శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాండమ్ ।
అథ ద్వాదశాధికశతతమస్సర్గః ।
తమప్రతిమతేజోభ్యాం భ్రాతృభ్యాం రోమహర్షణమ్ ।
విస్మితాః సంగమం ప్రేక్ష్య సమవేతా మహర్షయః ॥ 1 ॥
అంతర్హితా మునిగణాస్సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః ।
తౌ భ్రాతరౌ మహాత్మానౌ కాకుత్స్థౌ ప్రశశంసిరే ॥ 2 ॥
స ధన్యో యస్య పుత్రౌ ద్వౌ ధర్మజ్ఞౌ ధర్మవిక్రమౌ ।
శ్రుత్వా వయం హి సంభాషాముభయోస్స్పృహయామహే ॥ 3 ॥
తతస్త్వృషిగణాః క్షిప్రం దశగ్రీవవధైషిణః ।
భరతం రాజశార్దూలమిత్యూచుః సంగతా వచః ॥ 4 ॥
కులే జాత మహాప్రాజ్ఞ మహావృత్త మహాయశః ।
గ్రాహ్యం రామస్య వాక్యం తే పితరం యద్యవేక్షసే ॥ 5 ॥
సదాఽనృణమిమం రామం వయమిచ్ఛామహే పితుః ।
ఆనృణత్వాచ్చ కైకేయ్యాః స్వర్గం దశరథో గతః ॥ 6 ॥
ఏతావదుక్త్వా వచనం గంధర్వాః సమహర్షయః ।
రాజర్షయశ్చైవ తదా సర్వే స్వాం స్వాం గతిం గతాః ॥ 7 ॥
హ్లాదితస్తేన వాక్యేన శుభేన శుభదర్శనః ।
రామ స్సంహృష్టవదనస్తానృషీనభ్యపూజయత్ ॥ 8 ॥
త్రస్తగాత్రస్తు భరతస్స వాచా సజ్జమానయా ।
కృతాంజలిరిదం వాక్యం రాఘవం పునరబ్రవీత్ ॥ 9 ॥
రాజధర్మమనుప్రేక్ష్య కులధర్మానుసంతతిమ్ ।
కర్తుమర్హసి కాకుత్స్థ మమ మాతుశ్చ యాచనామ్ ॥ 10 ॥
రక్షితుం సుమహద్రాజ్యమహమేకస్తు నోత్సహే ।
పౌరజానపదాంశ్చాపి రక్తాన్రంజయితుం తథా ॥ 11 ॥
జ్ఞాతయశ్చ హి యోధాశ్చ మిత్రాణి సుహృదశ్చ నః ।
త్వామేవ ప్రతివీక్షంతే పర్జన్యమివ కర్షకాః ॥ 12 ॥
ఇదం రాజ్యం మహాప్రాజ్ఞ స్థాపయ ప్రతిపద్య హి ।
శక్తిమానసి కాకుత్స్థ లోకస్య పరిపాలనే ॥ 13 ॥
ఇత్యుక్త్వా న్యపతద్భ్రాతుః పాదయోర్భరతస్తదా ।
భృశం సంప్రార్థయామాస రామమేవ ప్రియంవదః ॥ 14 ॥
తమంకే భరతం కృత్వా రామో వచనమబ్రవీత్ ।
శ్యామం నలినపత్రాక్షం మత్తహంసస్వరం స్వయమ్ ॥ 15 ॥
ఆగతా త్వామియం బుద్ధిస్స్వజా వైనయికీ చ యా ।
భృశముత్సహసే తాత రక్షితుం పృథివీమపి ॥ 16 ॥
అమాత్యైశ్చ సుహృద్భిశ్చ బుద్ధిమద్భిశ్చ మంత్రిభిః ।
సర్వకార్యాణి సమ్మంత్ర్య సుమహంత్యపి కారయ ॥ 17 ॥
లక్ష్మీశ్చంద్రాదపేయాద్వా హిమవాన్వా హిమం త్యజేత్ ।
అతీయాత్సాగరో వేలాం న ప్రతిజ్ఞామహం పితుః ॥ 18 ॥
కామాద్వా తాత లోభాద్వా మాత్రాతుభ్యమిదం కృతమ్ ।
న తన్మనసి కర్తవ్యం వర్తితవ్యం చ మాతృవత్ ॥ 19 ॥
ఏవం బ్రువాణం భరతః కౌసల్యాసుతమబ్రవీత్ ।
తేజసాఽఽదిత్యసంకాశం ప్రతిపచ్చంద్రదర్శనమ్ ॥ 20 ॥
ఆధిరోహాఽర్య పాదాభ్యాం పాదుకే హేమభూషితే ।
ఏతేహి సర్వలోకస్య యోగక్షేమం విధాస్యతః ॥ 21 ॥
సోఽధిరుహ్య నరవ్యాఘ్రః పాదుకే హ్యవరుహ్య చ ।
ప్రాయచ్ఛత్సుమహాతేజా భరతాయ మహాత్మనే ॥ 22 ॥
స పాదుకే సంప్రణమ్య రామం వచనమబ్రవీత్ చతుర్దశ హి వర్షాణి జటాచీరధరో హ్యాహమ్ ॥ 23 ॥
ఫలమూలాశనో వీర భవేయం రఘునందన ।
తవాఽగమనమాకాంక్షాన్వసన్వై నగరాద్బహిః ॥ 24 ॥
తవ పాదుకయోర్న్యస్తరాజ్యతంత్రః పరంతప ।
చతుర్దశే తు సంపూర్ణే వర్షేఽహని రఘూత్తమ ॥ 25 ॥
న ద్రక్ష్యామి యది త్వాం తు ప్రవేక్ష్యామి హుతాశనమ్ ।
తథేతి చ ప్రతిజ్ఞాయ తం పరిష్వజ్య సాదరమ్ ॥ 26 ॥
శత్రుఘ్నం చ పరిష్వజ్య భరతం చేదమబ్రవీత్ ।
మాతరం రక్ష కైకేయీం మా రోషం కురు తాం ప్రతి ॥ 27 ॥
మయా చ సీతయా చైవ శప్తోఽసి రఘుసత్తమ ।
ఇత్యుక్త్వాఽశ్రుపరీతాక్షో భ్రాతరం విససర్జ హ ॥ 28 ॥
స పాదుకే తే భరతః ప్రతాపవాన్ స్వలంకృతే సంపరిపూజ్య ధర్మవిత్ ।
ప్రదక్షిణం చైవ చకార రాఘవం చకార తే చోత్తమనాగమూర్ధని ॥ 29 ॥
అథాఽనుపూర్వ్యాత్ప్రతినంద్య తం జనం గురూంశ్చ మంత్రిప్రకృతీస్తథాఽనుజౌ ।
వ్యసర్జయద్రాఘవవంశవర్ధనస్థిరః స్వధర్మే హిమవానివాచలః ॥ 30 ॥
తం మాతరో బాష్పగృహీతకంఠ్యో దుఃఖేన నామంత్రయితుం హి శేకుః ।
స త్వేవ మాత్రృరభివాద్య సర్వారుదన్కుటీం స్వాం ప్రవివేశ రాఘవః ॥ 31 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే ద్వాదశాధికశతతమస్సర్గః ॥
