శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాండమ్ ।
అథ షణ్ణవతితమస్సర్గః ।
తాం తథా దర్శయిత్వా తు మైథిలీం గిరినిమ్నగామ్ ।
నిషసాద గిరిప్రస్థే సీతాం మాంసేన ఛందయన్ ॥ 1 ॥
ఇదం మేధ్యమిదం స్వాదు నిష్టప్తమిదమగ్నినా ।
ఏవమాస్తే స ధర్మాత్మా సీతయా సహ రాఘవః ॥ 2 ॥
తథా తత్రాఽసతస్తస్య భరతస్యౌపయాయినః ।
సైన్యరేణుశ్చ శబ్దశ్చ ప్రాదురాస్తాం నభస్పృశౌ ॥ 3 ॥
ఏతస్మిన్నంతరే త్రస్తా శ్శబ్దేన మహతా తతః ।
అర్దితా యూథపా మత్తా స్సయూథా దుద్రువుర్దిశః ॥ 4 ॥
స తం సైన్యసముద్ధూతం శబ్దం శుశ్రావ రాఘవః ।
తాం శ్చ విప్రద్రుతాన్సర్వాన్యూథపానన్వవైక్షత ॥ 5 ॥
తాంశ్చ విద్రువతో దృష్ట్వా తం చ శ్రుత్వా చ నిస్వనమ్ ।
ఉవాచ రామ స్సౌమిత్రిం లక్ష్మణం దీప్తతేజసమ్ ॥ 6 ॥
హంత లక్ష్మణ పశ్యేహ సుమిత్రాసుప్రజాస్త్వయా ।
భీమస్తనితగంభీరస్తుములః శ్రూయతే స్వనః ॥ 7 ॥
గజయూథాని వాఽరణ్యే మహిషా వా మహావనే ।
విత్రాసితా మృగా స్సింహై స్సహసా ప్రద్రుతా దిశః ॥ 8 ॥
రాజా వా రాజపుత్రో వా మృగయామటతే వనే ।
అన్యద్వా శ్వాపదం కించిత్సౌమిత్రే జ్ఞాతుమర్హసి ॥ 9 ॥
సుదుశ్చరో గిరిశ్చాయం పక్షిణామపి లక్ష్మణ ।
సర్వమేతద్యథాతత్త్వమచిరాత్ జ్ఞాతుమర్హసి ॥ 10 ॥
స లక్ష్మణ స్సంత్వరిత స్సాలమారుహ్య పుష్పితమ్ ।
ప్రేక్షమాణో దిశ స్సర్వాః పూర్వాం దిశముదైక్షత ॥ 11 ॥
ఉదఙ్ముఖః ప్రేక్షమాణో దదర్శ మహతీం చమూమ్ ।
రథాశ్వగజసంబాధాం యత్తైర్యుక్తాం పదాతిభిః ॥ 12 ॥
తామశ్వగజసంపూర్ణాం రథధ్వజవిభూషితామ్ ।
శశంస సేనాం రామాయ వచనం చేదమబ్రవీత్ ॥ 13 ॥
అగ్నిం సంశమయత్వార్య స్సీతా చ భజతాం గుహామ్ ।
సజ్యం కురుష్వ చాపం చ శరాంశ్చ కవచం తథా ॥ 14 ॥
తం రామః పురుషవ్యాఘ్రో లక్ష్మణం ప్రత్యువాచ హ ।
అంగావేక్షస్వ సౌమిత్రే కస్యేమాం మన్యసే చమూమ్ ॥ 15 ॥
ఏవముక్తస్తు రామేణ లక్ష్మణో వాక్యమబ్రవీత్ ।
దిధక్షన్నివ తాం సేనాం రుషితః పావకో యథా ॥ 16 ॥
సంపన్నం రాజ్యమిచ్ఛంస్తు వ్యక్తం ప్రాప్యాభిషేచనమ్ ।
ఆవాం హంతుం సమభ్యేతి కైకేయ్యా భరతస్సుతః ॥ 17 ॥
ఏష వై సుమహాంఛ్రీమాన్విటపీ సంప్రకాశతే ।
విరాజత్యుద్గతస్కంధం కోవిదారధ్వజో రథే ॥ 18 ॥
అసౌ హి సుమహాస్కంధో విటపీ చ మహాద్రుమః ।
విరాజతే మహాసైన్యే కోవిదారధ్వజో రథే ॥ 19 ॥
భజంత్యేతే యథాకామమశ్వానారుహ్య శీఘ్రగాన్ ।
ఏతే భ్రాజంతి సంహృష్టా గజానారుహ్య సాదినః ॥ 20 ॥
గృహీతధనుషౌ చావాం గిరిం వీర శ్రయావహై ।
అథవేహైవ తిష్ఠావ స్సన్నద్ధావుద్యతాయుధౌ ॥ 21 ॥
అపి నౌ వశమాగచ్ఛేత్కోవిదారధ్వజో రణే ।
అపి ద్రక్ష్యామి భరతం యత్కృతే వ్యసనం మహత్ ॥ 22 ॥
త్వయా రాఘవ సంప్రాప్తం సీతయా చ మయా తథా ।
యన్నిమిత్తం భవాన్రాజ్యాచ్ఛ్యుతో రాఘవ శాశ్వతాత్ ॥ 23 ॥
సంప్రాప్తోఽయమరిర్వీర భరతో వధ్య ఏవ మే ।
భరతస్య వధే దోషం నాహం పశ్యామి రాఘవ ।
పూర్వాపకారిణం హత్వా న హ్యధర్మేణ యుజ్యతే ॥ 24 ॥
పూర్వాపకారీ భరతస్త్యక్తధర్మశ్చ రాఘవ ।
ఏతస్మిన్నిహతే కృత్స్నామనుశాధి వసుంధరామ్ ॥ 25 ॥
అద్య పుత్రం హతం సంఖ్యే కైకేయీ రాజ్యకాముకా ।
మయా పశ్యేత్సుదుఃఖార్తా హస్తిభగ్నమివ ద్రుమమ్ ॥ 26 ॥
కైకేయీం చ వధిష్యామి సానుబంధాం సబాంధవామ్ ।
కలుషేణాద్య మహతా మేదినీ పరిముచ్యతామ్ ॥ 27 ॥
అద్యేమం సంయతం క్రోధమసత్కారం చ మానద ।
మోక్ష్యామి శత్రుసైన్యేషు కక్షేష్వివ హుతాశనమ్ ॥ 28 ॥
అద్యైతచ్ఛిత్రకూటస్య కాననం నిశితై శ్శరైః ।
ఛిందంచత్రుశరీరాణి కరిష్యే శోణితోక్షితమ్ ॥ 29 ॥
శరైర్నిర్భిన్నహృదయాన్కుంజరాంస్తురగాంస్తథా ।
శ్వాపదాః పరికర్షంతు నరాంశ్చ నిహతాన్మయా ॥ 30 ॥
శరాణాం ధనుషశ్చాహమనృణోఽస్మిన్మహావనే ।
ససైన్యం భరతం హత్వా భవిష్యామి న సంశయః ॥ 31 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే షణ్ణవతితమస్సర్గః ॥
