శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కింధాకాండమ్ ।
అథ ద్వితీయస్సర్గః ।
తౌ తు దృష్ట్వా మహాత్మానౌ భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ ।
వరాయుధధరౌ వీరౌ సుగ్రీవశ్శంకితోఽభవత్ ॥ 1 ॥
ఉద్విగ్నహృదయస్సర్వా దిశస్సమవలోకయన్ ।
న వ్యతిష్ఠత కస్మింశ్చిద్దేశే వానరపుంగవః ॥ 2 ॥
నైవ చక్రే మనః స్థాతుం వీక్షమాణో మహాబలౌ ।
కపేః పరమభీతస్య చిత్తం వ్యవససాద హ ॥ 3 ॥
చింతయిత్వా స ధర్మాత్మా విమృశ్య గురులాఘవమ్ ।
సుగ్రీవః పరమోద్విగ్నస్సర్వైరనుచరైస్సహ ॥ 4 ॥
తతస్స సచివేభ్యస్తు సుగ్రీవః ప్లవగాధిపః ।
శశంస పరమోద్విగ్నః పశ్యంస్తౌ రామలక్ష్మణౌ ॥ 5 ॥
ఏతౌ వనమిదం దుర్గం వాలిప్రణిహితౌ ధ్రువమ్ ।
ఛద్మనా చీరవసనౌ ప్రచరంతావిహాగతౌ ॥ 6 ॥
తతస్సుగ్రీవసచివా దృష్ట్వా పరమధన్వినౌ ।
జగ్ముర్గిరితటాత్తస్మాదన్యచ్ఛిఖరముత్తమమ్ ॥ 7 ॥
తే క్షిప్రమధిగమ్యాథ యూథపా యూథపర్షభమ్ ।
హరయో వానరశ్రేష్ఠం పరివార్యోపతస్థిరే ॥ 8 ॥
ఏకమేకాయనగతాః ప్లవమానా గిరేర్గిరిమ్ ।
ప్రకంపయంతో వేగేన గిరీణాం శిఖరాణ్యపి ॥ 9 ॥
తతశ్శాఖామృగాస్సర్వే ప్లవమానా మహాబలాః ।
బభంజుశ్చ నగాంస్తత్ర పుష్పితాందుర్గసంశ్రితాన్ ॥ 10 ॥
ఆప్లవంతో హరివరాస్సర్వతస్తం మహాగిరిమ్ ।
మృగమార్జారశార్దూలాంస్త్రాసయంతో యయుస్తదా ॥ 11 ॥
తతస్సుగ్రీవసచివాః పర్వతేంద్రం సమాశ్రితాః ।
సంగమ్య కపిముఖ్యేన సర్వే ప్రాంజలయ స్థితాః ॥ 12 ॥
తతస్తం భయసంవిగ్నం వాలికిల్బిషశంకితమ్ ।
ఉవాచ హనుమాన్వాక్యం సుగ్రీవం వాక్యకోవిదః ॥ 13 ॥
సంభ్రమస్త్యజ్యతామేష సర్వైర్వాలికృతే మహాన్ ।
మలయోఽయం గిరివరో భయం నేహాస్తి వాలినః ॥ 14 ॥
యస్మాదుద్విగ్నచేతాస్త్వం ప్రద్రుతో హరిపుంగవ ।
తం క్రూరదర్శనం క్రూరం నేహ పశ్యామి వాలినమ్ ॥ 15 ॥
యస్మాత్తవ భయం సౌమ్య పూర్వజాత్పాపకర్మణః ।
స నేహ వాలీ దుష్టాత్మా న తే పశ్యామ్యహం భయమ్ ॥ 16 ॥
అహో శాఖామృగత్వం తే వ్యక్తమేవ ప్లవంగమ ।
లఘుచిత్తతయాఽత్మానం న స్థాపయసి యో మతౌ ॥ 17 ॥
బుద్ధివిజ్ఞానసంపన్న ఇంగితైస్సర్వమాచర ।
న హ్యబుద్ధిం గతో రాజా సర్వభూతాని శాస్తి హి ॥ 18 ॥
సుగ్రీవస్తు శుభం వాక్యం శ్రుత్వా సర్వం హనూమతః ।
తతశ్శుభతరం వాక్యం హనూమంతమువాచ హ ॥ 19 ॥
దీర్ఘబాహూ విశాలాక్షౌ శరచాపాసిధారిణౌ ।
కస్య న స్యాద్భయం దృష్ట్వా హ్యేతౌ సురసుతోపమౌ ॥ 20 ॥
వాలిప్రణిహితావేతౌ శంకేఽహం పురుషోత్తమౌ ।
రాజానో బహుమిత్రాశ్చ విశ్వాసో నాత్ర హి క్షమః ॥ 21 ॥
అరయశ్చ మనుష్యేణ విజ్ఞేయాశ్ఛద్మచారిణః ।
విశ్వస్తానామవిశ్వస్తారంధ్రేషు ప్రహరంతి హి ॥ 22 ॥
కృత్యేషు వాలీ మేధావీ రాజానో బహుదర్శినః ।
భవంతి పరహంతారస్తే జ్ఞేయాః ప్రాకృతైర్నరైః ॥ 23 ॥
తౌ త్వయా ప్రాకృతేనైవ గత్వా జ్ఞేయౌ ప్లవంగమ ।
ఇంగితానాం ప్రకారైశ్చ రూపవ్యాభాషణేన చ ॥ 24 ॥
లక్షయస్వ తయోర్భావం ప్రహృష్టమనసౌ యది ।
విశ్వాసయన్ప్రశంసాభిరింగితైశ్చ పునః పునః ॥ 25 ॥
మమైవాభిముఖం స్థిత్వా పృచ్ఛ త్వం హరిపుంగవ ।
ప్రయోజనం ప్రవేశస్య వనస్యాస్య ధనుర్ధరౌ ॥ 26 ॥
శుద్ధాత్మానౌ యది త్వేతౌ జానీహి త్వం ప్లవంగమ ।
వ్యాభాషితైర్వా విజ్ఞేయా స్యాద్దుష్టాఽదుష్టతా తయోః ॥ 27 ॥
ఇత్యేవం కపిరాజేన సందిష్టో మారుతాత్మజః ।
చకార గమనే బుద్ధిం యత్ర తౌ రామలక్ష్మణౌ ॥ 28 ॥
తథేతి సంపూజ్య వచస్తు తస్య తత్కపేస్సుభీమస్య దురాసదస్య చ ।
మహానుభావో హనుమాన్యయౌ తదా స యత్ర రామోఽతిబలశ్చ లక్ష్మణః ॥ 29 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే ద్వితీయస్సర్గః ॥
