శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ ఏకత్రింశస్సర్గః ।
తతస్తమక్షోభ్యబలంలంకాధిపతయేచరాః ।
సువేలేరాఘవంశైలేనివిష్టంప్రత్యవేదయన్ ॥ 1 ॥
చారాణాంరావణశ్శ్రుత్వాప్రాప్తంరామంమహాబలమ్ ।
జాతోద్వేగోఽభవత్కించిత్సచివానిదమబ్రవీత్ ॥ 2 ॥
మంత్రిణశ్శీఘ్రమాయాంతుసర్వేవైసుసమాహితాః ।
అయంనోమంత్రకాలోహిసంప్రప్తాఇతిరాక్షసాః ॥ 3 ॥
తస్యతద్వచనంశ్రుత్వామంత్రిణోఽభ్యాగమన్ ద్రుతమ్ ।
తతస్సమంత్రయామాసరాక్షసైస్సచివైస్సహ ॥ 4 ॥
మంత్రయిత్వాసదుర్ధర్షఃక్షమంయత్సమనంతరమ్ ।
విసర్జయిత్వాసచివాన్ప్రవివేశస్వమాలయమ్ ॥ 5 ॥
తతోరాక్షసమాహూయవిద్యుజ్జిహ్వంమహాబలమ్ ।
మాయావిదంమహామాయఃప్రావిశద్యత్రమైథిలీ ॥ 6 ॥
విద్యుజ్జిహ్వంచమాయాజ్ఞమబ్రవీద్రాక్షసాధిపః ।
మోహయిష్యావహేసీతాంమాయయాజనకాత్మజామ్ ॥ 7 ॥
శిరోమాయామయంగృహ్యరాఘవస్యనిశాచరః ।
త్వంమాంసముతిష్ఠస్వమహచ్చసశరంధనుః ॥ 8 ॥
ఏవముక్తస్తథేత్యాహవిద్యుజ్జిహ్వోనిశాచరః ।
దర్శయామాసతాంమాయాంసుప్రయుక్తాంసరావణే ॥ 9 ॥
తస్యతుష్టోఽభవద్రాజాప్రదదౌచవిభూషణమ్ ।
అశోకవనికాయాంతుసీతాదర్శనలాలసః ।
వైరృతానామధిపతిస్సంవివేశమహాబలః ॥ 10 ॥
తతోదీనామదైన్యార్హాందదర్శధనదానుజః ॥ 11 ॥
అధోముఖీంశోకపరాముపవిష్టాంమహీతలే ।
భర్తారమేవధ్యాయంతీమశోకవవికాంగతామ్ ॥ 12 ॥
ఉపాస్యమానాంఘోరాభీరాక్షసీభిరితస్తతః ।
ఉపసృత్యతతస్సీతాంప్రహర్షంనామకీర్తయన్ ॥ 13 ॥
ఇదంచవచనంధృష్టమువాచజనకాత్మజామ్ ।
సాంత్వ్యమానామయాభద్రేయముపాశ్రిత్యవల్గసే ।
ఖరహంతాసతేభర్తారాఘవస్సమరేహతః ॥ 14 ॥
ఛిన్నంతేసర్వతోమూలందర్పస్తేనిహతోమయా ।
వ్యసనేనాత్మనస్సీతే మమభార్యాభవిష్యసి ॥ 15 ॥
విసృజేమాంమతింమూఢేః కింమృతేనకరిష్యసి ।
భవస్వభద్రేః భార్యాణాంసర్వేసామీశ్వరీమమ ॥ 16 ॥
అల్పపుణ్యేః నివృత్తార్థేః మూఢేః పండితమానినిః ।
శృణుభర్తృవధంసీతేః ఘోరంవృత్రవధంయథా ॥ 17 ॥
సమాయాతస్సముద్రాంతంమాంహంతుంకిలరాఘవః ।
వానరేంద్రప్రణీతేనబలేనమహతావృతః ॥ 18 ॥
సన్నివిష్టస్సముద్రస్యపీడ్యతీరమథోత్తరమ్ ।
బలేనమహతారామోవ్రజత్యస్తందివాకరే ॥ 19 ॥
అథాధ్వనిపరిశ్రాంతమర్ధరాత్రేస్థితంబలమ్ ।
సుఖసుప్తంసమాసాద్యచారిత్రంప్రథమంచరైః ॥ 20 ॥
తత్ప్రహస్తప్రణీతేనబలేనమహతామమ ।
బలమస్యహతంరాత్రౌయత్రరామస్సలక్ష్మణః ॥ 21 ॥
పట్టసాన్పరిఘాంశ్చక్రాందండాన్మహాయశాన్ ।
బాణజాలానిశూలానిభాస్వరాన్కూటముద్గరాన్ ॥ 22 ॥
యష్టీశ్చతోమరాన్ శక్తీశ్చక్రాణిముసలానిచ ।
ఉద్యమ్యోద్యమ్యరక్షోభిర్వానరేషునిపాతితామ్ ॥ 23 ॥
అథసుప్తస్యరామస్యప్రహస్తేనప్రమాథినా ।
అసక్తంకృతహస్తేనశిరశ్ఛిన్నంమహాసినా ॥ 24 ॥
విభీషణస్సముత్పత్యనిగృహీతోయదృచ్ఛయా ।
దిశఃప్రవ్రాజితస్సర్వైస్సర్లక్ష్మణఃప్లవగైస్సహా ॥ 25 ॥
సుగ్రీవోగ్రీనయాసీతేభగ్నయాప్లవగాధిపః ।
నిరస్తహనుకశ్శేతేహనుమాన్రాక్షసైర్హతః ॥ 26 ॥
జాంబవానథజానుభ్యాముత్పతన్నిహతోయుధి ।
పట్టసైర్బహుభిశ్ఛిన్నోనికృత్తఃపాదపోయథా ॥ 27 ॥
మైందశ్చద్వివిదశ్చోభౌనిహతౌవానరర్షభౌ ॥ 28 ॥
నిశ్శ్వసంతౌరుదంతౌచరుధిరేణసముక్షితౌ ।
అసినావ్యాయతౌఛిన్నౌమధ్యేహ్యరినిషూదనౌ ॥ 29 ॥
అనుతిష్ఠతిమేదిన్యాంపనసఃపనసోయథా ॥ 30 ॥
నారాచైర్బహుభిశ్చిన్నశ్శేతేదర్యాందరీముఖః ।
కుముదస్తుమహాతేజానిష్కూజన్సాయకైః కృతః ॥ 31 ॥
అంగదోబహుభిశ్ఛిన్నశ్శరైరాసాద్యరాక్షసైః ।
పతితోరుధిరోద్గారీక్షితౌనిపతితాంగదః ॥ 32 ॥
హరయోమథితానాగైరథజాతైస్తథాపరే ।
శయితామృదితాశ్చాశ్వైర్యాయువేగైరివాంబుదాః ॥ 33 ॥
ప్రహృతాశ్చపరేత్రస్తాహస్యమానాజఘన్యతః ।
అభిద్రుతాస్తురక్షోభిస్సింహైరివమహాద్విపాః ॥ 34 ॥
సాగరేపతితాఃకేచిత్కేచిగ్దగనమాశ్రితాః ।
ఋక్షావృక్షానుపారూఢావానరీంవృత్తిమాశ్రితాః ॥ 35 ॥
సాగరస్యచతీరేషుశైలేషుచవనేషుచ ।
పింగలాస్తేవిరూపాక్షైర్బహుభిర్బహవోహతాః ॥ 36 ॥
ఏవంతవహతోభర్తాససైన్యోమమసేనయా ।
క్షతజార్ద్రంరజోధ్వస్తమిదంచస్యాహృతంశిరః ॥ 37 ॥
తతఃపరమదుర్ధర్షోరావణోరాక్షసేశ్వరః ।
సీతాయాముపశంత్యాంరాక్షసీమిదమబ్రవీత్ ॥ 38 ॥
రాక్షసంక్రూరకర్మాణంవిద్యుజ్జిహ్వంత్వమానయ ।
యేనతద్రాఘవశిరస్సంగ్రామాత్స్వయమాహృతమ్ ॥ 39 ॥
విద్యుజ్జిహ్వస్తతోగృహ్యశిరస్తత్సశరాసనమ్ ।
ప్రణామంశిరసాకృత్వారావణస్యాగ్రతస్థితః ॥ 40 ॥
తమబ్రవీత్తతోరాజారావణోరాక్షసంస్థితమ్ ।
విద్యుజ్జిహ్వంమహాజిహ్వంసమీపపరివర్తినమ్ ॥ 41 ॥
అగ్రతఃకురుసీతాయాశ్శీఘ్రందాశరధేశశిరః ।
అవస్థాంపశ్చిమాంభర్తుఃకృపణాసాధుపశ్యతు ॥ 42 ॥
ఏవముక్తంతుతద్రక్షశశిరస్తత్ప్రియదర్శనమ్ ।
ఉపనిక్షిప్యసీతాయాఃక్షిప్రమంతరధీయత ॥ 43 ॥
రావణశ్చాపిచిక్షేపభస్వరంకార్ముకంమహత్ ।
త్రిషులోకేషువిఖ్యాతంసీతామిదమువాచహ ॥ 44 ॥
ఇదంతుతవరామస్యకార్ముకంజ్యాసమాయుతమ్ ।
ఇహప్రహస్తేనానీతంహత్వాతంనిశిమానుషమ్ ॥ 45 ॥
సవిద్యుజ్జిహ్వేనసహైవతచ్ఛిరోధనుశ్చభూమౌవినికీర్యరావణః ।
విదేహరాజస్యసుతాంయశస్వినీంతతోఽబ్రవీత్తాంభవమేవశానుగా ॥ 46 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే ఏకత్రింశస్సర్గః ॥
