శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ ప్రథమస్సర్గః ।
శ్రుత్వా హనుమతో వాక్యం యథావదభిభాషితమ్ ।
రామః ప్రీతిసమాయుక్తో వాక్యముత్తరమబ్రవీత్ ॥ 1 ॥
కృతం హనుమతా కార్యం సుమహద్భువి దుర్లభమ్ ।
మనసాపి యదన్యేన న శక్యం ధరణీతలే ॥ 2 ॥
న హి తం పరిపశ్యామి యస్తరేత మహార్ణవమ్ ।
అన్యత్ర గరుడాద్వాయోరన్యత్ర చ హనూమతః ॥ 3 ॥
దేవదానవయక్షాణాం గంధర్వోరగరక్షసామ్ ।
అప్రధృష్యాం పురీం లంకాం రావణేన సురక్షితామ్ ।
ప్రవష్ట స్సత్త్వమాశ్రిత్యశ్వసన్కో నామ నిష్క్రమేత్ ॥ 4 ॥
కో విశేత్సుదురాధర్షాం రాక్షసైశ్చ సురక్షితామ్ ।
యో వీర్యబలసంపన్నో న సమస్యాద్ధనూమతః ॥ 5 ॥
భృత్యకార్యం హనుమతా సుగ్రీవస్య కృతంమహత్ ।
స్వయం విధాయ స్వబలం సదృశం విక్రమస్య చ ॥ 6 ॥
యో హి భృత్యో నియుక్తస్సన్భర్త్రా కర్మణి దుష్కరే ।
కుర్యాత్తదనురాగేణ తమాహుః పురుషోత్తమమ్ ॥ 7 ॥
నియుక్తోయః పరం కార్యం న కుర్యాన్నృపతేః ప్రియమ్ ।
భృత్యోఽభృత్యస్సమర్థోఽపి తమాహుర్మధ్యమం నరమ్ ॥ 8 ॥
నియుక్తో నృపతేః కార్యం న కుర్యాద్యస్సమాహితః ।
భృత్యో యుక్తస్సమర్థశ్చ తమాహుః పురుషాధమమ్ ॥ 9 ॥
తన్నియోగే నియుక్తేన కృతం కృత్యం హనూమతా ।
న చాత్మా లఘుతాం నీతస్సుగ్రీవశ్చాపి తోషితః ॥ 10 ॥
అహం చ రఘువంశశ్చ లక్ష్మణశ్చ మహాబలః ।
వైదేహ్యా దర్శనేనాద్య ధర్మతః పరిరక్షితాః ॥ 11 ॥
ఇదం తు మమ దీనస్య మనో భూయః ప్రకర్షతి ।
యదిహాస్య ప్రియాఖ్యాతుర్న కుర్మి సదృశం ప్రియమ్ ॥ 12 ॥
ఏష సర్వస్వభూతే పరిష్వంగో హనూమతః ।
మయా కాలమిమం ప్రాప్య దత్తస్తస్య మహాత్మనః ॥ 13 ॥
ఇత్యుక్త్వా ప్రీతిహృష్టాంగో రామస్తం పరిషస్వజే ।
హనూమంతం కృతాత్మానం కృతకార్యముపాగతమ్ ॥ 14 ॥
ధ్యాత్వా పునరువాచేదం వచనం రఘునందనః ।
హరీణామీశ్వరస్యాపి సుగ్రీవస్యోపశృణ్వతః ॥ 15 ॥
సర్వథా సుకృతం తావత్సీతాయాః పరిమార్గణమ్ ।
సాగరం తు సమాసాద్య పునర్నష్టం మనో మమ ॥ 16 ॥
కథం నామ సముద్రస్య దుష్పారస్య మహాంభసః ।
హరయో దక్షిణం పారం గమిష్యంతి సమాగతాః ॥ 17 ॥
యద్యప్యేష తు వృత్తాంతో వైదేహ్యా గదితో మమ ।
సముద్రపారగమనే హరీణాం కిమిహోత్తరమ్ ॥ 18 ॥
ఇత్యుక్తవా శోకసంభ్రాంతో రామ శ్శత్రునిబర్హణః ।
హనూమంతం మహాబాహుస్తతో ధ్యానముపాగమత్ ॥ 19 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే ప్రథమస్సర్గః ॥
