શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ પંચદશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
તતો નિક્ષિપ્ય માતૃ સ્સ અયોધ્યાયાં દૃઢ વ્રતઃ ।
ભરત શ્શોકસંતપ્તો ગુરૂનિદમથાબ્રવીત્ ॥ 1 ॥
નંદિગ્રામં ગમિષ્યામિ સર્વાનામંત્રયેઽદ્ય વઃ ।
તત્ર દુઃખમિદં સર્વં સહિષ્યે રાઘવં વિના ॥ 2 ॥
ગતશ્ચ વા દિવં રાજા વનસ્થશ્ચ ગુરુર્મમ ।
રામં પ્રતીક્ષે રાજ્યાય સ હિ રાજા મહાયશાઃ ॥ 3 ॥
એતચ્છ્રુત્વા શુભં વાક્યં ભરતસ્ય મહાત્મનઃ ।
અબ્રુવન્મંત્રિણસ્સર્વે વસિષ્ઠશ્ચ પુરોહિતઃ ॥ 4 ॥
સુભૃશં શ્લાઘનીયં ચ યદુક્તં ભરત ત્વયા ।
વચનં ભ્રાતૃવાત્સલ્યાદનુરૂપં તવૈવ તત્ ॥ 5 ॥
નિત્યં તે બંધુલુબ્ધસ્ય તિષ્ઠતો ભ્રાતૃસૌહૃદે ।
આર્યમાર્ગં પ્રપન્નસ્ય નાનુમન્યેત કઃ પુમાન્ ॥ 6 ॥
મંત્રિણાં વચનં શ્રુત્વા યથાભિલષિતં પ્રિયમ્ ।
અબ્રવીત્સારથિં વાક્યં રથો મે યુજ્યતામિતિ ॥ 7 ॥
પ્રહૃષ્ટવદન સ્સર્વા માતૃ સ્સમભિવાદ્ય સઃ ।
આરુરોહ રથં શ્રીમાન્ શત્રુઘ્નેન સમન્વિતઃ ॥ 8 ॥
આરુહ્ય ચ રથં શીઘ્રં શત્રુઘ્નભરતાવુભૌ ।
યયતુઃ પરમપ્રીતૌ વૃતૌ મંત્રિપુરોહિતૈઃ ॥ 9 ॥
અગ્રતો ગુરવઃ સર્વે વસિષ્ઠપ્રમુખા દ્વિજાઃ ।
પ્રયયુઃ પ્રાંગ્મુખા સ્સર્વે નંદિગ્રામો યતોઽભવત્ ॥ 10 ॥
બલં ચ તદનાહૂતં ગજાશ્વરથસંકુલમ્ ।
પ્રયયૌ ભરતે યાતે સર્વે ચ પુરવાસિનઃ ॥ 11 ॥
રથસ્થઃ સ તુ ધર્માત્મા ભરતો ભ્રાતૃવત્સલઃ ।
નંદિગ્રામં યયૌ તૂર્ણં શિરસ્યાદાય પાદુકે ॥ 12 ॥
તતસ્તુ ભરતઃ ક્ષિપ્રં નંદિગ્રામં પ્રવિશ્ય સઃ ।
અવતીર્ય રથાત્તૂર્ણં ગુરૂનિદમુવાચ હ ॥ 13 ॥
એતદ્રાજ્યં મમ ભ્રાત્રા દત્તં સન્નયાસવત્સ્વયમ્ ।
યોગક્ષેમવહે ચેમે પાદુકે હેમભૂષિતે ॥ 14 ॥
ભરત શ્શિરસા કૃત્વા સન્ન્યાસં પાદુકે તતઃ ।
અબ્રવીદ્ધુઃખસંતપ્ત સ્સર્વં પ્રકૃતિમંડલમ્ ॥ 15 ॥
છત્રં ધારયત ક્ષિપ્રમાર્યપાદાવિમૌ મતૌ ।
આભ્યાં રાજ્યે સ્થિતો ધર્મઃ પાદુકાભ્યાં ગુરોર્મમ ॥ 16 ॥
ભ્રાત્રા હિ મયિ સંન્યાસો નિક્ષિપ્ત સ્સૌહૃદાદયમ્ ।
તમિમં પાલયિષ્યામિ રાઘવાગમનં પ્રતિ ॥ 17 ॥
ક્ષિપ્રં સંયોજયિત્વાતુ રાઘવસ્ય પુનસ્સ્વયમ્ ।
ચરણૌ તૌ તુ રામસ્ય દ્રક્ષ્યામિ સહપાદુકૌ ॥ 18 ॥
તતો નિક્ષિપ્તભારોઽહં રાઘવેણ સમાગતઃ ।
નિવેદ્ય ગુરવે રાજ્યં ભજિષ્યે ગુરુવૃત્તિતામ્ ॥ 19 ॥
રાઘવાય ચ સન્યાસં દત્ત્વેમે વરપાદુકે ।
રાજ્યં ચેદમયોધ્યાં ચ ધૂતપાપો ભવામિ ચ ॥ 20 ॥
અભિષિક્તે તુ કાકુત્સ્થે પ્રહૃષ્ટમુદિતે જને ।
પ્રીતિર્મમ યશશ્ચૈવ ભવેદ્રાજ્યાચ્ચતુર્ગુણમ્ ॥ 21 ॥
એવં તુ વિલપંદીનો ભરત સ્સમહાયશાઃ ।
નંદિગ્રામેઽકરોદ્રાજ્યં દુઃખિતો મંત્રિભિસ્સહ ॥ 22 ॥
સ વલ્કલજટાધારી મુનિવેષધરઃ પ્રભુઃ ।
નંદિગ્રામેઽવસદ્વીર સ્સસૈન્યો ભરતસ્તદા ॥ 23 ॥
રામાગમનમાકાંક્ષન્ભરતો ભ્રાતૃવત્સલઃ ।
ભ્રાતુર્વચનકારી ચ પ્રતિજ્ઞાપારગસ્તથા ॥ 24 ॥
પાદુકે ત્વભિષિચ્યાથ નંદિગ્રામેઽવસત્તદા ।
સ વાલવ્યજનં છત્રં ધારયામાસ સ સ્વયમ્ ।
ભરત શ્શાસનં સર્વં પાદુકાભ્યાં નિવેદયન્ ॥ 25 ॥
તતસ્તુ ભરત શશ્રીમાનભિષિચ્યાઽઽર્યપાદુકે ।
તદધીનસ્તદા રાજ્યં કારયામાસ સર્વદા ॥ 26 ॥
તદા હિ યત્કાર્યમુપૈતિ કિંચિદુપાયનં ચોપહૃતં મહાર્હમ્ ।
સ પાદુકાભ્યાં પ્રથમં નિવેદ્ય ચકાર પશ્ચાદ્ભરતો યથાવત્ ॥ 27 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે પંચદશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
