శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే బాలకాండమ్ ।
అథ ఏకోనచత్వారింశస్సర్గః ।
విశ్వామిత్రవచశ్శ్రుత్వా కథాఽంతే రఘునందనః ।
ఉవాచ పరమప్రీతో మునిం దీప్తమివానలమ్ ॥ 1 ॥
శ్రోతుమిచ్ఛామి భద్రం తే విస్తరేణ కథామిమామ్ ।
పూర్వకో మే కథం బ్రహ్మన్ యజ్ఞం వై సముపాహరత్ ॥ 2 ॥
విశ్వామిత్రస్తు కాకుత్స్థమువాచ ప్రహసన్నివ ।
శ్రూయతాం విస్తరో రామ సగరస్య మహాత్మనః ॥ 3 ॥
శంకరశ్వశురో నామ హిమవానచలోత్తమః ।
వింధ్యపర్వతమాసాద్య నిరీక్షేతే పరస్పరమ్ ॥ 4 ॥
తయోర్మధ్యే ప్రవృత్తోఽభూద్యజ్ఞ స్సపురుషోత్తమ ।
స హి దేశో నరవ్యాఘ్ర ప్రశస్తో యజ్ఞకర్మణి ॥ 5 ॥
తస్యాశ్వచర్యాం కాకుత్స్థ దృఢధన్వా మహారథః ।
అంశుమానకరోత్తాత సగరస్య మతే స్థితః ॥ 6 ॥
తస్య పర్వణి తం యజ్ఞం యజమానస్య వాసవః ।
రాక్షసీం తనుమాస్థాయ యజ్ఞీయాశ్వమపాహరత్ ॥ 7 ॥
హ్రియమాణే తు కాకుత్స్థ తస్మిన్నశ్వే మహాత్మనః ।
ఉపాధ్యాయగణాస్సర్వే యజమానమథాబ్రువన్ ॥ 8 ॥
అయం పర్వణి వేగేన యజ్ఞియాశ్వోఽపనీయతే ।
హర్తారం జహి కాకుత్స్థ హయశ్చైవోపనీయతామ్ ॥ 9 ॥
యజ్ఞచ్ఛిద్రం భవత్యేతత్సర్వేషామశివాయ నః ।
తత్తథా క్రియతాం రాజన్ యథాఽచ్ఛిద్రః క్రతుర్భవేత్ ॥ 10 ॥
ఉపాధ్యాయవచ శ్శ్రుత్వా తస్మిన్ సదసి పార్థివః ।
షష్టిం పుత్రసహస్రాణి వాక్యమేతదువాచ హ ॥ 11 ॥
గతిం పుత్రాః న పశ్యామి రక్షసాం పరుషర్షభాః ।
మంత్రపూతైర్మహాభాగైరాస్థితో హి మహాక్రతుః ॥ 12 ॥
తద్గచ్ఛత విచిన్వధ్వం పుత్రకాః భద్రమస్తు వః ।
సముద్రమాలినీం సర్వాం పృథివీమనుగచ్ఛత ॥ 13 ॥
ఏకైకయోజనం పుత్రా విస్తారమధిగచ్ఛత ।
యావత్తురగసందర్శః తావత్ ఖనత మేదినీమ్ ।
తం చైవ హయహర్తారం మార్గమాణా మమాజ్ఞయా ॥ 14 ॥
దీక్షితః పౌత్రసహితస్సోపాధ్యాయగణో హ్యహమ్ ।
ఇహ స్థాస్యామి భద్రం వో యావత్తురగదర్శనమ్ ॥ 15 ॥
ఇత్యుక్తా హృష్టమనసో రాజపుత్రా మహాబలాః ।
జగ్ముర్మహీతలం రామ పితుర్వచనయంత్రితాః ॥ 16 ॥
యోజనాయామవిస్తారమేకైకో ధరణీతలమ్ ।
బిభిదుః పరుషవ్యాఘ్ర వజ్రస్పర్శసమైర్నఖైః ॥ 17 ॥
శూలైరశనికల్పైశ్చ హలైశ్చాపి సుదారుణైః ।
భిద్యమానా వసుమతీ ననాద రఘునందన ॥ 18 ॥
నాగానాం మథ్యమానానామసురాణాం చ రాఘవ ।
రాక్షసానాం చ దుర్ధర్షస్సత్త్వానాం నినదోఽభవత్ ॥ 19 ॥
యోజనానాం సహస్రాణి షష్టిం తు రఘునందన ।
బిభిదుర్ధరణీం వీరాః రసాతలమనుత్తమమ్ ॥ 20 ॥
ఏవం పర్వతసంబాధం జంబూద్వీపం నృపాత్మజాః ।
ఖనంతో నరశార్దూల సర్వతః పరిచక్రముః ॥ 21 ॥
తతో దేవాస్సగంధర్వాస్సాసురాస్సహపన్నగాః ।
సంభ్రాంతమనసస్సర్వే పితామహముపాగమన్ ॥ 22 ॥
తే ప్రసాద్య మహాత్మానం విషణ్ణవదనాస్తదా ।
ఊచుః పరమసంత్రస్తా పితామహమిదం వచః ॥ 23 ॥
భగవన్ పృథివీ సర్వా ఖన్యతే సగరాత్మజైః ।
బహవశ్చ మహాత్మానో హన్యంతే తలవాసినః ॥ 24 ॥
అయం యజ్ఞహరోఽస్మాకమనేనాశ్వోఽపనీయతే ।
ఇతి తే సర్వభూతాని నిఘ్నంతి సగరాత్మజాః ॥ 25 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాండే ఏకోనచత్వారింశస్సర్గః ॥
