୋଽଭଵତ୍କିଂଚିତ୍ସଚିଵାନିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 2 ॥
ମଂତ୍ରିଣଶ୍ଶୀଘ୍ରମାୟାଂତୁସର୍ଵେଵୈସୁସମାହିତାଃ ।
ଅୟଂନୋମଂତ୍ରକାଲୋହିସଂପ୍ରପ୍ତାଇତିରାକ୍ଷସାଃ ॥ 3 ॥
ତସ୍ୟତଦ୍ଵଚନଂଶ୍ରୁତ୍ଵାମଂତ୍ରିଣୋଽଭ୍ୟାଗମନ୍ ଦ୍ରୁତମ୍ ।
ତତସ୍ସମଂତ୍ରୟାମାସରାକ୍ଷସୈସ୍ସଚିଵୈସ୍ସହ ॥ 4 ॥
ମଂତ୍ରୟିତ୍ଵାସଦୁର୍ଧର୍ଷଃକ୍ଷମଂୟତ୍ସମନଂତରମ୍ ।
ଵିସର୍ଜୟିତ୍ଵାସଚିଵାନ୍ପ୍ରଵିଵେଶସ୍ଵମାଲୟମ୍ ॥ 5 ॥
ତତୋରାକ୍ଷସମାହୂୟଵିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ଵଂମହାବଲମ୍ ।
ମାୟାଵିଦଂମହାମାୟଃପ୍ରାଵିଶଦ୍ୟତ୍ରମୈଥିଲୀ ॥ 6 ॥
ଵିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ଵଂଚମାୟାଜ୍ଞମବ୍ରଵୀଦ୍ରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।
ମୋହୟିଷ୍ୟାଵହେସୀତାଂମାୟୟାଜନକାତ୍ମଜାମ୍ ॥ 7 ॥
ଶିରୋମାୟାମୟଂଗୃହ୍ୟରାଘଵସ୍ୟନିଶାଚରଃ ।
ତ୍ଵଂମାଂସମୁତିଷ୍ଠସ୍ଵମହଚ୍ଚସଶରଂଧନୁଃ ॥ 8 ॥
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଥେତ୍ୟାହଵିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ଵୋନିଶାଚରଃ ।
ଦର୍ଶୟାମାସତାଂମାୟାଂସୁପ୍ରୟୁକ୍ତାଂସରାଵଣେ ॥ 9 ॥
ତସ୍ୟତୁଷ୍ଟୋଽଭଵଦ୍ରାଜାପ୍ରଦଦୌଚଵିଭୂଷଣମ୍ ।
ଅଶୋକଵନିକାୟାଂତୁସୀତାଦର୍ଶନଲାଲସଃ ।
ଵୈରୃତାନାମଧିପତିସ୍ସଂଵିଵେଶମହାବଲଃ ॥ 10 ॥
ତତୋଦୀନାମଦୈନ୍ୟାର୍ହାଂଦଦର୍ଶଧନଦାନୁଜଃ ॥ 11 ॥
ଅଧୋମୁଖୀଂଶୋକପରାମୁପଵିଷ୍ଟାଂମହୀତଲେ ।
ଭର୍ତାରମେଵଧ୍ୟାୟଂତୀମଶୋକଵଵିକାଂଗତାମ୍ ॥ 12 ॥
ଉପାସ୍ୟମାନାଂଘୋରାଭୀରାକ୍ଷସୀଭିରିତସ୍ତତଃ ।
ଉପସୃତ୍ୟତତସ୍ସୀତାଂପ୍ରହର୍ଷଂନାମକୀର୍ତୟନ୍ ॥ 13 ॥
ଇଦଂଚଵଚନଂଧୃଷ୍ଟମୁଵାଚଜନକାତ୍ମଜାମ୍ ।
ସାଂତ୍ଵ୍ୟମାନାମୟାଭଦ୍ରେୟମୁପାଶ୍ରିତ୍ୟଵଲ୍ଗସେ ।
ଖରହଂତାସତେଭର୍ତାରାଘଵସ୍ସମରେହତଃ ॥ 14 ॥
ଛିନ୍ନଂତେସର୍ଵତୋମୂଲଂଦର୍ପସ୍ତେନିହତୋମୟା ।
ଵ୍ୟସନେନାତ୍ମନସ୍ସୀତେ ମମଭାର୍ୟାଭଵିଷ୍ୟସି ॥ 15 ॥
ଵିସୃଜେମାଂମତିଂମୂଢେଃ କିଂମୃତେନକରିଷ୍ୟସି ।
ଭଵସ୍ଵଭଦ୍ରେଃ ଭାର୍ୟାଣାଂସର୍ଵେସାମୀଶ୍ଵରୀମମ ॥ 16 ॥
ଅଲ୍ପପୁଣ୍ୟେଃ ନିଵୃତ୍ତାର୍ଥେଃ ମୂଢେଃ ପଂଡିତମାନିନିଃ ।
ଶୃଣୁଭର୍ତୃଵଧଂସୀତେଃ ଘୋରଂଵୃତ୍ରଵଧଂୟଥା ॥ 17 ॥
ସମାୟାତସ୍ସମୁଦ୍ରାଂତଂମାଂହଂତୁଂକିଲରାଘଵଃ ।
ଵାନରେଂଦ୍ରପ୍ରଣୀତେନବଲେନମହତାଵୃତଃ ॥ 18 ॥
ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟସ୍ସମୁଦ୍ରସ୍ୟପୀଡ୍ୟତୀରମଥୋତ୍ତରମ୍ ।
ବଲେନମହତାରାମୋଵ୍ରଜତ୍ୟସ୍ତଂଦିଵାକରେ ॥ 19 ॥
ଅଥାଧ୍ଵନିପରିଶ୍ରାଂତମର୍ଧରାତ୍ରେସ୍ଥିତଂବଲମ୍ ।
ସୁଖସୁପ୍ତଂସମାସାଦ୍ୟଚାରିତ୍ରଂପ୍ରଥମଂଚରୈଃ ॥ 20 ॥
ତତ୍ପ୍ରହସ୍ତପ୍ରଣୀତେନବଲେନମହତାମମ ।
ବଲମସ୍ୟହତଂରାତ୍ରୌୟତ୍ରରାମସ୍ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ॥ 21 ॥
ପଟ୍ଟସାନ୍ପରିଘାଂଶ୍ଚକ୍ରାଂଦଂଡାନ୍ମହାୟଶାନ୍ ।
ବାଣଜାଲାନିଶୂଲାନିଭାସ୍ଵରାନ୍କୂଟମୁଦ୍ଗରାନ୍ ॥ 22 ॥
ୟଷ୍ଟୀଶ୍ଚତୋମରାନ୍ ଶକ୍ତୀଶ୍ଚକ୍ରାଣିମୁସଲାନିଚ ।
ଉଦ୍ୟମ୍ୟୋଦ୍ୟମ୍ୟରକ୍ଷୋଭିର୍ଵାନରେଷୁନିପାତିତାମ୍ ॥ 23 ॥
ଅଥସୁପ୍ତସ୍ୟରାମସ୍ୟପ୍ରହସ୍ତେନପ୍ରମାଥିନା ।
ଅସକ୍ତଂକୃତହସ୍ତେନଶିରଶ୍ଛିନ୍ନଂମହାସିନା ॥ 24 ॥
ଵିଭୀଷଣସ୍ସମୁତ୍ପତ୍ୟନିଗୃହୀତୋୟଦୃଚ୍ଛୟା ।
ଦିଶଃପ୍ରଵ୍ରାଜିତସ୍ସର୍ଵୈସ୍ସର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଃପ୍ଲଵଗୈସ୍ସହା ॥ 25 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵୋଗ୍ରୀନୟାସୀତେଭଗ୍ନୟାପ୍ଲଵଗାଧିପଃ ।
ନିରସ୍ତହନୁକଶ୍ଶେତେହନୁମାନ୍ରାକ୍ଷସୈର୍ହତଃ ॥ 26 ॥
ଜାଂବଵାନଥଜାନୁଭ୍ୟାମୁତ୍ପତନ୍ନିହତୋୟୁଧି ।
ପଟ୍ଟସୈର୍ବହୁଭିଶ୍ଛିନ୍ନୋନିକୃତ୍ତଃପାଦପୋୟଥା ॥ 27 ॥
ମୈଂଦଶ୍ଚଦ୍ଵିଵିଦଶ୍ଚୋଭୌନିହତୌଵାନରର୍ଷଭୌ ॥ 28 ॥
ନିଶ୍ଶ୍ଵସଂତୌରୁଦଂତୌଚରୁଧିରେଣସମୁକ୍ଷିତୌ ।
ଅସିନାଵ୍ୟାୟତୌଛିନ୍ନୌମଧ୍ୟେହ୍ୟରିନିଷୂଦନୌ ॥ 29 ॥
ଅନୁତିଷ୍ଠତିମେଦିନ୍ୟାଂପନସଃପନସୋୟଥା ॥ 30 ॥
ନାରାଚୈର୍ବହୁଭିଶ୍ଚିନ୍ନଶ୍ଶେତେଦର୍ୟାଂଦରୀମୁଖଃ ।
କୁମୁଦସ୍ତୁମହାତେଜାନିଷ୍କୂଜନ୍ସାୟକୈଃ କୃତଃ ॥ 31 ॥
ଅଂଗଦୋବହୁଭିଶ୍ଛିନ୍ନଶ୍ଶରୈରାସାଦ୍ୟରାକ୍ଷସୈଃ ।
ପତିତୋରୁଧିରୋଦ୍ଗାରୀକ୍ଷିତୌନିପତିତାଂଗଦଃ ॥ 32 ॥
ହରୟୋମଥିତାନାଗୈରଥଜାତୈସ୍ତଥାପରେ ।
ଶୟିତାମୃଦିତାଶ୍ଚାଶ୍ଵୈର୍ୟାୟୁଵେଗୈରିଵାଂବୁଦାଃ ॥ 33 ॥
ପ୍ରହୃତାଶ୍ଚପରେତ୍ରସ୍ତାହସ୍ୟମାନାଜଘନ୍ୟତଃ ।
ଅଭିଦ୍ରୁତାସ୍ତୁରକ୍ଷୋଭିସ୍ସିଂହୈରିଵମହାଦ୍ଵିପାଃ ॥ 34 ॥
ସାଗରେପତିତାଃକେଚିତ୍କେଚିଗ୍ଦଗନମାଶ୍ରିତାଃ ।
ଋକ୍ଷାଵୃକ୍ଷାନୁପାରୂଢାଵାନରୀଂଵୃତ୍ତିମାଶ୍ରିତାଃ ॥ 35 ॥
ସାଗରସ୍ୟଚତୀରେଷୁଶୈଲେଷୁଚଵନେଷୁଚ ।
ପିଂଗଲାସ୍ତେଵିରୂପାକ୍ଷୈର୍ବହୁଭିର୍ବହଵୋହତାଃ ॥ 36 ॥
ଏଵଂତଵହତୋଭର୍ତାସସୈନ୍ୟୋମମସେନୟା ।
କ୍ଷତଜାର୍ଦ୍ରଂରଜୋଧ୍ଵସ୍ତମିଦଂଚସ୍ୟାହୃତଂଶିରଃ ॥ 37 ॥
ତତଃପରମଦୁର୍ଧର୍ଷୋରାଵଣୋରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ ।
ସୀତାୟାମୁପଶଂତ୍ୟାଂରାକ୍ଷସୀମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 38 ॥
ରାକ୍ଷସଂକ୍ରୂରକର୍ମାଣଂଵିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ଵଂତ୍ଵମାନୟ ।
ୟେନତଦ୍ରାଘଵଶିରସ୍ସଂଗ୍ରାମାତ୍ସ୍ଵୟମାହୃତମ୍ ॥ 39 ॥
ଵିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ଵସ୍ତତୋଗୃହ୍ୟଶିରସ୍ତତ୍ସଶରାସନମ୍ ।
ପ୍ରଣାମଂଶିରସାକୃତ୍ଵାରାଵଣସ୍ୟାଗ୍ରତସ୍ଥିତଃ ॥ 40 ॥
ତମବ୍ରଵୀତ୍ତତୋରାଜାରାଵଣୋରାକ୍ଷସଂସ୍ଥିତମ୍ ।
ଵିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ଵଂମହାଜିହ୍ଵଂସମୀପପରିଵର୍ତିନମ୍ ॥ 41 ॥
ଅଗ୍ରତଃକୁରୁସୀତାୟାଶ୍ଶୀଘ୍ରଂଦାଶରଧେଶଶିରଃ ।
ଅଵସ୍ଥାଂପଶ୍ଚିମାଂଭର୍ତୁଃକୃପଣାସାଧୁପଶ୍ୟତୁ ॥ 42 ॥
ଏଵମୁକ୍ତଂତୁତଦ୍ରକ୍ଷଶଶିରସ୍ତତ୍ପ୍ରିୟଦର୍ଶନମ୍ ।
ଉପନିକ୍ଷିପ୍ୟସୀତାୟାଃକ୍ଷିପ୍ରମଂତରଧୀୟତ ॥ 43 ॥
ରାଵଣଶ୍ଚାପିଚିକ୍ଷେପଭସ୍ଵରଂକାର୍ମୁକଂମହତ୍ ।
ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁଵିଖ୍ୟାତଂସୀତାମିଦମୁଵାଚହ ॥ 44 ॥
ଇଦଂତୁତଵରାମସ୍ୟକାର୍ମୁକଂଜ୍ୟାସମାୟୁତମ୍ ।
ଇହପ୍ରହସ୍ତେନାନୀତଂହତ୍ଵାତଂନିଶିମାନୁଷମ୍ ॥ 45 ॥
ସଵିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ଵେନସହୈଵତଚ୍ଛିରୋଧନୁଶ୍ଚଭୂମୌଵିନିକୀର୍ୟରାଵଣଃ ।
ଵିଦେହରାଜସ୍ୟସୁତାଂୟଶସ୍ଵିନୀଂତତୋଽବ୍ରଵୀତ୍ତାଂଭଵମେଵଶାନୁଗା ॥ 46 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡେ ଏକତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥