శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కింధాకాండమ్ ।
అథ ఏకోనషష్టితమస్సర్గః ।
తతస్తదమృతాస్వాదం గృధ్రరాజేన భాషితమ్ ।
నిశమ్య ముదితా హృష్టాస్తే వచః ప్లవగర్షభాః ॥ 1 ॥
జాంబవాన్ వానరశ్రేష్ఠస్సహ సర్వైః ప్లవంగమైః ।
భూతలాత్సహసోత్థాయ గృధ్రరాజానమబ్రవీత్ ॥ 2 ॥
క్వ సీతా కేన వా దృష్టా కో వా హరతి మైథిలీమ్ ।
తదాఖ్యాతు భవాత్సర్వం గతిర్భవ వనౌకసామ్ ॥ 3 ॥
కో దాశరథి బాణానాం వజ్రవేగనిపాతినామ్ ।
స్వయం లక్ష్మణముక్తానాం న చింతయతి విక్రమమ్ ॥ 4 ॥
స హరీన్ప్రీతిసంయుక్తాన్సీతాశ్రుతిసమాహితాన్ ।
పునరాశ్వసయన్ప్రీతః ఇదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 5 ॥
శ్రూయతామిహ వైదేహ్యా యథా మే హరణం శ్రుతమ్ ।
యేన చాపి మమాఽఖ్యాతం యత్ర వాయతలోచనా ॥ 6 ॥
అహమస్మిన్గిరౌ దుర్గే బహుయోజనమాయతే ।
చిరాన్నిపతితో వృద్ధః క్షీణప్రాణపరాక్రమః ॥ 7 ॥
తం మామేవం గతం పుత్రస్సుపార్శ్వోనామ నామతః ।
ఆహారేణ యథాకాలం బిభర్తి పతతాం వరః ॥ 8 ॥
తీక్ష్ణకామాస్తు గంధర్వాస్తీక్ష్ణకోపా భుజంగమాః ।
మృగాణాం తు భయం తీక్ష్ణం తతస్తీక్ష్ణక్షుధా వయమ్ ॥ 9 ॥
స కదాచిత్క్షుధార్తస్య మమాహారాభికాంక్షిణః ।
గతసూర్యేఽహని ప్రాప్తో మమ పుత్రో హ్యనామిషః ॥ 10 ॥
స మామాహారసంరోధాత్పీడితం ప్రీతివర్ధనః ।
అనుమాన్య యథాతత్త్వమిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 11 ॥
అహం తాత యథాకాలమామిషార్థీ ఖమాప్లుతః ।
మహేంద్రస్య గిరేర్ద్వారమావృత్య సుసమాస్థితః ॥ 12 ॥
తత్ర సత్త్వసహస్రాణాం సాగరాంతరచారిణామ్ ।
పంథానమేకోఽధ్యవసం సన్నిరోద్ధుమవాఙ్ముఖః ॥ 13 ॥
తత్ర కశ్చిన్మయా దృష్ట స్సూర్యోదయసమప్రభామ్ ।
స్త్రియమాదాయ గచ్ఛన్వై భిన్నాంజనచయప్రభః ॥ 14 ॥
సోఽహమభ్యవహారార్థీ తౌ దృష్ట్వా కృతనిశ్చయః ।
తేన సామ్నా వినీతేన పంథానమభియాచితః ॥ 15 ॥
న హి సామోపపన్నానాం ప్రహర్తా విద్యతే క్వచిత్ ।
నీచేష్వపి జనః కశ్చిత్కిమంగ బత మద్విధః ॥ 16 ॥
స యాతస్తేజసా వ్యోమ సంక్షిపన్నివ వేగతః ।
అథాఽహం ఖేచరైర్భూతైరభిగమ్య సభాజితః ॥ 17 ॥
దిష్ట్యా జీవతి సీత ఇతి హి అబ్రువన్ మాం మహర్షయః ।
కథంచిత్ స కలత్రః అసౌ గతః తే స్వస్తి అసంశయమ్ ॥ 18 ॥
ఏవ ముక్తస్తతోఽహం తైస్సిద్ధైః పరమశోభనైః ।
స చ మే రావణో రాజా రక్షసాం ప్రతివేదితః ॥ 19 ॥
హరందాశరథేర్భార్యాం రామస్య జనకాత్మజామ్ ।
భ్రష్టాభరణకౌశేయాం శోకవేగపరాజితామ్ ॥ 20 ॥
రామలక్ష్మణయోర్నామ క్రోశంతీం ముక్తమూర్ధజామ్ ।
ఏష కాలాత్యయస్తావదితి కాలవిదాం వరః ॥ 21 ॥
ఏతమర్థం సమగ్రం మే సుపార్శ్వః ప్రత్యవేదయత్ ।
తచ్ఛృత్వాఽపి హి మే బుద్ధిర్నాసీత్కాచిత్పరాక్రమే ॥ 22 ॥
అపక్షో హి కథం పక్షీ కర్మ కించిదుపక్రమే ।
యత్తు శక్యం మయా కర్తుం వాగ్బుద్ధిగుణవర్తినా ॥ 23 ॥
శ్రూయతాం తత్ప్రవక్ష్యామి భవతాం పౌరుషాశ్రయమ్ ।
వాఙ్మతిభ్యాం తు సర్వేషాం కరిష్యామి ప్రియం హి వః ॥ 24 ॥
యద్ధి దాశరథేః కార్యం మమ తన్నాత్ర సంశయః ।
తే భవంతో మతిశ్రేష్ఠా బలవంతో మనస్వినః ॥ 25 ॥
ప్రేషితాః కపిరాజేన దేవైరపి దురాసదాః ।
రామలక్ష్మణబాణాశ్చ నిశితాః కంకపత్రిణః ॥ 26 ॥
త్రయాణామపి లోకానాం పర్యాప్తాస్త్రాణనిగ్రహే ।
కామం ఖలు దశగ్రీవ స్తేజోబలసమన్వితః ॥ 27 ॥
భవతాం తు సమర్థానాం న కించిదపి దుష్కరమ్ ।
తదలం కాలసంగేన క్రియతాం బుద్ధినిశ్చయః ॥ 28 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే ఏకోనషష్టితమస్సర్గః ॥
