శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కింధాకాండమ్ ।
అథ వింశస్సర్గః ।
రామచాపవిసృష్టేన శరేణాంతకరేణ తమ్ ।
దృష్ట్వా వినిహతం భూమౌ తారా తారాధిపాననా ॥ 1 ॥
సా సమాసాద్య భర్తారం పర్యష్వజత భామినీ ।
ఇషుణాఽభిహతం దృష్ట్వా వాలినం కుంజరోపమమ్ ॥ 2 ॥
వానరేంద్ర మహేంద్రాభం శోకసంతప్తమానసా ।
తారా తరుమివోన్మూలం పర్యదేవయదాతురా ॥ 3 ॥
రణే దారుణ విక్రాంత ప్రవీర ప్లవతాం వర ।
కిం దీనామపురోభాగామద్య త్వం నాభిభాషసే ॥ 4 ॥
ఉత్తిష్ఠ హరిశార్దూల భజస్వ శయనోత్తమమ్ ।
నైవంవిధాశ్శేరతే హి భూమౌ నృపతిసత్తమాః ॥ 5 ॥
అతీవ ఖలు తే కాంతా వసుధా వసుధాధిప ।
గతాసురపి యాం గాత్రైర్మాం విహాయ నిషేవసే ॥ 6 ॥
వ్యక్తమన్యా త్వయా వీర ధర్మతః సంప్రవర్తితా ।
కిష్కింధేవ పురీ రమ్యా స్వర్గమార్గే వినిర్మితా ॥ 7 ॥
యాన్యస్మాభిస్త్వయా సార్ధం వనేషు మధుగంధిషు ।
విహృతాని త్వయా కాలే తేషాముపరమః కృతః ॥ 8 ॥
నిరానందా నిరాశాఽహం నిమగ్నా శోకసాగరే ।
త్వయి పంచత్వమాపన్నే మహాయూథపయూథపే ॥ 9 ॥
హృదయం సుస్థిరం మహ్యం దృష్ట్వా వినిహతం పతిమ్ ।
యన్న శోకాభిసంతప్తం స్ఫుటతేఽద్య సహస్రధా ॥ 10 ॥
సుగ్రీవస్య త్వయా భార్యా హృతా స చ వివాసితః ।
యత్తు త్తస్య త్వయా వ్యుష్టిః ప్రాప్తేయం ప్లవగాధిప ॥ 11 ॥
నిశ్శ్రేయసపరా మోహాత్త్వయా చాహం విగర్హితా ।
యైషాఽబ్రువం హితం వాక్యం వానరేంద్ర హితైషిణీ ॥ 12 ॥
రూపయౌవనదృప్తానాం దక్షిణానాం చ మానద ।
నూనమప్సరసామార్య చిత్తాని ప్రమథిష్యసి ॥ 13 ॥
కాలో నిస్సంశయో నూనం జీవితాంతకరస్తవ ।
బలాద్యేనావపన్నోఽసి సుగ్రీవస్యావశో వశమ్ ॥ 14 ॥
వైధవ్యం శోకసంతాపం కృపణం కృపణా సతీ ।
అదుఃఖోపచితా పూర్వం వర్తయిష్యామ్యనాథవత్ ॥ 15 ॥
లాలితశ్చాంగదో వీరస్సుకుమారస్సుఖోచితః ।
వర్త్స్యతే కామవస్థాం మే పితృవ్యే క్రోధమూర్ఛితే ॥ 16 ॥
కురుష్వ పితరం పుత్ర సుదృష్టం ధర్మవత్సలమ్ ।
దుర్లభం దర్శనం వత్స తవ తస్య భవిష్యతి ॥ 17 ॥
సమాశ్వాసయ పుత్రం త్వం సందేశం సందిశస్వ మే ।
మూర్ధ్ని చైనం సమాఘ్రాయ ప్రవాసం ప్రస్థితో హ్యసి ॥ 18 ॥
రామేణ హి మహత్కర్మ కృతం త్వామభినిఘ్నతా ।
ఆనృణ్యం చ గతం తస్య సుగ్రీవస్య ప్రతిశ్రవే ॥ 19 ॥
సకామో భవ సుగ్రీవ రుమాం త్వం ప్రతిపత్స్యసే ।
భుంక్షవ రాజ్యమనుద్విగ్నశ్శస్తో భ్రాతా రిపుస్తవ ॥ 20 ॥
కిం మామేవం విలపతీం ప్రేమ్ణా త్వం నాభిభాషసే ।
ఇమాః పశ్య వరా బహ్వీర్భార్యాస్తే వానరేశ్వర ॥ 21 ॥
తస్యా విలపితం శ్రుత్వా వానర్యస్సర్వతశ్చ తాః ।
పరిగృహ్యాంగదం దీనం దుఃఖార్తా పరిచుక్రుశుః ॥ 22 ॥
కిమంగదం సాంగదవీరబాహో విహాయ యాస్యద్య చిరప్రవాసమ్ ।
న యుక్తమేవం గుణసన్నికృష్టం విహాయ పుత్రం ప్రియపుత్ర గంతుమ్ ॥ 23 ॥
కిమప్రియం తే ప్రియ చారువేష మయా కృతం నాథ సుతేన వా తే ।
సహాంగదాం మాం ప్రవిహాయ వీర యత్ప్రస్థితో దీర్ఘ మితః ప్రవాసమ్ ॥ 24 ॥
యద్యప్రియం కించిదసంప్రధార్య కృతం మయా స్యాత్తవ దీర్ఘబాహో ।
క్షమస్వ మే తద్ధరివంశనాథ వ్రజామి మూర్ధ్నా తవ వీర పాదౌ ॥ 25 ॥
తథా తు తారా కరుణం రుదంతీ భర్తుస్సమీపే సహ వానరీభిః ।
వ్యవస్యత ప్రాయముపోపవేష్టు మనింద్యవర్ణా భువి యత్ర వాలీ ॥ 26 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే వింశస్సర్గః ॥
