శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ ఏకోనషష్టితమస్సర్గః ।
తస్మిన్హతేరాక్షససైన్యపాలేప్లవంగమానామృషభేణయుద్ధే ।
భీమయుధంసాగరతుల్యవేగంవిదుద్రువేరాక్షసరాజసైన్యమ్ ॥ 1 ॥
గత్వాఽథరక్షోధిపతేశ్శశంసుస్సేనాపతింపావకసూనుశస్తమ్ ।
తచ్ఛాపితేషాంవచనంనిశమ్యరక్షోధిపఃక్రోధవశంజగామ ॥ 2 ॥
సఙ్ ఖ్యేప్రహస్తంనిహతంనిశమ్యశోకార్దితఃక్రోధపరీతచేతాః ।
ఉవాచతాన్రాక్షసయూథముఖ్యానింద్రోయథానిర్జరయోథముఖ్యాన్ ॥ 3 ॥
నావజ్ఞారిపవేకార్యాయైరింద్రబలసూదనః ।
సూదితస్సైన్యపాలోమేసానుయాత్రస్సకుంజరః ॥ 4 ॥
సోఽహంరిపువినాశాయవిజయాయావిచారయన్ ।
స్వయమేవగమిష్యామిరణశీర్షంతదద్భుతమ్ ॥ 5 ॥
అద్యతద్వానరానీకంరామంచసహలక్ష్మణమ్ ।
నిర్దహిష్యామిబాణౌఘైర్వనందీప్స్సైరివానగిభిః ॥ 6 ॥
సఏవముక్త్వాజ్వలనప్రకాశంరథంతురంగోత్తమరాజయుక్తమ్ ।
ప్రకాశమానంవపుషాజ్వలంతంసమారురోహామరరాజశత్రుః ॥ 7 ॥
స శన్ఖ భేరీ పటహ ప్రణాదైర్ ।
ఆస్ఫోటిత క్ష్వేడిత సిమ్హ నాదైహ్ ।
పుణ్యైహ్ స్తవైశ్ చ అప్య్ అభిపూజ్యమానస్ ।
స్తదా యయౌ రాక్షస రాజ ముఖ్యహ్ ॥ 8 ॥
స నీలజీమూతనికాశరూపై ।
ర్మాంస అశనైహ్ పావక దీప్త నేత్రైహ్ ।
బభౌ వృతో రాక్షస రాజ ముఖ్యైర్ ।
భూతైర్ వృతో రుద్ర;ఇవ అమర ఈశహ్ ॥ 9 ॥
తతోనగర్యాస్సహసామహౌజానిష్క్రమ్యతద్వానరసైన్యముగ్రమ్ ।
మహార్ణవాభ్రస్తనితందదర్శసముద్యతంపాదపశైలహస్తమ్ ॥ 10 ॥
తద్రాక్షసానీకమతిప్రచండమాలోక్యరామోభుజగేంద్రబాహుః ।
విభీషణంశస్త్రభృతాంవరిష్ఠమువాచసేవానుగతఃపృథుశ్రీః ॥ 11 ॥
నానాపతాకధ్వజశస్త్రజుష్టంప్రాసాసిశూలాయుథవజ్రజుష్టమ్ ।
కస్యేదమక్షోభ్యమభీరుజుష్టంమహేంద్రోపమనాగజుష్టమ్ ॥ 12 ॥
తతస్తురామస్యనిశమ్యవాక్యంవిభీషణంశ్శక్రసమానవీర్యః ।
శశంసరామస్యబలప్రవేగంమహాత్మనాంరాక్షసపుంగవానామ్ ॥ 13 ॥
యోఽసౌగజస్కంధగతోమహాత్మానవోదితార్కోపమతామ్రవక్త్రః ।
ప్రకంపయన్నాగశిరోఽభ్యుపైతిహ్యకంపనంత్వేనమవేహిరాజన్ ॥ 14 ॥
యో అసౌ రథస్థో మృగ రాజ కేతుర్ ।
ధూన్వన్ ధనుహ్ శక్ర ధనుహ్ ప్రకాశమ్ ।
కరీ ఇవ భాత్య్ ఉగ్ర వివృత్త దమ్ష్ట్రహ్ ।
స;ఇంద్రజిన్ నామ వర ప్రధానహ్ ॥ 15 ॥
యశ్చైషవ్నిధ్యాస్తమహేంద్రకల్పోధన్వీరథస్థోఽతిరథోతివీరః ।
విష్పారయన్ చాపమతుల్యమానంనామ్నాతికాయోఽతివివృద్ధకాయః ॥ 16 ॥
యోఽసౌనవార్కోదితతామ్రచక్షురారుహ్యఘంటానినదప్రణాదమ్ ।
గజంఖరంగర్జతివైమహాత్మామహోదరోనామసఏషఃవీరః ॥ 17 ॥
యోఽసౌహయంకాంచనచిత్రభాండమారుహ్యసంధ్యాభ్రగిరిప్రకాశమ్ ।
ప్రాసంసముద్యమ్యమరీచినద్ధంపిశాచఏషోఽశనితుల్యవేగః ॥ 18 ॥
యశ్చైషశూలంనిశితంప్రగృహ్యవిద్యుత్ప్రభంకింకరవజ్రవేగమ్ ।
వృషేంద్రమాస్థాయగిరిప్రకాశమాయాతియోఽసౌత్రిశిరాయశస్వీ ॥ 19 ॥
అసౌచజీమూతనికాశరూపఃకుంభఃపృథువ్యూఢసుజాతవక్షాః ।
సమాహితఃపన్నగరాజకేతుర్విష్పారయన్యాతిధనుర్విధూన్వన్ ॥ 20 ॥
యశ్చైషజాంబూనదవజ్రజుష్టందీప్తంసధూమంపరిఘంప్రగృహ్య ।
ఆయాతిరక్షోబలకేతుభూతఃసోఽసౌనికుంభోఽద్భుతఘోరకర్మా ॥ 21 ॥
యశ్చైషచాపాసిశరౌఘజుష్టంపతాకినంపావకదీప్తరూపమ్ ।
రథంసమాస్థాయవిభాత్యుదగ్రోనరాంతకోఽసౌనగశృంగయోధీ ॥ 22 ॥
యశ్చైషనానావిధఘోరరూపైర్వ్యాఘ్రోష్ట్రనాగేంద్రమృగాశ్వవక్త్రైః ।
భూతైర్వృతోభాతివివృత్తనేత్స్రైసోఽసౌసురాణామపిదర్పహంతా ॥ 23 ॥
యత్ర ఏతద్ ఇందు ప్రతిమం విభాతిచ్ ।
చత్త్రం సితం సూక్ష్మ శలాకం అగ్ర్యమ్ ।
అత్ర ఏష రక్షో అధిపతిర్ మహాత్మా ।
భూతైర్ వృతో రుద్ర;ఇవ అవభాతి ॥ 24 ॥
అసౌ కిరీటీ చల కుండల ఆస్యో ।
నాగ ఇంద్ర వింధ్య ఉపమ భీమ కాయహ్ ।
మహా ఇంద్ర వైవస్వత దర్ప హంతా ।
రక్షో అధిపహ్ సూర్య;ఇవ అవభాతి ॥ 25 ॥
ప్రత్యువాచతతోరామోవిభీషణమరిందమ్ ।
అహోదీప్తమహాతేజారావణోరాక్షసేశ్వరః ॥ 26 ॥
ఆదిత్య;ఇవ దుష్ప్రేక్ష్యో రశ్మిభిర్ భాతి రావణహ్ ।
సువ్యక్తం లక్షయే హ్య్ అస్య రూపం తేజహ్ సమావృతమ్ ॥ 27 ॥
దేవదానవవీరాణాంవపుర్నైవంవిధంభవేత్ ।
యాదృశంరాక్షసేంద్రస్యవపురేతత్ప్రకాశతే ॥ 28 ॥
సర్వేపర్వతసంకాశాస్సర్వేపర్వతయోధినః ।
సర్వేదీప్తాయుధధరాయోధాశ్చాస్యమహోజసః ॥ 29 ॥
భాతిరక్షోరాజోఽసౌప్రదీప్త్తైర్భీమవిక్రమైః ।
భూతైఃపరివృతస్తీక్ష్ణైర్దేహవద్భిరివాంతకః ॥ 30 ॥
దిష్ట్యాఽయమద్యపాపాత్మామమదృష్టిపథంగతః ।
అద్యక్రోధంవిమోక్ష్యామిసీతాహరణసంభవమ్ ॥ 31 ॥
ఏవముక్త్వాతతోరామోధనురాదాయవీర్యవాన్ ।
లక్ష్మణానుచరస్తస్థౌసముద్ధృత్యశరోత్తమమ్ ॥ 32 ॥
తతఃసరక్షోధిపతిర్మహాత్మారక్షాంసితాన్యాహమహాబలాని ।
ద్వారేషుచర్యాగృహగోపురేషుసునిర్వృతాస్తిష్ఠతనిర్విశంకాః ॥ 33 ॥
హాఽగతంమాంసహితంభవద్భిర్వనౌకసశ్ఛిద్రమిదంవిదిత్వా ।
శూన్యాపురీందుష్ప్రసహాంప్రమథ్యప్రధర్షయేయుస్సహసాసమేతాః ॥ 34 ॥
విసర్జయిత్వాసచివాంస్తతస్తాన్గతేషురక్షస్సుయథానియోగమ్ ।
వ్యచారయద్వానరసాగరౌఘంమహాఝషఃపూర్ణమివార్ణవౌఘమ్ ॥ 35 ॥
తమాపతంతంసహసాసమీక్ష్యదీప్తేషుచాపంయుధిరాక్షసేంద్రమ్ ।
మహత్సముత్పాట్యమహీధరాగ్రందుద్రావరక్షోధిపతింహరీశః ॥ 36 ॥
తచ్ఛైలశృంగంబహువృక్షసానుంప్రగృహ్యచిక్షేపనిశాచరాయ ।
తమాపతంతంసహసాసమీక్ష్యచిచ్ఛేదబాణైస్తపనీయపుంఖైః ॥ 37 ॥
తస్మిన్ ప్రవృద్ధోత్తమసానువృక్షేశృంగేవికీర్ణేపతితేపృథివ్యామ్ ।
మహాహికల్పంశరమంతకాభంసమాదధేరాక్షసలోకనాథః ॥ 38 ॥
సతంగృహీత్వాఽనిలతుల్యవేగంసవిస్ఫులింగజ్వలనప్రకాశమ్ ।
బాణంమహేంద్రాశనితుల్యవేగంచిక్షేపసుగ్రీవవధాయరుష్టః ॥ 39 ॥
ససాయకోరావణబాహుముక్తఃశక్రాశనిప్రఖ్యవపుశ్శితాగ్రః ।
సుగ్రీవమాసాద్యబిభేదవేగాద్గుహేరితాక్రౌంచమివోగ్రశక్తిః ॥ 40 ॥
ససాయకార్తోవిపరీతచేతాఃకూజన్పృథివ్యాంనిపపాతవీరః ।
తంప్రేక్ష్యభూమౌపతితంవిసంజ్ఞంనేదుఃప్రహృష్టాయుధియాతుధానాః ॥ 41 ॥
తతోగవాక్షోగవయస్సుదంష్ట్రస్త్వథర్షభోజ్యోతిముఖోనలశ్చ ।
శైలాన్ సముత్పాట్యవివృద్ధకాయాఃప్రదుద్రువుస్తంప్రతిరాక్షసేంద్రమ్ ॥ 42 ॥
తేషాంప్రహారాన్ సచకారమోఘాన్ రక్షోధిపోబాణశతైఃశితాగ్రైః ।
తాన్వానరేంద్రానపిబాణజాలైర్బిభేదజాంబూనదచిత్రపుంఖైః ॥ 43 ॥
తేవానరేంద్రాస్త్రిదశారిబాణైర్భిన్నానిపేతుర్భువిభీమకాయాః ।
తతస్తుతద్వానరసైన్యముగ్రంప్రచ్ఛాదయామాససబాణజాలైః ॥ 44 ॥
తేవధ్యమానాఃపతితాఃప్రవీరానానద్యమానాభయశల్యవిద్ధాః ।
శాఖామృగారావణసాయకార్తాజగ్ముశ్శరణ్యంశరణంస్మరామమ్ ॥ 45 ॥
తతో మహాత్మా స ధనుర్ ధనుష్మాన్ ।
ఆదాయ రామహ్ సహరా జగామ ।
తం లక్ష్మణహ్ ప్రాన్జలిర్ అభ్యుపేత్య ।
ఉవాచ వాక్యం పరమ అర్థ యుక్తమ్ ॥ 46 ॥
కామమార్యస్సుపర్యాప్తోవధాయాస్యదురాత్మనః ।
విధమిష్యామ్యహంచైతమనుజానీహిమాంవిభో ॥ 47 ॥
తమబ్రవీన్మహాతేజారామస్సత్యపరాక్రమః ।
గచ్ఛయత్నపరశ్చాపిభవలక్ష్మణ సంయుగే ॥ 48 ॥
రావణోహిమహావీర్యోరణేఽద్భుతపరాక్రమః ।
త్రైలోక్యేనాపిసంక్రుద్ధోదుష్ప్రసహ్యోనసంశయః ॥ 49 ॥
తస్యచ్ఛిద్రాణిమార్గస్వస్వచ్ఛిద్రాణిచలక్ష్య ।
చక్షుషాధనుషాయత్నా ప్రక్షాత్మానంసమాహితః ॥ 50 ॥
రాఘవస్యవచశ్శ్రుత్వాసపరిష్వజ్యాభిపూజ్యచ ।
అభివాద్యతత్ రామంయయౌసౌమిత్రిరాహవమ్ ॥ 51 ॥
సరావణంవారణహస్తబాహుందదర్శభీమోద్యతదీప్తచాపమ్ ।
ప్రచ్ఛాదయంతంశరవృష్టిజాలైస్తాన్వానరాభనిన్నవికీర్ణదేహాన్ ॥ 52 ॥
తమాలోక్యమహాతేజాహనూమాన్మారుతాత్మజః ।
నివార్యశరజాలానిప్రదుద్రావసరావణమ్ ॥ 53 ॥
రథంతస్యసమాసాద్యబాహుముద్యమ్యదక్షిణమ్ ।
త్రాసయన్రావణంధీమాన్హనూమాన్వాక్యమబ్రవీత్ ॥ 54 ॥
దేవదానవగంధర్వాయక్షాశ్చసహరాక్షైసైః ।
అవశ్యంతుత్వయాభగ్నావానరేభ్యస్తుతేభయమ్ ॥ 55 ॥
ఏషమేదక్షిణోబాహుఃపంచశాఖఃసముద్యతః ।
విధమిష్యతితేదేహాద్భూతాత్మానంచిరోషితమ్ ॥ 56 ॥
శ్రుత్వాహనుమతోవాక్యంరావణోభీమవిక్రమః ।
సంరక్తనయనఃక్రోధాదిదంవచనమబ్రవీత్ ॥ 57 ॥
క్షిప్రంప్రహరనిఃశంకంస్థిరాంకీర్తిమవాప్నుహి ।
తతస్త్వాంజ్ఞాతవిక్రాంతంనాశయిష్యామివానర ॥ 58 ॥
రావణస్యవచశ్శ్రుత్వావాయుసూనుర్వచోఽబ్రవీత్ ।
ప్రహృతంహిమయాపూర్వమక్షంతవసుతంతవ ॥ 59 ॥
ఏవముక్తోమహాతేజారావణోరాక్షసేశ్వరః ।
ఆజఘానానిలసుతంతలేనోరసివీర్యవాన్ ॥ 60 ॥
సతలాభిహతస్తేనచచాలచముహుర్ముహుః ।
స్థిత్వాముహూర్తంతేజస్వీస్థైర్యంకృత్వామహామతిః ॥ 61 ॥
ఆజఘానాభిసంకృద్ధస్తలేనైవామరద్విషమ్ ।
తతస్తతేనాభిహతోవానరేణమహాత్మనా ॥ 62 ॥
దశగ్రీవఃసమాధూతోయథాభూమిచలేఽచలః ।
సంగ్రామేతంతథాదృష్టవారావణంతలతాడితమ్ ॥ 63 ॥
ఋషయోవానరాఃసిద్ధానేదుర్దేవాస్సహాసురైః ।
అథాఽశ్వాస్యమహాతేజారావణోవాక్యమబ్రవీత్ ॥ 64 ॥
సాధువానర వీర్యేణశ్లాఘనీయోఽసిమేరిపుః ।
రావణేనైవముక్తస్తుమారుతిర్వాక్యమబ్రవీత్ ॥ 65 ॥
ధిగస్తుమమవీర్యేణయస్త్వంజీవసిరావణ ।
సకృత్తుప్రహరేదానీందుర్భుద్ధే కింవికత్థసే ॥ 66 ॥
తతస్త్వాంమామికాముష్టిర్నయిష్యతియమక్షయమ్ ।
తోమారతివాక్యేనకోధస్తస్యతదాఽజ్వలత్ ॥ 67 ॥
సంరక్తనయనోయత్నాన్ముష్టిముద్యమ్యదక్షిణమ్ ।
పాతయామాసవేగేనవానరోరసివీర్యవాన్ ॥ 68 ॥
హనూమాన్ వక్షసివ్యూఢేసంచచాలహతఃపునః ।
విహ్వలంతుతదాదృష్టవాహనూమంతంమహాబలమ్ ॥ 69 ॥
రథేనాతిరథశశీఘ్రంనీలంప్రతిసమభ్యగాత్ ।
రాక్షసానామధిపతిర్ధశగ్రీవఃప్రతాపవాన్ ॥ 70 ॥
పన్నగప్రతిమైర్భీమైఃపరమర్మాభిభేదిభిః ।
శరైరాదీపయామాసనీలంహరిచమూపతిమ్ ॥ 71 ॥
సశరౌఘసమాయస్తోనీలఃకపిచమూపతిః ।
కరేణేకైనేశైలాగ్రంరక్షోధిపతయేఽసృజత్ ॥ 72 ॥
హనూమానపితేజస్వీసమాశ్వస్తోమహామనాః ।
విప్రేక్షమాణోయుద్ధేప్సుస్సరోషమిదమబ్రవీత్ ॥ 73 ॥
నీలేనసహసంయుక్తంరావణంరాక్షసేశ్వరమ్ ।
అన్యేనయుద్యమానస్యనయుక్తమభిధావనమ్ ॥ 74 ॥
రావణోఽపిమహాతేజాస్తంచ్ఛృంగంసప్తభిఃశరైః ।
ఆజఘానసుతీక్ష్ణాగ్రైస్తద్వికీర్ణంపపాతహ ॥ 75 ॥
తద్వికీర్ణంగిరేశ్శృంగందృష్టవాహరిచమూపతిః ।
కాలానగిరివజజ్వాలకోపేనపరవీరహా ॥ 76 ॥
సోఽశ్వకర్ణాంధాన్ శాలాంశ్చూతాశ్చాపిసుపుష్పితాన్ ।
అన్యాంశ్చవివిధాన్ వృక్షాన్నీలశ్చిక్షేపసంయుగే ॥ 77 ॥
సతాన్వృక్షాన్ సమాసాద్యప్రతిచిచ్ఛేదరావణః ।
అభ్యవర్షత్సుఘోరేణశరవర్షేణపావకిమ్ ॥ 78 ॥
అభివృష్టశ్శరౌఘేణమేఘేనేవమహాబలః ।
హ్రస్వంకృత్వాతతోరూపంధ్వజాగ్రేనిపపాతహ ॥ 79 ॥
పావకాత్మజమాలోక్యధ్వజాగ్రేసమవస్థితమ్ ।
జజ్వాలరావణఃక్రోధాత్తతోనీలోననాదచ ॥ 80 ॥
ధ్వజాగ్రేధనుషశ్చాగ్రేకిరీటాగ్రేచతంహరిమ్ ।
లక్ష్మణోఽథహనూమాంశ్చదృష్టవారామశ్చవిస్మితాః ॥ 81 ॥
రావణోఽపిమహాతేజాఃకపిలాఘవవిస్మితః ।
అస్త్రమాహారయామాసదీప్తమాగ్నేయమద్భుతమ్ ॥ 82 ॥
తతస్తేచుక్రుశుర్హృష్టాలబ్దలక్షాఃప్లవంగమాః ।
నీలలాఘవసంభ్రాంతందృష్టవారావణమాహవే ॥ 83 ॥
వానరాణాంచనాదేవసంరబ్దోరావణస్తదా ।
సంభ్రమావిష్టహృదయోనకించిత్ప్రత్యపద్యత ॥ 84 ॥
ఆగ్నేయేనాధసంయుక్తంగృహీత్వారావణశ్శరమ్ ।
ధ్వజశీర్షస్థితంసీలముదైక్షతనిశాచరః ॥ 85 ॥
తతోఽబ్రవీన్మహాతేజారావణోరాక్షసేశ్వరః ।
కపేలాఘవయుక్తోఽసిమాయయాపరయాఽనయా ॥ 86 ॥
జీవితంఖలురక్షస్వయదిశక్తోఽపివానర ।
తానితాన్యాత్మరూపాణిసృజసిత్వమనేకశః ॥ 87 ॥
తథాపిత్వాంమయాముక్తస్సాయోకోఽస్త్రప్రయోజితః ।
జీవితంపరిరక్షంతంజీవితాద్భ్రంశయిష్యతి ॥ 88 ॥
ఏవముక్త్వామహాబాహూరావణోరాక్షసేశ్వరః ।
సంధాయబాణమస్త్రణచమూపతిమతాడయత్ ॥ 89 ॥
సోఽస్త్రయుక్తేనబాణేననీలోవక్షసితాడితః ।
నిర్ధహ్యమానస్సహసానిపపాతమహీతలే ॥ 90 ॥
పితృమహాత్మ్యసంయోగాత్మనశ్చాపితేజసా ।
జానుభ్యానుపతద్భూమౌనతుప్రాణైర్వ్యయుజ్యత ॥ 91 ॥
విసంజ్ఞంవానరందృష్టవాదశగ్రీవోరణోత్సుకః ।
రథేనాంబుదనాదేనసౌమిత్రిమభిదుద్రువే ॥ 92 ॥
ఆసాద్యరణమధ్యేతంవారయిత్వాస్థితోజ్వలన్ ।
ధనుర్విష్ఫారయామాసకంపయన్నివమేదినీమ్ ॥ 93 ॥
తమాహసౌమిత్రిరదీనసత్త్వోవిష్ఫారయంతంధనురప్రమేయమ్ ।
అభ్యేహిమామద్యనిశాచరేంద్రనవానరాంస్త్వప్రతియోద్ధుమర్హః ॥ 94 ॥
సతస్యవాక్యంప్రతిపూర్ణఘోషంజ్యాశబ్దముగ్రంచనిశమ్యరాజా ।
ఆసాద్యసౌమిత్రిమవస్థితంతంకోపాన్వితోవాచమువాచరక్షః ॥ 95 ॥
దిష్ట్యాసిమేరాఘవ దృష్టిమార్గంప్రాప్తోఽంతగామీవిపరీతబుద్ధిః ।
అస్మిన్ క్షణేయాస్యసిమృత్యుదేశంసంపాద్యమానోమమబాణజాలైః ॥ 96 ॥
తమాహసౌమిత్రిరవిస్మయానోగర్జంతముద్వృత్తసితాగ్రదంష్ట్రమ్ ।
రాజన్నగర్జంతిమహాప్రభావావికత్థసేపాపకృతాంవరిష్ఠ ॥ 97 ॥
జానామివీర్యంతవరాక్షసేంద్రబలంప్రతాపంచపరాక్రమంచ ।
అవస్థితోఽహంశరచాపపాణిరాగచ్ఛకింమోఘవికత్థనేన ॥ 98 ॥
సఏవముక్తఃకుపితస్ససర్జరక్షోథిపస్సప్తశరాన్ సుపుంఖాన్ ।
తాన్లక్ష్మణఃకాంచనచిత్రిపుంఖైశ్చిచ్ఛేదబాణైర్నిశితాగ్రధారైః ॥ 99 ॥
తాన్ ప్రేక్షమాణస్సహసానికృత్తానికృత్తభోగానివపన్నగేంద్రాన్ ।
లంకేశ్వరఃక్రోధవశంజగామససర్జచాన్యాన్నిశితాన్పృషత్కాన్ ॥ 100 ॥
సబాణవర్షంతువవర్షతీవ్రంరామానుజఃకార్ముకసంప్రయుక్తమ్ ।
క్షురార్ధచంద్రోత్తమకర్ణిభల్లైఃశరాంశ్చచిచ్ఛేదనచుక్షుభేచ ॥ 101 ॥
సబాణజాలాన్యథతానితానిమోఘానిపశ్యంస్త్రిదశారిరాజః ।
విసిస్మియేలక్ష్మణలాఘవేనపునశ్చబాణాన్నిశితాన్ముమోచ ॥ 102 ॥
సలక్ష్మణశ్చాపిశరాన్ శితాగ్రాన్మహేంద్రతుల్యోఽశనితుల్యవేగాన్ ।
సంధాయచాపేజ్వలనప్రకాశాన్ ససర్జరక్షోధిపతేర్వధాయ ॥ 103 ॥
సతాన్ ప్రచిచ్ఛేదహిరాక్షసేంద్రఃఛిత్వాచతన్లక్ష్మణమాజఘాన ।
శరేణకాలాగ్నిసమప్రభేణస్వయంభుదత్తేనలలాటదేశే ॥ 104 ॥
సలక్ష్మణోరావణసాయకార్తశ్చచాలచాపంశిధిలంప్రగృహ్య ।
పునశ్చసంజ్ఞాంప్రతిలభ్యకృచ్ఛ్రాచ్చిచ్ఛేదచాపంత్రిదశేంద్రశత్రో ॥ 105 ॥
నికృత్తచాపంత్రిభిరాజఘానబాణైస్తదాదాశరథిశ్శితాగ్రైః ।
ససాయకార్తోవిచచాలరాజాకృచ్ఛ్రాచ్ఛసంజ్ఞాంపునరాససాద ॥ 106 ॥
సకృత్తచాపఃశరతాడితశ్చమేదార్ద్రగాత్రోరుధిరావసిక్తః ।
జగ్రాహశక్తింస్వయముగ్రశక్తిస్స్వయంభుదత్తాంయుధిదేవశత్రుః ॥ 107 ॥
సతాంసధూమానలసన్నికాశాంవిత్రాసనీంసంయతివానరాణామ్ ।
చిక్షేపశక్తింతరసాజ్వలంతీంసౌమిత్రయేరాక్షసరాష్ట్రనాథః ॥ 108 ॥
తామాపతంతీంభరతానుజోఽస్త్రైర్జఘానబాణైశ్చహుతాగ్నికల్పైః ।
తథాపిసాతస్యవివేశశక్తిర్భుజాంతరందాశరథేర్విశాలమ్ ॥ 109 ॥
సశక్తిమాన్ శక్తిసమాహతఃసన్ ప్రజజ్వాలముహుఃరఘుప్రవీరః ।
తంవిహ్వలంతంసహసాభ్యుపేత్యజగ్రాహరాజాతరసాభుజాభ్యామ్ ॥ 110 ॥
హిమవాన్ మందరోమేరుస్తైలోక్యంవాసహామరైః ।
శక్యంభుజాభ్యాముద్ధర్తుంనసఙ్ ఖ్యేభరతానుజః ॥ 111 ॥
శక్త్యాబ్రాహ్మ్యాహిసౌమిత్రిస్తాడితాస్తుస్తనాంతరే ।
విష్ణోరచిన్యంత్యంస్వంభాగమాత్మానంప్రత్యనుస్మరత్ ॥ 112 ॥
తతోదానవదర్పఘ్నంసౌమిత్రిందేవకంటకః ।
తంపీడయిత్వాబాహుభ్యాంనప్రభుర్లంఘనేఽభవత్ ॥ 113 ॥
అథవాయుసుతఃక్రుద్ధోరావణంసమభిద్రవత్ ।
ఆజఘానోరసిక్రుద్ధోవజ్రకల్పేనముష్టినా ॥ 114 ॥
తేనముష్టిప్రహారేణరావణోరాక్షసేశ్వరః ।
జానుభ్యామపతద్భూమౌచచాలచపపాతచ ॥ 115 ॥
ఆస్యైశ్చ నేత్రైః శ్రవణైః పపాత రుధిరం బహు ।
విఘార్ణమానో నిశ్చేష్టో రథోపస్థ ఉపాచిశత్ ॥ 116 ॥
విసంజ్ఞోమూర్చ్ఛ్రితశ్చాసీన్నచస్థానంసమాలభత్ ।
విసంజ్ఞంరావణందృష్టవాసమరేభీమవిక్రమమ్ ॥ 117 ॥
ఋషయోవానరాశ్చైవనేదుర్దేవాస్సవాసవాః ।
హనూమానపితేజస్వీలక్ష్మణంరావణార్ధితమ్ ॥ 118 ॥
ఆనయద్రాఘవాభ్యాశంబాహుభ్యాంపరిగృహ్యతమ్ ।
వాయుసూనోఃసుహృత్త్వేనభక్త్యాపరమయాచసః ॥ 119 ॥
శత్రూణామప్రకంప్యోఽపిలఘుత్వమగమత్కపేః ।
తంసముత్సృజ్యసాశక్తిఃసౌమిత్రింయుధిదుర్జయమ్ ॥ 120 ॥
రావణస్యరథేతస్మిన్ స్థానంపునరుపాగతా ।
ఆశ్వస్తశ్చనిశల్యశ్చలక్ష్మణశ్శత్రుసూదనః ॥ 121 ॥
విష్ణోర్భాగమమీమాంస్యమాత్మానంప్రత్యనుస్మరన్ ।
రావణోఽపిమహాతేజాఃప్రాప్యసంజ్ఞాంమహాహవే ॥ 122 ॥
ఆదదేనిశితాన్ బాణాన్ జగ్రాహచమహద్ధమః ।
నిపాతితమహావీరాంద్రవంతీంవానరీంచమూమ్ ॥ 123 ॥
రాఘవస్తురణేదృష్టవారావణంసమభిద్రవత్ ।
అథైవముపసంగమ్యహనూమాన్వాక్యమబ్రవీత్ ॥ 124 ॥
మమపృష్ఠంసమారుహ్యరాక్షసంశాస్తుమర్హసి ।
విష్ణుర్యథాగరుత్మంతంబలవంతంసమాహితః ॥ 125 ॥
తచ్ఛ్రుత్వారాఘవోవాక్యంవాయుపుత్రేణభాషితమ్ ।
ఆరురోహమహాశూరంబలవంతంమహాకపిమ్ ॥ 126 ॥
రథస్థంరావణంసఙ్ ఖ్యేదదర్శమనుజాధిపః ।
తమాలోక్యమహాతేజాఃప్రదుద్రావసరాఘవః ॥ 127 ॥
వైరోచనివక్రుద్ధోవిష్ణురభ్యుద్యతాయుధః ।
జ్యాశబ్దమకరోత్తీవ్రంవజ్రనిష్పేషనిస్వనమ్ ॥ 128 ॥
గిరాగంభీరయారామోరాక్షసేంద్రమువాచహ ।
తిష్ఠతిష్ఠమమత్వంహికృత్వావిప్రియమీదృశమ్ ॥ 129 ॥
క్వనురాక్షసశార్దూల గతోమోక్షమవాప్స్యసి ।
యదీంద్రవైవస్వతభాస్కరాన్వాస్వయంభువైశ్వానరశంకరాన్వా ।
గమిష్యసిత్వందశవాదిశోవాతథాపిమేనాద్యగతోవిమోక్ష్యసే ॥ 130 ॥
యశ్చైష శక్త్యా నిహతస్త్వయాద్య ।
గచ్ఛన్విషాదం సహసాభ్యుపేత్య ।
స ఏష రక్షోగణరాజ మృత్యుః ।
సపుత్రపౌత్రస్య తవాద్య యుద్ధే ॥ 131 ॥
ఏతేనచాత్యద్భుతదర్శనానిశరైర్జవస్థానకృతాలయాని ।
చతుర్ధశాన్యాత్తవరాయుధానిరక్షఃసహస్రాణినిషూదితాని ॥ 132 ॥
రాఘవస్యవచశ్శ్రుత్వారాక్షసేంద్రోమహాబలః ।
వాయుపుత్రంమహావేగంవహంతంరాఘవంరణే ॥ 133 ॥
రోషేణమహతావిష్టఃపూర్వవైరమనుస్మరన్ ।
ఆజఘానశరైర్దీప్స్సైఃకాలానలశిఖోపమైః ॥ 134 ॥
రాక్షసేనాహవేతస్యతాడితస్యాపిసాయకైః ।
స్వభావతేజోయుక్తస్యభూయస్తేజోఽభ్యవర్ధత ॥ 135 ॥
తతోరామోమహాతేజారావణేనకృతవ్రణమ్ ।
దృష్టవాప్లవగశార్దూలంక్రోధస్యవశమేయివాన్ ॥ 136 ॥
తస్యాభిసంక్రమ్యరథంసచక్రంసాశ్వధ్వజచ్ఛత్రమహాపతాకమ్ ।
ససారథింసాశనిశూలఖడగంరామఃప్రచిచ్ఛేదశరైస్సుపుంఖైః ॥ 137 ॥
అథేంద్రశత్రుంతరసాజఘానబాణేనవజ్రాశనిసన్నిభేన ।
భుజాంతరేవ్యూఢసుజాతరూపేవజ్రేణమేరుంభగవానివేంద్రః ॥ 138 ॥
యోవజ్రపాతశనిసన్నిపాతాన్నచక్షుభేనాపిచచాలరాజా ।
సరామబాణాభిహతోభృశార్తశ్చచాలచాపంచముమోచవీరః ॥ 139 ॥
తంవిహ్వలంతంప్రసమీక్ష్యరామస్సమాదదేదీప్తమథార్థచంద్రమ్ ।
తేనార్కవర్ణంసహసాకిరీటంచిచ్ఛేదరక్షోధిపతేర్మహాత్మా ॥ 140 ॥
తంనిర్విషాశీవిషసన్నికాశంశాంతార్చిషంసూర్యమివాప్రకాశమ్ ।
గతశ్రియంకృత్తకిరీటకూటమువాచరామోయుధిరాక్షసేంద్రమ్ ॥ 141 ॥
కృతం త్వయా కర్మ మహత్సుభీమమ్ ।
హతప్రవీరశ్చ కృతస్త్వయాహమ్ ।
తస్మాత్పరిశ్రాంత ఇతి వ్యవస్య ।
న్న త్వాం శరైర్మఋత్యువశం నయామి ॥ 142 ॥
గచ్ఛానుజానామిరణార్ధితస్త్వంప్రవిశ్యరాత్రించరరాజలంకామ్ ।
ఆశ్వస్యనిర్యాహిరథీచధన్వీతదాబలంప్రేక్ష్యసిమేరథస్థః ॥ 143 ॥
సఏవముక్తోహతదర్పహర్షోనికృత్తచాపశ్చహతాశ్వసూతః ।
శరార్దితఃకృత్తమహాకిరీటోవివేశలంకాంసహసాస్మరాజా ॥ 144 ॥
ప్రవిష్టేరజనీచరేంద్రేమహాబలేదావవదేవశత్రౌ ।
హరీన్ విశల్యాన్ సహలక్ష్మణేనచకారరామఃపరమాహవాగ్రే ॥ 145 ॥
తస్మిన్ప్రభన్నేత్రిదశేంద్రశతౌసురాసురాభూతగణాదిశశ్చ ।
ససాగరాస్సర్షిమహోరగాశ్చతథైవభూమ్యంబుచరాశ్చప్రహృష్టాః ॥ 146 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే ఏకోనషష్టితమస్సర్గః ॥
