శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ ఏకాధికశతతమస్సర్గః ।
తస్మిన్ప్రతిహతేఽస్త్రేతురావణోరాక్షసాధిపః ।
క్రోధం చ ద్విగుణంచక్రేక్రోధాచ్చాస్త్రమనంతరమ్ ॥ 1 ॥
మయేనవిహితంరౌద్రమన్యదస్త్రంమహాద్యుతిః ।
ఉత్సృష్టుంరావణోభీమంరాఘవాయప్రచక్రమే ॥ 2 ॥
తతఃశూలానినిశ్చేరుర్గదాశ్చముసలాని చ ।
కార్ముకాద్దీప్యమానానివజ్రసారాణిసర్వశః ॥ 3 ॥
ముద్గరాఃకూటపాశాశ్చదీప్తాశ్చాశనయస్తథా ।
నిష్పేతుర్వివిధాస్తీక్ష్ణావాతాఇవయుగక్షయే ॥ 4 ॥
తదస్త్రంరాఘవ్శ్రీమానుత్తమాస్త్రవిదాంవరః ।
జఘానపరమాస్త్రణగాంధర్వేణమహాద్యుతిః ॥ 5 ॥
తస్మిన్ప్రతిహతేఽతురాఘవేణమహాత్మనా ।
రావణఃక్రోధాతామ్రాక్షస్సౌరమస్త్రముదైరయత్ ॥ 6 ॥
తతశ్చక్రాణినిష్పేతుర్భాస్వరాణిమహాంతి చ ।
కార్ముకాద్భీమవేగస్యదశగ్రీవస్యధీమతః ॥ 7 ॥
తైరాసీద్గగనందీప్తంసంతతద్భిఃరితస్తతః ।
పతద్భిశ్చదిశోదీప్తాశ్చంద్రసూర్యగ్రహైరివ ॥ 8 ॥
తానిచిచ్ఛేదబాణౌఘైశ్చక్రాణితు స రాఘవః ।
ఆయుధాని చ చిత్రాణిరావణస్యచమూముఖే ॥ 9 ॥
తదస్త్రంతుహతందృష్టవారావణోరాక్షసాధిపః ।
వివ్యాథదశభిర్బాణైరామంసర్వేషుమర్మసు ॥ 10 ॥
స విద్ధోదశభిర్బాణైర్మహాకార్ముకనిస్సృతైః ।
రావణేనమహాతేజా న ప్రాకంపతరాఘవః ॥ 11 ॥
తతోవివ్యాథగాత్రేషుసర్వేషుసమితింజయః ।
రాఘవస్తుసుసంక్రుద్ధోరావణంబహుభిశ్శరైః ॥ 12 ॥
ఏతస్మిన్నంతరేక్రుద్ధోరాఘవస్యానుజోబలీ ।
లక్ష్మణఃసాయకాన్సప్తజగ్రాహపరవీరహా ॥ 13 ॥
తైః స్సాయకైర్మహావేగైరావణస్యమహాద్యుతి ।
ధ్వజంమనుష్యశీర్షంతుతస్యచిచ్ఛేదనైకధా ॥ 14 ॥
సారదథేశ్చాపిబాణేనశిరోజ్వలితకుండలమ్ ।
జహారలక్ష్మణఃశ్రీమాన్నైరృతస్యమహాబలః ॥ 15 ॥
తస్యబాణైశ్చచిచ్ఛేదధనుర్గజకరోపమమ్ ।
లక్ష్మణోరాక్షసేంద్రస్యపంచభిర్నిశితైస్తదా ॥ 16 ॥
నీలమేఘనిభాంశ్చాస్యసదశ్వాన్ పర్వతోపమాన్ ।
జఘానాప్లుత్యగదయారావణస్యవిభీషణః ॥ 17 ॥
హతాశ్వాత్త్తుస్వోవేగాదవప్లుత్యమహారథాత్ ।
కోపమాహారత్తీవ్రంభ్రాతరంప్రతిరావణః ॥ 18 ॥
తతశ్శక్తింమహాశక్తిర్దీప్తార్దీప్తాశనీమివ ।
విభీషణస్యచిక్షేపరాక్షసేంద్రఃప్రతాపవాన్ ॥ 19 ॥
అప్రాప్తామేవతాంబాణైస్త్రిభిశ్చిచ్ఛేదలక్ష్మణః ।
అథోదతిష్ఠత్సన్నాదోవానరాణాంమహారణే ॥ 20 ॥
స పపాతత్రిధాఛిన్నాశక్తిఃకాంచనమాలినీ ।
సవిస్ఫులింగాజ్వలితామహోల్కేవదివశ్చ్యుతా ॥ 21 ॥
తతఃసంభావితతరాంకాలేనాపిదురాసదామ్ ।
జగ్రాహవిపులాంశక్తిందీప్యమానాంస్వతేజసా ॥ 22 ॥
సావేగితాబలవతారావణేనదురాత్మనా ।
జజ్వాలసుమహాతేజాదీప్తాశనిసమప్రభా ॥ 23 ॥
ఏతస్మిన్నంతరేవీరోలక్ష్మణస్తంవిభీషణమ్ ।
ప్రాణసంశయమాపన్నంతూర్ణమభ్యవపద్యత ॥ 24 ॥
తంవిమోక్షయితుంవీరశ్చాపమాయమ్యలక్ష్మణః ।
రావణంశక్తిహస్తంవైశరవర్షైరవాకిరత్ ॥ 25 ॥
కీర్యమాణశ్శరౌఘేణవిసృష్టేనమహాత్మనా ।
న ప్రహర్తుంమనశ్చక్రేవిముఖీకృతవిక్రమః ॥ 26 ॥
మోక్షితంభ్రాతరందృష్టవాలక్ష్మణేన స రావణః ।
లక్ష్మణాభిముఖస్తిష్ఠన్నిదంవచనమబ్రవీత్ ॥ 27 ॥
మోక్షితస్తేబలశ్లాఘిన్యస్మాదేవంవిభీషణః ।
విముచ్యరాక్షసంశక్తిస్త్వయీయంవినిపాత్యతే ॥ 28 ॥
ఏషాతేహృదయంభిత్త్వాశక్తిర్లోహితలక్షణా ।
మద్భాహుపరిఘోత్సృష్టాప్రాణానాదాయయాస్యతి ॥ 29 ॥
ఇత్యేవముక్తాతాంశక్తిమష్టఘంటాంమహాస్వనామ్ ।
మయేనమాయావిహితామమోఘంశత్రుఘాతినీమ్ ॥ 30 ॥
లక్ష్మణాయసముద్ధిశ్యజ్వలంతీమివతేజసా ।
రావణఃపరమక్రుద్ధశ్చిక్షేప చ ననాద చ ॥ 31 ॥
సాక్షిప్తాభీమవేగేనవజ్రాశనిసమస్వనా ।
శక్తిరభ్యపతద్వేగాల్లక్ష్మణంరణమూర్ధని ॥ 32 ॥
తామనువ్యాహరచ్ఛక్తిమాపతంతీం స రాఘవః ।
స్వస్త్యస్తులక్ష్మణఆయేతిమోఘాభవహతోద్యమా ॥ 33 ॥
రావణేనరణేశక్తిఃక్రుద్ధేనాశీవిషోపమాః ।
ముక్తాశూరస్యభీతస్యలక్ష్మణస్యమమజ్జసా ॥ 34 ॥
న్యపతత్సామహావేగాలక్ష్మణస్యమహోరసి ।
జిహ్వేవోరగరాజస్యదీప్యమానామహాద్యుతిః ॥ 35 ॥
తతోరావణవేగేనసుదూరమవగాఢయా ।
శక్త్యావిభిన్నహృదయఃపపాతభువిలక్ష్మణః ॥ 36 ॥
తదవస్థంసమీపస్థోలక్ష్మణంప్రేక్ష్యరాఘవః ।
భ్రాతృస్నేహాన్మహాతేజావిషణ్ణహృదయోఽభవత్ ॥ 37 ॥
కాలాత్యయేన దోషః స్యాద్వైక్లబ్యం చ మహద్భవేత్ ।
ఇతి సంచింత్య హనుమాన్గత్వా క్షిప్రం మహాబలః ॥ 38 ॥
న విషాదస్యకాలోఽయమితిసంచింత్యరాఘవః ।
చక్రేసుతుములంయుద్ధంరావణస్యవధేధృతః ॥ 39 ॥
సర్వయత్నేనమహతాలక్ష్మణంపరివీక్ష్య చ ।
సదదర్శతతోరామఃశక్త్యాభిన్నంమహాహవే ॥ 40 ॥
లక్ష్మణంరుధిరాదిగ్ధంసపన్నగమివాచలమ్ ।
తామపిప్రహితాంశక్తింరావణేనబలీయసా ॥ 41 ॥
యత్నతస్తేహరిశ్రేష్ఠా న శేకురవమర్దితుమ్ ।
అర్దితాశ్చైవబాణౌఘైస్తేక్షిప్రహస్తేనరక్షసా ॥ 42 ॥
సౌమిత్రింసావినిర్భిద్యప్రవిష్టాధరణీతలమ్ ।
తాంకరాభ్యాంపరామృశ్యరామఃశక్తింభయావహామ్ ॥ 43 ॥
బభంజసమరేక్రుద్ధోబలవాన్విచకర్ష చ ।
తస్యనిష్కర్షతఃశక్తింరావణేనబలీయసా ॥ 44 ॥
శరాఃసర్వేషుగాత్రేషుపాతితామర్మభేదినః ।
అచింతయిత్వాతాన్బాణాన్సమాలశిష్య చ లక్ష్మణమ్ ॥ 45 ॥
అబ్రవీచ్చహనూమంతంసుగ్రీవం చ మహాకపిమ్ ।
క్ష్మణంపరివార్యైవతిష్ఠధ్వంవానరోత్తమాః ॥ 46 ॥
పరాక్రమస్యకాలోఽయంసంప్రాప్తోమేచిరేప్సితః ।
పాపాత్మాయందశగ్రీవోవధ్యతాంపాపనిశ్చయః ॥ 47 ॥
కాంక్షితస్స్తోకకస్యేవఘర్మాంతేమేఘదర్శనమ్ ।
అస్మిన్ ముహూర్తేనచిరాత్సత్యంప్రతిశృణోమివః ॥ 48 ॥
అరావణమరామంవాజగద్ధ్రక్ష్యథవానరాః ।
రాజ్యనాశంవనేవాసందండకేపరిధావనమ్ ॥ 49 ॥
వైదేహ్యాశ్చపరామర్శంరక్షోభిశ్చసమాగమమ్ ।
ప్రాప్తందుఃఖంమహద్ఘోరంక్లేశశ్చనిరయోపమః ॥ 50 ॥
అద్యసర్వమహంత్యక్ష్యేనిహత్వారావణంరణే ।
యదర్థంవానరంసైన్యంసమానీతమిదంమయా ॥ 51 ॥
సుగ్రీవశ్చకృతోరాజ్యేనిహత్వావాలినంరణే ।
యదర్థం సగరఃక్రాంతఃసేతుఃరాబ్ధశ్చసాగరే ।
సోఽయమద్యరణేపాపశ్చక్షుర్విషమాగతః ॥ 52 ॥
చక్షుర్విషయమాగత్యనాయంజీవితుమర్హతి ॥ 53 ॥
దృష్టిందృష్టివిషస్యేవసర్పస్యమమరావణః ।
యథావావైనతేయస్యదృష్టింప్రాప్తోభుజంగమః ॥ 54 ॥
స్వస్థాపశ్యతదుర్ధర్షాయుద్ధంవానరపుంగవాః ।
అసీనాఃపర్వతాగ్రేషుమమేదంరావణస్య చ ॥ 55 ॥
అద్యరామస్యరామత్వంపశ్యంతుమమసంయుగే ।
త్రయోలోకాస్సగంధర్వాస్సదేవాస్సర్షిచారణాః ॥ 56 ॥
అద్యకర్మకరిష్యామియల్లోకాఃసచరాచరాః ।
సదేవాఃకథయిష్యంతియావద్భూమిర్ధరిష్యతి ॥ 57 ॥
సమాగమ్యసదాలోకేయథాయుద్ధంప్రవర్తితమ్ ।
ఏవముక్త్వాశితైర్బాణైస్తప్తకాంచనభూషణైః ॥ 58 ॥
ఆజఘానరణేరామోదశగ్రీవంసమాహితః ।
అథప్రదీప్తైర్నారాచైర్ముసలైశ్చాపిరావణః ॥ 59 ॥
అభ్యవర్షత్తదారామంధారాభిరివతోయదః ।
రామరావణముక్తానామన్యోన్యమభినిఘ్నతామ్ ॥ 60 ॥
శరాణాం చ శరాణాం చ బభూవతుములఃస్వనః ।
తేభిన్నాశ్చవికీర్ణాశ్చరామరావణయోఃశరాః ॥ 61 ॥
అంతరిక్షాత్ప్రదీప్తాగ్రానిపేతుర్ధరణీతలే ।
తయోర్జ్యాతలనిర్ఘోషారామరావణయోర్మహాన్ ॥ 62 ॥
త్రాసనఃసర్వభూతానాంబభూవాద్భుతదర్శనః ।
సకీర్యమాణశ్శరజాలవృష్టిభిర్మహాత్మనాదీప్తధనుష్మతార్దితః ।
భయాత్ప్రదుద్రావసమేత్యరావణోయథావిలేనాభిహతోబలాహకః ॥ 63 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే ఏకాధికశతతమస్సర్గః ॥
