శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సుందరకాండమ్ ।
అథ షడ్వింశస్సర్గః ।
ప్రసక్తాశ్రుముఖీత్యవం బ్రువంతీ జనకాత్మజా ।
ఆధోగతముఖీ బాలా విలప్తుముపచక్రమే ॥ 1 ॥
ఉన్మత్తేవ ప్రమత్తేవ భ్రాంతచిత్తేవ శోచతీ ।
ఉపావృత్తా కిశోరీవ వివేష్టంతీ మహీతలే ॥ 2 ॥
రాఘవస్య ప్రమత్తస్య రక్షసా కామరూపిణా ।
రావణేన ప్రమథ్యాహమానీతా క్రోశతీ బలాత్ ॥ 3 ॥
రాక్షసీవశమాపన్నా భర్త్స్యమానా సుదారుణమ్ ।
చింతయంతీ సుదుఃఖార్తా నాహం జీవితుముత్సుహే ॥ 4 ॥
న హి మే జీవితేనార్థో నైవార్థేర్న చ భూషణైః ।
వసంత్యా రాక్షసీమధ్యే వినా రామం మహారథమ్ ॥ 5 ॥
అశ్మసారమిదం నూనమథవాప్యజరామరమ్ ।
హృదయం మమ యేనేదం న దుఃఖేనావశీర్యతే ॥ 6 ॥
ధిఙ్మామనార్యామసతీం యాహం తేనా వినా కృతా ।
ముహూర్తమపి రక్షామి జీవితం పాపజీవితా ॥ 7 ॥
కా చ మే జీవితే శ్రద్ధా సుఖే వా తం ప్రియం వినా ।
భర్తారం సాగరాంతాయా వసుధాయాః ప్రియంవదమ్ ॥ 8 ॥
భిద్యతాం భక్ష్యతాం వాపి శరీరం విసృజామ్యహమ్ ।
న చాప్యహం చిరం దుఃఖం సహేయం ప్రియవర్జితా ॥ 9 ॥
చరణేనాపి సవ్యేన న స్పృశేయం నిశాచరమ్ ।
రావణం కిం పునరహం కామమేయం విగర్హితమ్ ॥ 10 ॥
ప్రత్యాఖ్యాతం న జానాతి నాత్మానం నాత్మనః కులమ్ ।
యో నృశంసస్వభావేన మాం ప్రార్థయితుమిచ్ఛతి ॥ 11 ॥
ఛిన్నా భిన్నా విభక్తా వా దీప్తేవాగ్నౌ ప్రదీపితా ।
రావణం నోపతిష్ఠేయం కిం ప్రలాపేన వశ్చిరమ్ ॥ 12 ॥
ఖ్యాతః ప్రాజ్ఞః కృతజ్ఞశ్చ సానుక్రోశశ్చ రాఘవః ।
సద్వృత్తో నిరనుక్రోశశ్శంకే మద్భాగ్యసంక్షయాత్ ॥ 13 ॥
రాక్షసానాం సహస్రాణి జనస్థానే చతుర్దశ ।
యేనైకేన నిరస్తాని స మాం కిం నాభిపద్యతే ॥ 14 ॥
నిరుద్ధా రావణేనాహమల్పవీర్యేణ రక్షసా ।
సమర్థః ఖలు మే భర్తా రావణం హంతుమాహవే ॥ 15 ॥
విరాధో దండకారణ్యే యేన రాక్షసపుంగవః ।
రణే రామేణ నిహతస్స మాం కిం నాభిపద్యతే ॥ 16 ॥
కామం మధ్యే సముద్రస్య లంకేయం దుష్ప్రధర్షణా ।
న తు రాఘవబాణానాం గతిరోధో భవిష్యతి ॥ 17 ॥
కిన్ను తత్కారణం యేన రామో దృఢపరాక్రమః ।
రక్షసాపహృతాం భార్యామిష్టాం నాభ్యవపద్యతే ॥ 18 ॥
ఇహస్థాం మాం న జానీతే శంకే లక్ష్మణపూర్వజః ।
జానన్నపి హి తేజస్వీ ధర్షణం మర్షయిష్యతి ॥ 19 ॥
హృతేతి యోఽధిగత్వా మాం రాఘవాయ నివేదయేత్ ।
గృధ్రరాజోఽపి స రణే రావణేన నిపాతితః ॥ 20 ॥
కృతం కర్మ మహత్తేన మాం తథాఽభ్యవపద్యతా ।
తిష్ఠతా రావణద్వంద్వే వృద్ధేనాపి జటాయుషా ॥ 21 ॥
యది మామిహ జానీయాద్వర్తమానాం స రాఘవః ।
అద్య బాణైరభిక్రుద్ధః కుర్యాల్లోకమరాక్షసమ్ ॥ 22 ॥
విధమేచ్చ పురీం లంకాం శోషయేచ్చ మహోదధిమ్ ।
రావణస్య చ నీచస్య కీర్తిం నామ చ నాశయేత్ ॥ 23 ॥
తతో నిహతనాథానాం రాక్షసీనాం గృహే గృహే ।
యథాహమేవం రుదతీ తథా భూయో న సంశయః ॥ 24 ॥
అన్విష్య రక్షసాం లంకాం కుర్యాద్రామస్సలక్ష్మణః ।
న హి తాభ్యాం రిపుర్దృష్టో ముహూర్తమపి జీవతి ॥ 25 ॥
చితాధూమాకులపథా గృధ్రమండలసంకులా ।
అచిరేణ తు లంకేయం శ్మశానసదృశీ భవేత్ ॥ 26 ॥
అచిరేణైవ కాలేన ప్రాప్స్యామ్యేవ మనోరథమ్ ।
దుష్ప్రస్థానోఽయామాఖ్యాతి సర్వేషాం వో విపర్యయమ్ ॥ 27 ॥
యాదృశానీహ దృశ్యంతే లంకాయామశుభాని వై ।
అచిరేణైవ కాలేన భవిష్యతి హతప్రభా ॥ 28 ॥
నూనం లంకా హతే పాపే రావణే రాక్షసాధమే ।
శోషం యాస్యతి దుర్ధర్షా ప్రమదా విధవా యథా ॥ 29 ॥
పుణ్యోత్సవసముత్థా చ నష్టభర్త్రీ సరాక్షసీ ।
భవిష్యతి పురీ లంకా నష్టభర్త్రీ యథాంగనా ॥ 30 ॥
నూనం రాక్షసకన్యానాం రుదంతీనాం గృహే గృహే ।
శ్రోష్యామి నచిరాదేవ దుఃఖార్తానామిహ ధ్వనిమ్ ॥ 31 ॥
సాంథకారా హతద్యోతా హతరాక్షసపుంగవా ।
భవిష్యతి పురీ లంకా నిర్దగ్ధా రామసాయకైః ॥ 32 ॥
యది నామ స శూరో మాం రామో రక్తాంతలోచనః ।
జానీయాద్వర్తమానాం హి రావణస్య నివేశనే ॥ 33 ॥
అనేన తు నృశంసేన రావణేనాధమేన మే ।
సమయో యస్తు నిర్దిష్టస్తస్య కాలోఽయమాగతః ॥ 34 ॥
స చ మే విహితో మృత్యురస్మిన్ దుష్టే న వర్తతే ।
అకార్యం యే న జానంతి నైరృతాః పాపకారిణః ॥ 35 ॥
అధర్మాత్తు మహోత్పాతో భవిష్యతి హి సాంప్రతమ్ ।
నైతే ధర్మం విజానంతి రాక్షసాః పిశితాశనాః ॥ 36 ॥
ధ్రువం మాం ప్రాతరాశార్థే రాక్షసః కల్పయిష్యతి ।
సాహం కథం కరిష్యామి తం వినా ప్రియదర్శనమ్ ॥ 37 ॥
క్షిప్రం వైవస్వతం దేవం పశ్యేయం పతినా వినా ।
నాజానాజ్జీవతీం రామస్స మాం లక్ష్మణపూర్వజః ॥ 38 ॥
జానంతౌ తౌ న కుర్యాతాం నోర్య్వాం హి మమ మార్గణమ్ ।
నూనం మమైవ శోకేన స వీరో లక్ష్మణాగ్రజః ॥ 39 ॥
దేవలోకమితో యాతస్త్యక్త్వా దేహం మహీతలే ।
ధన్యా దేవాస్సగంధర్వాః సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః ॥ 40 ॥
మమ పశ్యంతి యే నాథం రామం రాజీవలోచనమ్ ।
అథవా న హి తస్యార్థో ధర్మకామస్య ధీమతః ॥ 41 ॥
మయా రామస్య రాజర్షేర్భార్యయా పరమాత్మనః ।
దృశ్యమానే భవేత్ప్రీతి స్సౌహృదం నాస్త్యపశ్యతః ॥ 42 ॥
నాశయంతి కృతఘ్నాస్తు న రామో నాశయిష్యతి ।
కిం ను మే న గుణాః కేచిత్కిం వా భాగ్యక్షయో మమ ॥ 43 ॥
యాహం సీదామి రామేణ హీనా ముఖ్యేన భామినీ ।
శ్రేయో మే జీవితాన్మర్తుం విహీనాయా మహాత్మనః ॥ 44 ॥
రామాదక్లిష్టచారిత్రాచ్ఛూరాచ్ఛత్రునిబర్హణాత్ ।
అథవా న్యస్తశత్రౌ తౌ వనే మూలఫలాశినౌ ॥ 45 ॥
భ్రాతరౌ హి నరశ్రేష్ఠౌ సంవృత్తౌ వనగోచరౌ ।
అథవా రాక్షసేంద్రేణ రావణేన దురాత్మనా ॥ 46 ॥
ఛద్మనా ఘాతితౌ శూరౌ భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ ।
సాఽహమేవంగతే కాలే మర్తుమిచ్ఛామి సర్వథా ॥ 47 ॥
న చ మే విహితో మృత్యురస్మిన్ దుఃఖేఽపి వర్తతే ।
ధన్యాః ఖలు మహాత్మానో మునయస్త్యక్తకిల్బిషాః ॥ 48 ॥
జితాత్మనో మహాభాగా యేషాం న స్తః ప్రియాప్రియే ।
ప్రియాన్న సంభవేద్దుఃఖమప్రియాదధికం భయమ్ ॥ 49 ॥
తాభ్యాం హి యే వియుజ్యంతే నమస్తేషాం మహాత్మనామ్ ।
సాహం త్యక్తా ప్రియార్హేణ రామేణ విదితాత్మనా ॥ 50 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సుందరకాండే షడ్వింశస్సర్గః ॥
