శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాండమ్ ।
అథ తృతీయస్సర్గః ।
ఇత్యుక్త్వా లక్ష్మణశ్శ్రీమాన్విరాధే ప్రహసన్నివ ।
కోభవాన్వనమభ్యేత్య చరిష్యసి యథాసుఖమ్ ॥ 1 ॥
అథోవాచ పునర్వాక్యం విరాధః పూరయన్వనమ్ ।
పృచ్ఛతో మమ హి బ్రూతం కౌ యువాం క్వ గమిష్యథః ॥ 2 ॥
. ।
తమువాచ తతో రామో రాక్షసం జ్వలితాననమ్ ।
పృచ్ఛంతం సుమహాతేజా ఇక్ష్వాకుకులమాత్మనః ॥ 3 ॥
క్షత్రియౌ వృత్తసంపన్నౌ విద్ధి నౌ వనగోచరౌ ।
త్వాం తు వేదితుమిచ్ఛావః కస్త్వం చరసి దండకాన్ ॥ 4 ॥
తమువాచ విరాధస్తు రామం సత్యపరాక్రమమ్ ।
హంత వక్ష్యామి తే రాజన్నిబోధ మమ రాఘవ ॥ 5 ॥
పుత్రః కిల జయస్యాహం మాతా మమ శతహ్రదా ।
విరాధ ఇతి మామాహుః పృథివ్యాం సర్వరాక్షసాః ॥ 6 ॥
తపసా చాభిసంప్రాప్తా బ్రహ్మణో హి ప్రసాదజా ।
శస్త్రేణావధ్యతా లోకేఽచ్ఛేద్యాభేద్యత్వమేవ చ ॥ 7 ॥
ఉత్సృజ్య ప్రమదామేనామనపేక్షౌ యథాగతమ్ ।
త్వరమాణౌ పలాయేథాం న వాం జీవితమాదదే ॥ 8 ॥
తం రామః ప్రత్యువాచేదం కోపసంరక్తలోచనః ।
రాక్షసం వికృతాకారం విరాధం పాపచేతసమ్ ॥ 9 ॥
క్షుద్ర ధిక్త్వాం తు హీనార్థం మృత్యుమన్వేషసే ధ్రువమ్ ।
రణే ప్రాప్స్యసే సంతిష్ఠ న మే జీవన్ గమిష్యాసి ॥ 10 ॥
తతః సజ్యం ధనుః కృత్వా రామస్సునిశితాంఛరాన్ ।
సుశీఘ్రమభిసంధాయ రాక్షసం నిజఘాన హ ॥ 11 ॥
ధనుషా జ్యాగుణవతా సప్త బాణాన్ముమోచ హ ।
రుక్మపుంఖాన్మహావేగాన్సుపర్ణానిలతుల్యగాన్ ॥ 12 ॥
తే శరీరం విరాధస్య భిత్త్వాబర్హిణవాససః ।
నిపేతుశ్శోణితాదిగ్ధా ధరణ్యాం పావకోపమాః ॥ 13 ॥
స విద్ధో న్యస్య వైదేహీం శూలముద్యమ్య రాక్షసః ।
అభ్యద్రవత్సుసంకృద్ధస్తదా రామం సలక్ష్మణమ్ ॥ 14 ॥
స వినద్య మహానాదం శూలం శక్రధ్వజోపమమ్ ।
ప్రగృహ్యాశోభత తదా వ్యాత్తానన ఇవాంతకః ॥ 15 ॥
అథ తౌ భ్రాతరౌ దీప్తం శరవర్షం వవర్షతుః ।
విరాధే రాక్షసే తస్మిన్ కాలాంతకయమోపమే ॥ 16 ॥
స ప్రహస్య మహారౌద్రః స్థిత్వాజృంభత రాక్షసః ।
జృంభమాణస్య తే బాణాః కాయాన్నిష్పేతురాశుగాః ॥ 17 ॥
స్పర్శాత్తు వరదానేన ప్రాణాన్సమ్రోధ్య రాక్షసః ।
విరాధః శూలముద్యమ్య రాఘవావభ్యధావత ॥ 18 ॥
తచ్ఛూలం వజ్రసంకాశం గగనే జ్వలనోపమమ్ ।
ద్వాభ్యాం శరాభ్యాం చిచ్ఛేద రామః శస్త్రభృతాంవరః ॥ 19 ॥
తద్రామవిశిఖచ్ఛిన్నం శూలం తస్యకరాద్భువి ।
పపాతాశనినా ఛిన్నం మేరోరివ శిలాతలమ్ ॥ 20 ॥
తౌ ఖడ్గౌ క్షిప్రముద్యమ్య కృష్ణసర్పోపమౌశుభౌ ।
తూర్ణమాపేతతుస్తస్య తదా ప్రహరతాం బలాత్ ॥ 21 ॥
స వధ్యమానః సుభృశం భుజాభ్యాం పరిరభ్యతౌ ।
అప్రకంప్యౌ నరవ్యాఘ్రౌ రౌద్రః ప్రస్థాతుమైచ్ఛత ॥ 22 ॥
తస్యాభిప్రాయమాజ్ఞాయ రామో లక్ష్మణమబ్రవీత్ ।
వహత్వయమలం తావత్పథాఽనేన తు రాక్షసః ॥ 23 ॥
యథా చేచ్ఛతి సౌమిత్రే తథా వహతు రాక్షసః ।
అయమేవ హి నః పంథా యేన యాతి నిశాచరః ॥ 24 ॥
స తు స్వబలవీర్యేణ సముత్క్షిప్య నిశాచరః ।
బాలావివ స్కంధగతౌ చకారాతిబలోద్ధతః ॥ 25 ॥
తావారోప్య తతః స్కంధం రాఘవౌ రజనీచరః ।
విరాధో వినదన్ఘోరం జగామాభిముఖో వనమ్ ॥ 26 ॥
వనం మహామేఘనిభం ప్రవిష్టో ద్రుమైర్మహద్భిర్వివిధైరుపేతమ్ ।
నానావిధైః పక్షికులైర్విచిత్రం శివాయుతం వ్యాలమృగైర్వికీర్ణమ్ ॥ 27 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే తృతీయస్సర్గః ॥
