శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాండమ్ ।
అథ దశాధికశతతమస్సర్గః ।
క్రుద్ధమాజ్ఞాయ రామం తు వసిష్ఠః ప్రత్యువాచ హ ।
జాబాలిరపి జానీతే లోకస్యాస్య గతాగతిమ్ ॥ 1 ॥
నివర్తయితుకామస్తు త్వామేతద్వాక్యమబ్రవీత్ ।
ఇమాం లోకసముత్పత్తిం లోకనాథ నిబోధ మే ॥ 2 ॥
సర్వం సలిలమేవాసీత్పృథివీ యత్ర నిర్మితా ।
తతః సమభవద్బ్రహ్మా స్వయంభూర్దైవతైః సహ ॥ 3 ॥
స వరాహస్తతో భూత్వా ప్రోజ్జహార వసుంధరామ్ ।
అసృజచ్చ జగత్సర్వం సహ పుత్రైః కృతాత్మభిః ॥ 4 ॥
ఆకాశప్రభవో బ్రహ్మా శాశ్వతో నిత్య అవ్యయః ।
తస్మాన్మరీచిః సంజజ్ఞే మరీచేః కశ్యపః సుతః ॥ 5 ॥
వివస్వాన్కాశ్యపాత్ జజ్ఞే మనుర్వైవస్వతః స్వయమ్ ।
స తు ప్రజాపతిః పూర్వమిక్ష్వాకుస్తు మనోః సుతః ॥ 6 ॥
యస్యేయం ప్రథమం దత్తా సమృద్ధా మనునా మహీ ।
తమిక్ష్వాకుమయోధ్యాయాం రాజానం విద్ధి పూర్వకమ్ ॥ 7 ॥
ఇక్ష్వాకోస్తు సుత శ్రీమాన్కుక్షిరేవేతి విశ్రుతః ।
కుక్షేరథాత్మజో వీరో వికుక్షిరుదపద్యత ॥ 8 ॥
వికుక్షేస్తు మహాతేజా బాణః పుత్ర ప్రతాపవాన్ ।
బాణస్య తు మహాబాహురనరణ్యో మహాతపాః ॥ 9 ॥
నానావృష్టిర్బభూవాస్మిన్నదుర్భిక్షం సతాం వరే ।
అనరణ్యే మహారాజే తస్కరో నాపి కశ్చన ॥ 10 ॥
అనరణ్యాన్మహాబాహుః పృథు రాజా బభూవ హ ।
తస్మాత్పృథోమేహారాజస్త్రిశంకురుదపద్యత ॥ 11 ॥
స సత్యవచనాద్ వీరః సశరీరో దివం గతః ।
త్రిశంకోరభవత్సూనుర్దుంధుమారో మహాయశాః ॥ 12 ॥
దుంధుమారాన్మహాతేజా యువనాశ్వో వ్యజాయత ।
యువనాశ్వసుత శ్శ్రీమాన్మాంధాతా సమపద్యత ॥ 13 ॥
మాంధాతుస్త మహాతేజాః సుసంధిరుదపద్యత ।
సుసంధేరపి పుత్రౌ ద్వౌ ధ్రువసంధిః ప్రసేనజిత్ ॥ 14 ॥
యశస్వీ ధ్రువసంధేస్తు భరతో రిపుసూదనః ।
యువనాశ్వసుత శ్శ్రీమాన్మాంధాతా సమపద్యత ॥ 15 ॥
మాంధాతుస్త మహాతేజా స్సుసంధిరుదపద్యత ।
సుసంధేరపి పుత్రౌ ద్వౌ ధ్రువసంధిః ప్రసేనజిత్ ॥ 16 ॥
యశస్వీ ధ్రువసంధేస్తు భరతో రిపుసూదనః ।
భరతాత్తు మహాబాహోరసితో నామ జాయత ॥ 17 ॥
యస్యైతే ప్రతిరాజాన ఉదపద్యంత శత్రవః ।
హైహయాస్తాలజంఘాశ్చ శూరాశ్చ శశిబిందవః ॥ 18 ॥
తాంస్తు సర్వాన్ప్రతివ్యూహ్య యుద్ధే రాజా ప్రవాసితః ।
స చ శైలవరే రమ్యే బభూవాభిరతో మునిః ॥ 19 ॥
ద్వే చాస్య భార్యే గర్భిణ్యౌ బభూవతురితి శ్రుతిః ।
ఏకా గర్భవినాశాయ సపత్న్యై గరలం దదౌ ॥ 20 ॥
భార్గవశ్చ్యవనో నామ హిమవంతముపాశ్రితః ।
తమృషిం సముపాగమ్య కాలిందీ త్వభ్యవాదయత్ ॥ 21 ॥
స తామభ్యవదద్విప్రో వరేప్సుం పుత్రజన్మని ।
పుత్రస్తే భవితా దేవి మహాత్మా లోకవిశ్రుతః ॥ 22 ॥
ధార్మికశ్చ సుశీలశ్చ వంశకర్తాఽరిసూదనః ।
కృత్వా ప్రదక్షిణం హృష్టా మునింతమనుమాన్య చ ॥ 23 ॥
పద్మపత్రసమానాక్షం పద్మగర్భసమప్రభమ్ ।
తతః సా గృహమాగమ్య దేవీ పుత్రం వ్యజాయత ॥ 24 ॥
సపత్న్యా తు గరస్తస్యై దత్తో గర్భజిఘాంసయా ।
గరేణ సహ తేనైవ జాత స్స సగరోఽభవత్ ॥ 25 ॥
స రాజా సగరో నామ యః సముద్రమఖానయత్ ।
ఇష్ట్వా పర్వణి వేగేన త్రాసయన ఇమాః ప్రజాః ॥ 26 ॥
అసమంజస్తు పుత్రోఽభూత్సగరస్యేతి న శ్శ్రుతమ్ ।
జీవన్నేవ స పిత్రా తు నిరస్తః పాపకర్మకృత్ ॥ 27 ॥
అంశుమానితి పుత్రోఽభూదసమంజస్య వీర్యవాన్ ।
దిలీపోంశుమతః పుత్రో దిలీపస్య భగీరథః ॥ 28 ॥
భగీరథాత్కకుత్స్థస్తు కాకుత్స్థా యేన విశ్రుతాః ।
కకుత్స్థస్య చ పుత్రోఽభూద్రఘుర్యేన చ రాఘవాః ॥ 29 ॥
రఘోస్తు పుత్రస్తేజస్వీ ప్రవృద్ధః పురుషాదకః ।
కల్మాషపాద స్సౌదాస ఇత్యేవం ప్రథితో భువి ॥ 30 ॥
కల్మాషపాదపుత్రోఽభూచ్ఛంఖణస్త్వితి విశ్రుతః ।
యస్తు తద్వీర్యమాసాద్య సహసైన్యో వ్యనీనశత్ ॥ 31 ॥
శంఖణస్య చ పుత్రోఽభూచ్ఛూర శ్రీమాన్సుదర్శనః ।
సుదర్శనస్యాగ్నివర్ణః అగ్నివర్ణస్య శీఘ్రగః ॥ 32 ॥
శీఘ్రగస్య మరుః పుత్రో మరోః పుత్రః ప్రశుశ్రువః ।
ప్రశుశ్రువస్య పుత్రోభూదంబరీషో మహాద్యుతిః ॥ 33 ॥
అంబరీషస్య పుత్రోభూన్నహుషః సత్యవిక్రమః ।
నహుషస్య చ నాభాగః పుత్రః పరమధార్మికః ॥ 34 ॥
అజశ్చ సువ్రతశ్చైవ నాభాగస్య సుతావుభౌ ।
అజస్యైవ చ ధర్మాత్మా రాజా దశరథస్సుతః ॥ 35 ॥
తస్య జ్యేష్ఠోఽసి దాయాదో రామ ఇత్యభివిశ్రుతః ।
తద్గృహాణ స్వకం రాజ్యమవేక్షస్వ జనం నృప ॥ 36 ॥
ఇక్ష్వాకూణాం హి సర్వేషాం రాజా భవతి పూర్వజః ।
పూర్వజే నాపరః పుత్రో జ్యేష్ఠో రాజ్యేఽభిషిచ్యతే ॥ 37 ॥
స రాఘవాణాం కులధర్మమాత్మనః సనాతనం నాద్య విహంతుమర్హసి ।
ప్రభూతరత్నామనుశాధి మేదినీం ప్రభూతరాష్ట్రాం పితృవన్మహాయశః ॥ 38 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే దశాధికశతతమస్సర్గః ॥
