శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాండమ్ ।
అథ ఏకత్రింశస్సర్గః ।
ఏవం శృత్వా తు సంవాదం లక్ష్మణః పూర్వమాగతః ।
బాష్పపర్యాకులముఖః శోకం సోఢుమశక్నువన్ ॥ 1 ॥
స భ్రాతుశ్చరణౌ గాఢం నిపీడ్య రఘునందనః ।
సీతామువాచాతియశాం రాఘవం చ మహావ్రతమ్ ॥ 2 ॥
ఏవం శృత్వా తు సంవాదం లక్ష్మణః పూర్వమాగతః ।
బాష్పపర్యాకులముఖః శోకం సోఢుమశక్నువన్ ॥ 3 ॥
స భ్రాతుశ్చరణౌ గాఢం నిపీడ్య రఘునందనః ।
సీతామువాచాతియశాం రాఘవం చ మహావ్రతమ్ ॥ 4 ॥
యది గంతుం కృతాబుద్ధిర్వనం మృగగజాయుతమ్ ।
అహం త్వానుగమిష్యామి వనమగ్రే ధనుర్ధరః ॥ 5 ॥
మయా సమేతోఽరణ్యాని బహూని విచరిష్యసి ।
పక్షిభిర్మృగయూథైశ్చ సంఘుష్టాని సమంతతః ॥ 6 ॥
న దేవలోకాక్రమణం నామరత్వమహం వృణే ।
ఐశ్వర్యం వాపి లోకానాం కామయే న త్వయా వినా ॥ 7 ॥
ఏవం బ్రువాణస్సౌమిత్రిర్వనవాసాయ నిశ్చితః ।
రామేణ బహుభిస్సాంత్వైర్నిషిధ్దః పునరబ్రవీత్ ॥ 8 ॥
అనుజ్ఞాతశ్చ భవతా పూర్వమేవ యదస్మ్యహమ్ ।
కిమిదానీం పునరిదం క్రియతే మన్నివారణమ్ ॥ 9 ॥
యదర్థం ప్రతిషేధో మే క్రియతే గంతుమిచ్ఛతః ।
ఏతదిచ్ఛామి విజ్ఞాతుం సంశయో హి మమానఘ ॥ 10 ॥
తతోఽబ్రవీన్మహాతేజా రామో లక్ష్మణమగ్రతః ।
స్థితం ప్రాగ్గామినం వీరం యాచమానం కృతాంజలిమ్ ॥ 11 ॥
స్నిగ్ధో ధర్మరతో వీరస్సతతం సత్పథే స్థితః ।
ప్రియః ప్రాణసమో వశ్యో భ్రాతా చాపి సఖా చ మే ॥ 12 ॥
మయాఽద్య సహ సౌమిత్రే త్వయి గచ్ఛతి తద్వనమ్ ।
కో భరిష్యతి కౌసల్యాం సుమిత్రాం వా యశస్వినీమ్ ॥ 13 ॥
అభివర్షతి కామైర్యః పర్జన్యః పృథివీమివ ।
స కామపాశపర్యస్తో మహాతేజా మహీపతిః ॥ 14 ॥
సా హి రాజ్యమిదం ప్రాప్య నృపస్యాశ్వపతే స్సుతా ।
దుఃఖితానాం సపత్నీనాం న కరిష్యతి శోభనమ్ ॥ 15 ॥
న స్మరిష్యతి కౌసల్యాం సుమిత్రాం చ సుదుఃఖితామ్ ।
భరతో రాజ్యమాసాద్య కైకేయ్యాం పర్యవస్థితః ॥ 16 ॥
తామార్యాం స్వయమేవేహ రాజానుగ్రహణేన వా ।
సౌమిత్రే భర కౌశల్యాముక్తమర్థమిమం చర ॥ 17 ॥
ఏవం మమ చ తే భక్తిర్భవిష్యతి సుదర్శితా ।
ధర్మజ్ఞ గురుపూజాయాం ధర్మశ్చాప్యతులో మహాన్ ॥ 18 ॥
ఏవం కురుష్వ సౌమిత్రే మత్కృతే రఘునందన ।
అస్మాభిర్విప్రహీణాయా మాతుర్నో న భవేత్సుఖమ్ ॥ 19 ॥
ఏవముక్తస్తు రామేణ లక్ష్మణ శ్శ్లక్ష్ణయా గిరా ।
ప్రత్యువాచ తదా రామం వాక్యజ్ఞో వాక్యకోవిదమ్ ॥ 20 ॥
తవైవ తేజసా వీర భరతః పూజయిష్యతి ।
కౌసల్యాం చ సుమిత్రాం చ ప్రయతో నాత్ర సంశయః ॥ 21 ॥
కౌశల్యా బిభృయాదార్యా సహస్రమపి మద్విధాన్ ।
యస్యాస్సహస్రం గ్రామాణాం సంప్రాప్త ముపజీవనమ్ ॥ 22 ॥
తదాత్మభరణే చైవ మమ మాతుస్తథైవ చ ।
పర్యాప్తా మద్విధానాం చ భరణాయ యశస్వినీ ॥ 23 ॥
కురుష్వ మామనుచరం వైధర్మ్యం నేహ విద్యతే ।
కృతార్థోఽహం భవిష్యామి తవ చార్థః ప్రకల్పతే ॥ 24 ॥
ధనురాదాయ సశరం ఖనిత్రపిటకాధరః ।
అగ్రతస్తే గమిష్యామి పంథానమనుదర్శయన్ ॥ 25 ॥
ఆహరిష్యామి తే నిత్యం మూలాని చ ఫలాని చ ।
వన్యాని యాని చాన్యాని స్వాహారాణి తపస్వినామ్ ॥ 26 ॥
భవాంస్తు సహ వైదేహ్యా గిరిసానుషు రంస్యతే ।
అహం సర్వం కరిష్యామి జాగ్రత స్స్వపతశ్చ తే ॥ 27 ॥
రామస్త్వనేన వాక్యేన సుప్రీతః ప్రత్యువాచ తమ్ ।
వ్రజాపృచ్ఛస్వ సౌమిత్రే సర్వమేవ సుహృజ్జనమ్ ॥ 28 ॥
యే చ రాజ్ఞో దదౌ దివ్యే మహాత్మా వరుణ స్స్వయమ్ ।
జనకస్య మహాయజ్ఞే ధనుషీ రౌద్రదర్శనే ॥ 29 ॥
అభేద్యకవచే దివ్యే తూణీ చాక్షయసాయకౌ ।
ఆదిత్యవిమలౌ చోభౌ ఖడ్గౌ హేమపరిష్కృతౌ ॥ 30 ॥
సత్కృత్య నిహితం సర్వమేతదాచార్యసద్మని ।
సర్వమాయుధమాదాయ క్షిప్రమావ్రజ లక్ష్మణ ॥ 31 ॥
స సుహృజ్జనమామంత్ర్యవనవాసాయ నిశ్చితః ।
ఇక్ష్వాకుగురుమాగమ్య జగ్రాహాయుధముత్తమమ్ ॥ 32 ॥
తద్ధివ్యం రాజశార్దూల సత్కృతం మాల్యభూషితమ్ ।
రామాయ దర్శయామాస సౌమిత్రిస్సర్వమాయుధమ్ ॥ 33 ॥
తమువాచాత్మవాన్ రామః ప్రీత్యా లక్ష్మణమాగతమ్ ।
కాలే త్వమాగత సౌమ్య కాంక్షితే మమ లక్ష్మణ ॥ 34 ॥
అహం ప్రదాతుమిచ్ఛామి యదిదం మామకం ధనమ్ ।
బ్రాహ్మణేభ్యస్తపస్విభ్యస్త్వయా సహ పరంతప ॥ 35 ॥
వసంతీహ దృఢం భక్త్యా గురుషు ద్విజసత్తమాః ।
తేషామపి చ మే భూయస్సర్వేషాంచోపజీవినామ్ ॥ 36 ॥
వశిష్ఠపుత్రం తు సుయజ్ఞమార్యం త్వమానయాశు ప్రవరం ద్విజానామ్ ।
అభిప్రయాస్యామి వనం సమస్తా నభ్యర్చ్య శిష్టానపరాన్ ద్విజాతీన్ ॥ 37 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే ఏకత్రింశస్సర్గః ॥
