શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ એકત્રિંશસ્સર્ગઃ ।
તતસ્તમક્ષોભ્યબલંલંકાધિપતયેચરાઃ ।
સુવેલેરાઘવંશૈલેનિવિષ્ટંપ્રત્યવેદયન્ ॥ 1 ॥
ચારાણાંરાવણશ્શ્રુત્વાપ્રાપ્તંરામંમહાબલમ્ ।
જાતોદ્વેગોઽભવત્કિંચિત્સચિવાનિદમબ્રવીત્ ॥ 2 ॥
મંત્રિણશ્શીઘ્રમાયાંતુસર્વેવૈસુસમાહિતાઃ ।
અયંનોમંત્રકાલોહિસંપ્રપ્તાઇતિરાક્ષસાઃ ॥ 3 ॥
તસ્યતદ્વચનંશ્રુત્વામંત્રિણોઽભ્યાગમન્ દ્રુતમ્ ।
તતસ્સમંત્રયામાસરાક્ષસૈસ્સચિવૈસ્સહ ॥ 4 ॥
મંત્રયિત્વાસદુર્ધર્ષઃક્ષમંયત્સમનંતરમ્ ।
વિસર્જયિત્વાસચિવાન્પ્રવિવેશસ્વમાલયમ્ ॥ 5 ॥
તતોરાક્ષસમાહૂયવિદ્યુજ્જિહ્વંમહાબલમ્ ।
માયાવિદંમહામાયઃપ્રાવિશદ્યત્રમૈથિલી ॥ 6 ॥
વિદ્યુજ્જિહ્વંચમાયાજ્ઞમબ્રવીદ્રાક્ષસાધિપઃ ।
મોહયિષ્યાવહેસીતાંમાયયાજનકાત્મજામ્ ॥ 7 ॥
શિરોમાયામયંગૃહ્યરાઘવસ્યનિશાચરઃ ।
ત્વંમાંસમુતિષ્ઠસ્વમહચ્ચસશરંધનુઃ ॥ 8 ॥
એવમુક્તસ્તથેત્યાહવિદ્યુજ્જિહ્વોનિશાચરઃ ।
દર્શયામાસતાંમાયાંસુપ્રયુક્તાંસરાવણે ॥ 9 ॥
તસ્યતુષ્ટોઽભવદ્રાજાપ્રદદૌચવિભૂષણમ્ ।
અશોકવનિકાયાંતુસીતાદર્શનલાલસઃ ।
વૈરૃતાનામધિપતિસ્સંવિવેશમહાબલઃ ॥ 10 ॥
તતોદીનામદૈન્યાર્હાંદદર્શધનદાનુજઃ ॥ 11 ॥
અધોમુખીંશોકપરામુપવિષ્ટાંમહીતલે ।
ભર્તારમેવધ્યાયંતીમશોકવવિકાંગતામ્ ॥ 12 ॥
ઉપાસ્યમાનાંઘોરાભીરાક્ષસીભિરિતસ્તતઃ ।
ઉપસૃત્યતતસ્સીતાંપ્રહર્ષંનામકીર્તયન્ ॥ 13 ॥
ઇદંચવચનંધૃષ્ટમુવાચજનકાત્મજામ્ ।
સાંત્વ્યમાનામયાભદ્રેયમુપાશ્રિત્યવલ્ગસે ।
ખરહંતાસતેભર્તારાઘવસ્સમરેહતઃ ॥ 14 ॥
છિન્નંતેસર્વતોમૂલંદર્પસ્તેનિહતોમયા ।
વ્યસનેનાત્મનસ્સીતે મમભાર્યાભવિષ્યસિ ॥ 15 ॥
વિસૃજેમાંમતિંમૂઢેઃ કિંમૃતેનકરિષ્યસિ ।
ભવસ્વભદ્રેઃ ભાર્યાણાંસર્વેસામીશ્વરીમમ ॥ 16 ॥
અલ્પપુણ્યેઃ નિવૃત્તાર્થેઃ મૂઢેઃ પંડિતમાનિનિઃ ।
શૃણુભર્તૃવધંસીતેઃ ઘોરંવૃત્રવધંયથા ॥ 17 ॥
સમાયાતસ્સમુદ્રાંતંમાંહંતુંકિલરાઘવઃ ।
વાનરેંદ્રપ્રણીતેનબલેનમહતાવૃતઃ ॥ 18 ॥
સન્નિવિષ્ટસ્સમુદ્રસ્યપીડ્યતીરમથોત્તરમ્ ।
બલેનમહતારામોવ્રજત્યસ્તંદિવાકરે ॥ 19 ॥
અથાધ્વનિપરિશ્રાંતમર્ધરાત્રેસ્થિતંબલમ્ ।
સુખસુપ્તંસમાસાદ્યચારિત્રંપ્રથમંચરૈઃ ॥ 20 ॥
તત્પ્રહસ્તપ્રણીતેનબલેનમહતામમ ।
બલમસ્યહતંરાત્રૌયત્રરામસ્સલક્ષ્મણઃ ॥ 21 ॥
પટ્ટસાન્પરિઘાંશ્ચક્રાંદંડાન્મહાયશાન્ ।
બાણજાલાનિશૂલાનિભાસ્વરાન્કૂટમુદ્ગરાન્ ॥ 22 ॥
યષ્ટીશ્ચતોમરાન્ શક્તીશ્ચક્રાણિમુસલાનિચ ।
ઉદ્યમ્યોદ્યમ્યરક્ષોભિર્વાનરેષુનિપાતિતામ્ ॥ 23 ॥
અથસુપ્તસ્યરામસ્યપ્રહસ્તેનપ્રમાથિના ।
અસક્તંકૃતહસ્તેનશિરશ્છિન્નંમહાસિના ॥ 24 ॥
વિભીષણસ્સમુત્પત્યનિગૃહીતોયદૃચ્છયા ।
દિશઃપ્રવ્રાજિતસ્સર્વૈસ્સર્લક્ષ્મણઃપ્લવગૈસ્સહા ॥ 25 ॥
સુગ્રીવોગ્રીનયાસીતેભગ્નયાપ્લવગાધિપઃ ।
નિરસ્તહનુકશ્શેતેહનુમાન્રાક્ષસૈર્હતઃ ॥ 26 ॥
જાંબવાનથજાનુભ્યામુત્પતન્નિહતોયુધિ ।
પટ્ટસૈર્બહુભિશ્છિન્નોનિકૃત્તઃપાદપોયથા ॥ 27 ॥
મૈંદશ્ચદ્વિવિદશ્ચોભૌનિહતૌવાનરર્ષભૌ ॥ 28 ॥
નિશ્શ્વસંતૌરુદંતૌચરુધિરેણસમુક્ષિતૌ ।
અસિનાવ્યાયતૌછિન્નૌમધ્યેહ્યરિનિષૂદનૌ ॥ 29 ॥
અનુતિષ્ઠતિમેદિન્યાંપનસઃપનસોયથા ॥ 30 ॥
નારાચૈર્બહુભિશ્ચિન્નશ્શેતેદર્યાંદરીમુખઃ ।
કુમુદસ્તુમહાતેજાનિષ્કૂજન્સાયકૈઃ કૃતઃ ॥ 31 ॥
અંગદોબહુભિશ્છિન્નશ્શરૈરાસાદ્યરાક્ષસૈઃ ।
પતિતોરુધિરોદ્ગારીક્ષિતૌનિપતિતાંગદઃ ॥ 32 ॥
હરયોમથિતાનાગૈરથજાતૈસ્તથાપરે ।
શયિતામૃદિતાશ્ચાશ્વૈર્યાયુવેગૈરિવાંબુદાઃ ॥ 33 ॥
પ્રહૃતાશ્ચપરેત્રસ્તાહસ્યમાનાજઘન્યતઃ ।
અભિદ્રુતાસ્તુરક્ષોભિસ્સિંહૈરિવમહાદ્વિપાઃ ॥ 34 ॥
સાગરેપતિતાઃકેચિત્કેચિગ્દગનમાશ્રિતાઃ ।
ઋક્ષાવૃક્ષાનુપારૂઢાવાનરીંવૃત્તિમાશ્રિતાઃ ॥ 35 ॥
સાગરસ્યચતીરેષુશૈલેષુચવનેષુચ ।
પિંગલાસ્તેવિરૂપાક્ષૈર્બહુભિર્બહવોહતાઃ ॥ 36 ॥
એવંતવહતોભર્તાસસૈન્યોમમસેનયા ।
ક્ષતજાર્દ્રંરજોધ્વસ્તમિદંચસ્યાહૃતંશિરઃ ॥ 37 ॥
તતઃપરમદુર્ધર્ષોરાવણોરાક્ષસેશ્વરઃ ।
સીતાયામુપશંત્યાંરાક્ષસીમિદમબ્રવીત્ ॥ 38 ॥
રાક્ષસંક્રૂરકર્માણંવિદ્યુજ્જિહ્વંત્વમાનય ।
યેનતદ્રાઘવશિરસ્સંગ્રામાત્સ્વયમાહૃતમ્ ॥ 39 ॥
વિદ્યુજ્જિહ્વસ્તતોગૃહ્યશિરસ્તત્સશરાસનમ્ ।
પ્રણામંશિરસાકૃત્વારાવણસ્યાગ્રતસ્થિતઃ ॥ 40 ॥
તમબ્રવીત્તતોરાજારાવણોરાક્ષસંસ્થિતમ્ ।
વિદ્યુજ્જિહ્વંમહાજિહ્વંસમીપપરિવર્તિનમ્ ॥ 41 ॥
અગ્રતઃકુરુસીતાયાશ્શીઘ્રંદાશરધેશશિરઃ ।
અવસ્થાંપશ્ચિમાંભર્તુઃકૃપણાસાધુપશ્યતુ ॥ 42 ॥
એવમુક્તંતુતદ્રક્ષશશિરસ્તત્પ્રિયદર્શનમ્ ।
ઉપનિક્ષિપ્યસીતાયાઃક્ષિપ્રમંતરધીયત ॥ 43 ॥
રાવણશ્ચાપિચિક્ષેપભસ્વરંકાર્મુકંમહત્ ।
ત્રિષુલોકેષુવિખ્યાતંસીતામિદમુવાચહ ॥ 44 ॥
ઇદંતુતવરામસ્યકાર્મુકંજ્યાસમાયુતમ્ ।
ઇહપ્રહસ્તેનાનીતંહત્વાતંનિશિમાનુષમ્ ॥ 45 ॥
સવિદ્યુજ્જિહ્વેનસહૈવતચ્છિરોધનુશ્ચભૂમૌવિનિકીર્યરાવણઃ ।
વિદેહરાજસ્યસુતાંયશસ્વિનીંતતોઽબ્રવીત્તાંભવમેવશાનુગા ॥ 46 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે એકત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥
