శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ అష్టాశీతితమస్సర్గః ।
విభీషణవచ్శ్రుత్వారావణిఃక్రోధమూర్ఛితః ।
అబ్రవీత్పరుషంవాక్యంవేగేనాభ్యుత్పపాత చ ॥ 1 ॥
ఉద్యతాయుధనిస్త్రింశోరథేసుసమలంకృతే ।
కాలాశ్వయుక్తేమహతిస్థితఃకాలాంతకోపమః ॥ 2 ॥
మహాప్రమాణముద్యమ్యవిపులంవేగవద్ధృఢమ్ ।
ధనుర్బీమంపరామృశ్యశరాంశ్చామిత్రనాశనాన్ ॥ 3 ॥
తందదర్శమహేష్వాసోరథస్థస్సమలంకృతః ।
అలంకృతమమిత్రఘ్నోరాఘవస్యానుజంబలీ ॥ 4 ॥
హనుమత్పృష్ఠరూఢముదస్థరవిప్రభమ్ ।
ఉవాచైనంసమారబ్ధః సౌమిత్రింసవిభీషణమ్ ॥ 5 ॥
తాంశ్చవానరశార్దూలాన్ పశ్యధ్వంమేపరాక్రమమ్ ।
అద్యమత్కార్ముకోత్సృష్టంశరవర్షందురాసదమ్ ॥ 6 ॥
ముక్తంవర్షమివాకాశేవారయిష్యథసంయుగే ।
అద్యవోమామకాబాణామహాకార్మునిస్సృతాః ॥ 7 ॥
విధమిష్యంతిగాత్రాణితూలరాశిమివానలః ।
తీక్షణసాయకనిర్భన్నాన్శూలశక్త్యృష్టితోమరైః ॥ 8 ॥
అద్యవోగమయిష్యామిసర్వానేనయమక్షయమ్ ।
క్షిపతశ్శరవర్షాణిక్షిప్రహస్తస్యసమ్యుగే ॥ 9 ॥
జీమూతస్యేననదతఃకఃస్థాస్యతిమమాగ్రతః ।
రాత్రియుద్ధేమయాపూర్వంవజ్రాశనిసమైఃశరైః ॥ 10 ॥
శాయితౌస్థోమయాభూమౌవిసంజ్ఞౌసపురస్సరౌ ।
స్మృతిర్నతేఽస్తివామన్యేవ్యక్తంవాయమసాదనమ్ ॥ 11 ॥
ఆశీవిషమివక్రుద్ధంయన్మాంయోద్ధువ్యవత్థితః ।
తచ్ఛ్రుత్వారాక్షసేంద్రస్యగర్జితంలక్ష్మణస్తదా ॥ 12 ॥
అభీతవదనఃక్రుద్ధోరావణింవాక్యమబ్రవీత్ ।
ఉక్తశ్చదుర్గమఃపారఃకార్యాణాంరాక్షసత్వయా ॥ 13 ॥
కార్యాణాంకర్మణాంపారంయోగచ్ఛతి స బుద్ధిమాన్ ।
సత్వమర్థస్యహీనార్థోదురవాసస్యకేనచిత్ ॥ 14 ॥
వాచావ్యాహృత్యజానీషేకృతార్థోఽస్మీతిదుర్మతే ।
అంతర్ధానగతేనాజౌయస్త్వయాచరితస్తదా ॥ 15 ॥
తస్కరాచరితోమార్గఃనైషవీరనిషేవితః ।
యథాబాణపథంప్రాప్యస్థితోఽహంతవరాక్షస ॥ 16 ॥
దర్శయస్వాద్యతత్తేజోవాచాత్వంకింవికత్థసే ।
ఏవముక్తోధనుర్భీమంపరామృశ్యమహాబలః ॥ 17 ॥
ససర్జనిశితాన్బాణానింద్రజిత్సమితింజయః ।
తేనిసృష్టామహావేగాఃశరాఃసర్పవిషోపమాః ॥ 18 ॥
సంప్రాప్యలక్ష్మణంపేతుఃశ్వసంతైవపన్నగాః ।
రైరతిమహావేగైర్వేగవాన్రావణాత్మజః ॥ 19 ॥
సౌమిత్రిమింద్రజిద్యుద్ధేవివ్యాధశుభలక్షణమ్ ।
సశరైరతివిద్ధాంగోరుధిరేణసముక్షితః ॥ 20 ॥
శుశుభేలక్ష్మణఃశ్రీమాన్విధూమైవపావకః ।
ఇంద్రజిత్త్వాత్మనఃకర్మప్రసమీక్ష్యాధిగమ్య చ ॥ 21 ॥
వినద్యసుమహానాదమిదంవచనమబ్రవీత్ ।
పత్రిణఃశితధారాస్తేకరామత్కార్ముకచ్యుతాః ॥ 22 ॥
ఆదాస్యంతేఽద్యసౌమిత్రేజీవితంజీవితాంతకాః ।
అద్యగోమాయుసంఘాశ్చశ్యేనసంఘాశ్చలక్ష్మణ ॥ 23 ॥
గృధ్రాశ్చనిపతంతుత్వాంగతాసుంనిహతంమయా ।
క్షత్రబంధుంసదానార్యంరామఃపరమదుర్మతిః ॥ 24 ॥
భక్తంభ్రాతరమద్యైవత్వాంద్రక్ష్యతిహతంమయా ।
విశస్తకవచంభూమౌవ్యపవిద్ధశరాససనమ్ ॥ 25 ॥
హృతోత్తమాంగంసౌమిత్రత్వామద్యనిహతంమయా ।
ఇతిబ్రువాణంసంకృద్ధః పరుషంరావణాత్మజమ్ ॥ 26 ॥
హేతుమద్వాక్యమత్యర్థంలక్ష్మణఃప్రత్యువాచ హ ।
వాగ్బలంత్యజదుర్బుద్ధేక్రూరకర్మాసిరాక్షస ॥ 27 ॥
అథకస్మాద్వదస్యేతత్సంపాదయసుకర్మణా ।
కృత్వాకత్థసేకర్మకిమర్థమిహరాక్షస ॥ 28 ॥
కురుతత్కర్మయేనాహంశ్రద్ధధ్యాంతవకత్థనమ్ ।
అనుక్త్వాపరుషంవాక్యంకించిదప్యనవక్షిపన్ ॥ 29 ॥
అవికత్థన్వధిష్యామిత్వాంపశ్యపురుషాధమ ।
ఇత్యుక్త్వాపంచనారాచానాకర్ణాపూరితాన్ శితాన్ ॥ 30 ॥
నిజఘానమహావేగాల్లక్ష్మణోరాక్షసోరసి ।
సుపత్రవాజితాబాణాజ్వలితాఇవపన్నగాః ॥ 31 ॥
నైరృతోరస్యభాసంతసవితూరశ్మయోయథా ।
సఃశరైరాహతస్తేనసరోషోరావణాత్మజః ॥ 32 ॥
సుప్రయుక్తైస్త్రిభిర్భాణైఃప్రతివివ్యాధలక్ష్మణమ్ ।
సఃబభూవమహాభీమోనరరాక్షససింహయోః ॥ 33 ॥
విమర్దస్తుములోయుద్ధేపరస్పరజయైషిణోః ।
ఉభౌహిబలసంపన్నావుభౌవిక్రమశాలినౌ ॥ 34 ॥
ఉభౌపరమదుర్జ్ఞేయావతుల్యబలతేజసౌ ।
యుయుధాతేతదావీరౌగ్రహావివనభోగతౌ ॥ 35 ॥
బలవృత్రావివాభీతౌయుధితౌదుష్ప్రధర్షణౌ ।
యుయుధాతేమహాత్మానౌతదాకేసరిణావివ ॥ 36 ॥
బహూనవసృజంతౌహిమార్గణౌఘానవస్థితౌ ।
నరరాక్షససిమ్హోతౌప్రహృష్టావభ్యయుధ్యతామ్ ॥ 37 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే అష్టాశీతితమస్సర్గః ॥
