శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాండమ్ ।
అథ పంచదశాధికశతతమస్సర్గః ।
తతో నిక్షిప్య మాతృ స్స అయోధ్యాయాం దృఢ వ్రతః ।
భరత శ్శోకసంతప్తో గురూనిదమథాబ్రవీత్ ॥ 1 ॥
నందిగ్రామం గమిష్యామి సర్వానామంత్రయేఽద్య వః ।
తత్ర దుఃఖమిదం సర్వం సహిష్యే రాఘవం వినా ॥ 2 ॥
గతశ్చ వా దివం రాజా వనస్థశ్చ గురుర్మమ ।
రామం ప్రతీక్షే రాజ్యాయ స హి రాజా మహాయశాః ॥ 3 ॥
ఏతచ్ఛ్రుత్వా శుభం వాక్యం భరతస్య మహాత్మనః ।
అబ్రువన్మంత్రిణస్సర్వే వసిష్ఠశ్చ పురోహితః ॥ 4 ॥
సుభృశం శ్లాఘనీయం చ యదుక్తం భరత త్వయా ।
వచనం భ్రాతృవాత్సల్యాదనురూపం తవైవ తత్ ॥ 5 ॥
నిత్యం తే బంధులుబ్ధస్య తిష్ఠతో భ్రాతృసౌహృదే ।
ఆర్యమార్గం ప్రపన్నస్య నానుమన్యేత కః పుమాన్ ॥ 6 ॥
మంత్రిణాం వచనం శ్రుత్వా యథాభిలషితం ప్రియమ్ ।
అబ్రవీత్సారథిం వాక్యం రథో మే యుజ్యతామితి ॥ 7 ॥
ప్రహృష్టవదన స్సర్వా మాతృ స్సమభివాద్య సః ।
ఆరురోహ రథం శ్రీమాన్ శత్రుఘ్నేన సమన్వితః ॥ 8 ॥
ఆరుహ్య చ రథం శీఘ్రం శత్రుఘ్నభరతావుభౌ ।
యయతుః పరమప్రీతౌ వృతౌ మంత్రిపురోహితైః ॥ 9 ॥
అగ్రతో గురవః సర్వే వసిష్ఠప్రముఖా ద్విజాః ।
ప్రయయుః ప్రాంగ్ముఖా స్సర్వే నందిగ్రామో యతోఽభవత్ ॥ 10 ॥
బలం చ తదనాహూతం గజాశ్వరథసంకులమ్ ।
ప్రయయౌ భరతే యాతే సర్వే చ పురవాసినః ॥ 11 ॥
రథస్థః స తు ధర్మాత్మా భరతో భ్రాతృవత్సలః ।
నందిగ్రామం యయౌ తూర్ణం శిరస్యాదాయ పాదుకే ॥ 12 ॥
తతస్తు భరతః క్షిప్రం నందిగ్రామం ప్రవిశ్య సః ।
అవతీర్య రథాత్తూర్ణం గురూనిదమువాచ హ ॥ 13 ॥
ఏతద్రాజ్యం మమ భ్రాత్రా దత్తం సన్నయాసవత్స్వయమ్ ।
యోగక్షేమవహే చేమే పాదుకే హేమభూషితే ॥ 14 ॥
భరత శ్శిరసా కృత్వా సన్న్యాసం పాదుకే తతః ।
అబ్రవీద్ధుఃఖసంతప్త స్సర్వం ప్రకృతిమండలమ్ ॥ 15 ॥
ఛత్రం ధారయత క్షిప్రమార్యపాదావిమౌ మతౌ ।
ఆభ్యాం రాజ్యే స్థితో ధర్మః పాదుకాభ్యాం గురోర్మమ ॥ 16 ॥
భ్రాత్రా హి మయి సంన్యాసో నిక్షిప్త స్సౌహృదాదయమ్ ।
తమిమం పాలయిష్యామి రాఘవాగమనం ప్రతి ॥ 17 ॥
క్షిప్రం సంయోజయిత్వాతు రాఘవస్య పునస్స్వయమ్ ।
చరణౌ తౌ తు రామస్య ద్రక్ష్యామి సహపాదుకౌ ॥ 18 ॥
తతో నిక్షిప్తభారోఽహం రాఘవేణ సమాగతః ।
నివేద్య గురవే రాజ్యం భజిష్యే గురువృత్తితామ్ ॥ 19 ॥
రాఘవాయ చ సన్యాసం దత్త్వేమే వరపాదుకే ।
రాజ్యం చేదమయోధ్యాం చ ధూతపాపో భవామి చ ॥ 20 ॥
అభిషిక్తే తు కాకుత్స్థే ప్రహృష్టముదితే జనే ।
ప్రీతిర్మమ యశశ్చైవ భవేద్రాజ్యాచ్చతుర్గుణమ్ ॥ 21 ॥
ఏవం తు విలపందీనో భరత స్సమహాయశాః ।
నందిగ్రామేఽకరోద్రాజ్యం దుఃఖితో మంత్రిభిస్సహ ॥ 22 ॥
స వల్కలజటాధారీ మునివేషధరః ప్రభుః ।
నందిగ్రామేఽవసద్వీర స్ససైన్యో భరతస్తదా ॥ 23 ॥
రామాగమనమాకాంక్షన్భరతో భ్రాతృవత్సలః ।
భ్రాతుర్వచనకారీ చ ప్రతిజ్ఞాపారగస్తథా ॥ 24 ॥
పాదుకే త్వభిషిచ్యాథ నందిగ్రామేఽవసత్తదా ।
స వాలవ్యజనం ఛత్రం ధారయామాస స స్వయమ్ ।
భరత శ్శాసనం సర్వం పాదుకాభ్యాం నివేదయన్ ॥ 25 ॥
తతస్తు భరత శశ్రీమానభిషిచ్యాఽఽర్యపాదుకే ।
తదధీనస్తదా రాజ్యం కారయామాస సర్వదా ॥ 26 ॥
తదా హి యత్కార్యముపైతి కించిదుపాయనం చోపహృతం మహార్హమ్ ।
స పాదుకాభ్యాం ప్రథమం నివేద్య చకార పశ్చాద్భరతో యథావత్ ॥ 27 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే పంచదశాధికశతతమస్సర్గః ॥
