శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాండమ్ ।
అథ సప్తాశీతితమస్సర్గః ।
గుహస్య వచనం శ్రుత్వా భరతో భృశమప్రియమ్ ।
ధ్యానం జగామ తత్రైవ యత్ర తచ్ఛ్రుతమప్రియమ్ ॥ 1 ॥
సుకుమారో మహాసత్త్వస్సింహస్కంధో మహాభుజః ।
పుండరీకవిశాలాక్ష స్తరుణః ప్రియదర్శనః ॥ 2 ॥
ప్రత్యాశ్వస్య ముహూర్తం తు కాలం పరమదుర్మనాః ।
పపాత సహసా తోత్రైర్హ్యతివిద్ధ ఇవ ద్విపః ॥ 3 ॥
తదవస్థం తు భరతం శత్రుఘ్నోఽనంతరస్థితః ।
పరిష్వజ్య రురోదోచ్చైర్విసంజ్ఞశ్శోకకర్శితః ॥ 4 ॥
తతస్సర్వాస్సమాపేతుర్మాతరో భరతస్య తాః ।
ఉపవాసకృశా దీనా భర్తృవ్యసనకర్శితాః ॥ 5 ॥
తాశ్చ తం పతితం భూమౌ రుదంత్యః పర్యవారయన్ ।
కౌసల్యా త్వనుసృత్యైనం దుర్మనాః పరిషస్వజే ॥ 6 ॥
వత్సలా స్వం యథా వత్సముపగూహ్య తపస్వినీ ।
పరిపప్రచ్ఛ భరతం రుదంతీ శోకలాలసా ॥ 7 ॥
పుత్ర వ్యాధిర్న తే కచ్చిచ్ఛరీరం పరిబాధతే ।
అద్య రాజకులస్యాస్య త్వదధీనం హి జీవితమ్ ॥ 8 ॥
త్వాం దృష్ట్వా పుత్ర జీవామి రామే సభ్రాతృకేగతే ।
వృత్తే దశరథే రాజ్ఞి నాథ ఏకస్త్వమద్య నః ॥ 9 ॥
కచ్చిన్న లక్ష్మణే పుత్ర శ్రుతం తే కించదప్రియమ్ ।
పుత్రే వాఽప్యేకపుత్రాయా స్సహభార్యే వనం గతే ॥ 10 ॥
స ముహూర్తం సమాశ్వస్య రుదన్నేవ మహాయశాః ।
కౌసల్యాం పరిసాంత్వేద్యం గుహం వచనమబ్రవీత్ ॥ 11 ॥
భ్రాతా మే క్వావసద్రాత్రౌ క్వ సీతా క్వ చ లక్ష్మణః ।
అస్వపచ్ఛయనే కస్మిన్ కిం భుక్త్వా గుహ శంస మే ॥ 12 ॥
సోఽబ్రవీద్భరతం హృష్టో నిషాదాధిపతిర్గుహః ।
యద్విధం ప్రతిపేదే చ రామే ప్రియహితేఽతిథౌ ॥ 13 ॥
అన్నముచ్చావచం భక్షాః ఫలాని వివిధాని చ ।
రామాయాభ్యవహారార్థం బహుచోపహృతం మయా ॥ 14 ॥
తత్సర్వం ప్రత్యనుజ్ఞాసీద్రామ స్సత్యపరాక్రమః ।
న తు తత్ప్రత్యగృహ్ణాత్స క్షత్రధర్మమనుస్మరన్ ॥ 15 ॥
న హ్యస్మాభిః ప్రతిగ్రాహ్యం సఖే దేయం తు సర్వదా ।
ఇతి తేన వయం రాజన్ననునీతా మహాత్మనా ॥ 16 ॥
లక్ష్మణేన సమానీతం పీత్వా వారి మహాయశాః ।
ఔపవాస్యం తదాఽకార్షీద్రాఘవస్సహ సీతయా ॥ 17 ॥
తతస్తు జలశేషేణ లక్ష్మణోఽప్యకరోత్తదా ।
వాగ్యతాస్తే త్రయ స్సంధ్యాం సముపాసత సంహితాః ॥ 18 ॥
సౌమిత్రిస్తు తతః పశ్చాదకరోత్స్వాస్తరం శుభమ్ ।
స్వయమానీయ బర్హీంషి క్షిప్రం రాఘవకారణాత్ ॥ 19 ॥
తస్మిన్సమావిశద్రామ స్స్వాస్తరే సహ సీతయా ।
ప్రక్షాల్య చ తయోః పాదావపచక్రామ లక్ష్మణః ॥ 20 ॥
ఏతత్తదింగుదీమూలమిదమేవ చ తత్తృణమ్ ।
యస్మిన్రామశ్చ సీతా చ రాత్రిం తాం శయితావుభౌ ॥ 21 ॥
నియమ్య పృష్ఠే తు తలాంగులిత్రవాన్ శరైస్సుపూర్ణావిషుధీ పరంతపః ।
మహాద్ధను స్సజ్యముపోహ్య లక్ష్మణో నిశామతిష్ఠత్పరితోఽస్య కేవలమ్ ॥ 22 ॥
తత స్త్వహంచోత్తమబాణచాపధృత్ స్థితోఽభవం తత్ర స యత్ర లక్ష్మణః ।
అతంద్రితైర్జ్ఞాతిభిరాత్తకార్ముకైర్మహేంద్రకల్పం పరిపాలయంస్తదా ॥ 23 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే సప్తాశీతితమస్సర్గః ॥
