శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ పంచనవతితమస్సర్గః ।
తానితానిసహస్రాణిసారోహాణాం చ వాజినామ్ ।
రథానాంత్వగ్నివర్ణానాంసధ్వజానాంసహస్రశః ॥ 1 ॥
రాక్షసానాంసహస్రాణిగదాపరిఘయోధినామ్ ।
కాంచనధ్వజచిత్రాణాంశూరాణాంకామరూపిణామ్ ॥ 2 ॥
నిహతానిశరైర్దీస్తీక్ష్ణైస్తప్తకాంచనభూషణైః ।
రావణేనప్రయుక్తానిరామేణాక్లిష్టకర్మణా ॥ 3 ॥
దృష్టవాశ్రుత్వా చ సంభ్రాంతాహతశేషానిశాచరాః ।
రాక్షసీశ్చసమాగమ్యదీనాశ్చింతాపరిప్లుతాః ॥ 4 ॥
విధవాహతపుత్రాశ్చక్రోశంత్యోహతబాందవాః ।
రాక్షస్యఃసహసంగమ్యదుఃఖార్తాఃపర్యదేవయన్ ॥ 5 ॥
కథంశూర్పణఖావృద్ధాకరాలానిర్ణతోదరీ ।
ఆససాదవనేరామంకందర్పమివరూపిణమ్ ॥ 6 ॥
సుకుమారంమహాసత్త్వంసర్వభూతహితేరతమ్ ।
తందృష్టవాలోకనింద్యాసాహీనరూపాప్రకామితా ॥ 7 ॥
కథంసర్వగుణైర్హీనాగుణవంతంమహౌజసమ్ ।
సుముఖందుర్ముఖీరామంకామయామాసరాక్షసీ ॥ 8 ॥
జనస్యాస్యాల్పభాగ్యత్వాద్వలినీశ్వేతమూర్ధజా ।
అకార్యమపహాస్యం చ సర్వలోకవిగర్హితమ్ ॥ 9 ॥
రాక్షసానాంవినాశాయదూషణస్యఖరస్య చ ।
చకారాప్రతిరూపాసారాఘవస్యప్రధర్షణమ్ ॥ 10 ॥
తన్నిమిత్తమిదంవైరంరావణేనకృతంమహత్ ।
వధాయసీతాసాసీతాదశగ్రీవేణరక్షసా ॥ 11 ॥
న చ సీతాందశగ్రీవఃప్రాప్నోతిజనకాత్మజామ్ ।
బద్ధంబలవతావైరమక్షయంరాఘవేణ చ ॥ 12 ॥
వైదేహీంప్రార్థయానంతంవిరాధంప్రేక్షయరాక్షసమ్ ।
హతమేకేనరామేణపర్యాప్తంతన్నిదర్శనమ్ ॥ 13 ॥
చతుర్ధశసహస్రాణిరక్షసాంభీమకర్మణామ్ ।
నిహతానిజనస్థానేశరైరగ్నిశిఖోపమైః ॥ 14 ॥
ఖరశ్చనిహతఃసంఖ్యేదూషణస్త్రిశిరాస్తథా ।
శరైరాదితసంకాశైఃపర్యాప్తంతన్నిదర్శనమ్ ॥ 15 ॥
హతోయోజనబాహుశ్చకబందోరుదిరాశనః ।
క్రోధాన్నాదంనదన్ సోఽథపర్యాప్తంతన్నిదర్శనమ్ ॥ 16 ॥
జఘానబలినంరామస్సహస్రనయనాత్మజమ్ ।
వాలినంమేరుసంకాశంపర్యాప్తంతన్నిదర్శనమ్ ॥ 17 ॥
ఋష్యమూకేవసంశ్చైవదీనోభగ్నమనోరథః ।
సుగ్రీవఃప్రాపితోరాజ్యంపర్యాప్తంతన్నిదర్శనమ్ ॥ 18 ॥
ధర్మార్థసహితంవాక్యంసర్వేషాంరక్షసాంహితమ్ ।
యుక్తంవిభీషణేనోక్తంమోహత్తస్య న రోచతే ॥ 19 ॥
విభీషణవచఃకుర్యాద్యదిస్మధనదానుజః ।
శ్మశానభూతాదుఃఖార్తానేయంలంకాభవిష్యతి ॥ 20 ॥
కుంభకర్ణంహతంశ్రుత్వారాఘవేణమహాబలమ్ ।
అతికాయం చ దుర్మర్షంలక్ష్మణేనహతంతదా ॥ 21 ॥
ప్రియంచేంద్రజితంపుత్రంరావణోనావబుధ్యతే ।
మమపుత్రోమమభ్రాతామమభర్తారణేహతః ॥ 22 ॥
ఇత్యేషశ్రూయతేశబ్దోరాక్షసీనాంకులేకులే ।
రథశ్చాశ్వాశ్చనాగాశ్చహతాఃశతసహస్రశః ॥ 23 ॥
రణేరామేణశూరేణహతాశ్చాపిపదాతయః ।
రుద్రోవాయదివావిష్ణుర్మహేంద్రోవాశతక్రతుః ॥ 24 ॥
హంతినోరామరూపేణయదివాస్వయమంతకః ।
హతప్రవీరారామేణనిరాశాజీవితేవయమ్ ॥ 25 ॥
అపశ్య్నత్యోభయస్యాంతమనాథావిలపామహే ।
రామహస్తాద్ధశగ్రీవశ్శూరోదత్తమహావరః ॥ 26 ॥
ఇదంభయంమహాఘోరంసముత్పన్నం న బుధ్యతే ।
తం న దేవా న గంధర్వా న పిశాచా న రాక్షసాః ॥ 27 ॥
ఉపసృష్టంపరిత్రాతుంశక్తారామేణసమ్యుగే ।
త్పతాశ్చాపిదృశ్యంతేరావణస్యరణేరణే ॥ 28 ॥
కథయంతిహిరామేణరావణస్యనిబర్హణమ్ ।
పితామహేనప్రీతేనదేవదానవరాక్షసైః ॥ 29 ॥
రావణస్యాభయందత్తంమనుష్యేభ్యో న యాచితమ్ ।
తదిదంమానుషంమన్యేప్రాప్తంనిఃసంశయంభయమ్ ॥ 30 ॥
జీవితాంతకంఘోరంరక్షసాంరావణస్య చ ।
పీడ్యమానాస్తుబలినావరదానేనరక్షసా ॥ 31 ॥
దీప్స్సైస్తపోభిర్విబుధాఃపితామహమపూజయన్ ।
దేవతానాంహితార్థాయమహాత్మావైపితామహః ॥ 32 ॥
ఉవాచదేవతాఃసర్వాఇదంతుష్టోమహద్వచః ।
అద్యప్రభృతిలోకాంస్త్రీన్ సర్వేదానవరాక్షసాః ॥ 33 ॥
భయేనప్రావృతానిత్యంవిచరిష్యంతిశాశ్వతమ్ ।
దైవతైస్తుసమాగమ్యసర్వైశ్చేంద్రపురోగమైః ॥ 34 ॥
వృషధ్వజస్త్రిపురహామహాదేవఃప్రసాదితః ।
ప్రసన్నస్తుమహాదేవోదేవానేతద్వచోఽబ్రవీత్ ॥ 35 ॥
ఉత్పత్స్యతిహితార్థంవోనారీరక్షఃక్షయావహా ।
ఏషాదేవైఃప్రయుక్తాతుక్షుద్యథాదానవాన్ పురా ॥ 36 ॥
భక్షయిష్యతినఃసీతారాక్షసఘ్నీసరావణాన్ ।
రావణస్యాపనీతేనదుర్వినీతస్యదుర్మతేః ॥ 37 ॥
అయంనిష్టానకోఘోరంశోకేనసమభిప్లుతః ।
తంన పశ్యామహేలోకేయోనఃశరణదోభవేత్ ॥ 38 ॥
రాఘవేణోపసృష్టానాం కాలేనేవ యుగక్షయే ।
నాస్తినఃశరణంకశ్చిద్భయేమహతితిష్ఠతామ్ ॥ 39 ॥
దావాగ్నివేష్టితానాంహికరేణూనాంయథావనే ।
ప్రాప్తకాలంకృతంతేనపౌలస్త్యేనమహాత్మనా ॥ 40 ॥
యతఏవంభయందృష్టంతమేవశరణంగతః ।
ఇతీవసర్వారజనీచరస్త్రియఃపరస్పరంసంపరిరభ్యబాహుభిః ।
విషేదురార్తాతిభయాభిపీడితావినేదురుచ్చైశ్చతదాసుదారుణమ్ ॥ 41 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే పంచనవతితమస్సర్గః ॥
