శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కింధాకాండమ్ ।
అథ అష్టపంచాశస్సర్గః ।
ఇత్యుక్తః కరుణం వాక్యం వానరైస్త్యక్తజీవితైః ।
సబాష్పో వానరాన్గృధ్రః ప్రత్యువాచ మహాస్వనః ॥ 1 ॥
యవీయాన్మమ భ్రాతా జటాయుర్నామ వానరాః ।
యమాఖ్యాత హతం యుద్ధే రావణేన బలీయసా ॥ 2 ॥
వృద్ధభావాదపక్షత్వాచ్ఛృణ్వంస్తదపి మర్షయే ।
న హి మే శక్తిరస్త్యద్య భ్రాతుర్వైరవిమోక్షణే ॥ 3 ॥
పురా వృత్రవధే వృత్తే పరస్పరజయైషిణౌ ।
ఆదిత్యముపయాతౌ స్వో జ్వలంతం రశ్మిమాలినమ్ ॥ 4 ॥
ఆవృత్త్యాఽకాశమార్గే తు జవేన స్మ గతౌ భృశమ్ ।
మధ్యం ప్రాప్తే దినకరే జటాయురవసీదతి ॥ 5 ॥
తమహం భ్రాతరం దృష్ట్వా సూర్యరశ్మిభిరర్దితమ్ ।
పక్షాభ్యాం ఛాదయామాస స్నేహాత్పరమవిహ్వలః ॥ 6 ॥
నిర్దగ్ధపక్షః పతితో వింధ్యేఽహం వానరర్షభాః ।
అహమస్మిన్వసన్భ్రాతుః ప్రవృత్తిం నోపలక్షయే ॥ 7 ॥
జటాయుషస్త్వేవముక్తో భ్రాత్రా సంపాతినా తదా ।
యువరాజో మహాప్రాజ్ఞః ప్రత్యువాచాంగదస్తతః ॥ 8 ॥
జటాయుషో యది భ్రాతా శ్రుతం తే గదితం మయా ।
ఆఖ్యా హి యది జానాసి నిలయం తస్య రక్షసః ॥ 9 ॥
అదీర్ఘదర్శినం తం వై రావణం రాక్షసాధిపమ్ ।
అంతికే యది వా దూరే యది జానాసి శంస నః ॥ 10 ॥
తతోఽబ్రవీన్మహాతేజా జ్యేష్ఠో భ్రాతా జటాయుషః ।
ఆత్మానురూపం వచనం వానరాన్సంప్రహర్షయన్ ॥ 11 ॥
నిర్దగ్ధపక్షో గృధ్రోఽహం హీనవీర్యః ప్లవంగమాః ।
వాఙ్మాత్రేణ తు రామస్య కరిష్యే సాహ్యముత్తమమ్ ॥ 12 ॥
జానామి వారుణాన్లోకాన్విష్ణోస్త్రై విక్రమానపి ।
మహాసురవిమర్దన్వా శ్చ హ్యమృతస్య చ మంథనమ్ ॥ 13 ॥
రామస్య యదిదం కార్యం కర్తవ్యం ప్రథమం మయా ।
జరయా చ హృతం తేజః ప్రాణాశ్చ శిథిలా మమ ॥ 14 ॥
తరుణీ రూపసంపన్నా సర్వాభరణభూషితా ।
హ్రియమాణా మయా దృష్టా రావణేన దురాత్మనా ॥ 15 ॥
క్రోశంతీ రామ రామేతి లక్ష్మణేతి చ భామినీ ।
భూషణాన్యపవిధ్యంతీ గాత్రాణి చ విధున్వతీ ॥ 16 ॥
సూర్యప్రభేవ శైలాగ్రే తస్యాః కౌశేయముత్తమమ్ ।
అసితే రాక్షసే భాతి యథా వా తటిదంబుదే ॥ 17 ॥
తాం తు సీతామహం మన్యే రామస్య పరికీర్తనాత్ ।
శ్రూయతాం మే కథయతో నిలయం తస్య రక్షసః ॥ 18 ॥
పుత్రో విశ్రవస స్సాక్షాద్భ్రాతా వైశ్రవణస్య చ ।
అధ్యాస్తే నగరీం లంకాం రావణో నామ రాక్షసః ॥ 19 ॥
ఇతో ద్వీపస్సముద్రస్య సంపూర్ణే శతయోజనే ।
తస్మిన్లంకాపురీ రమ్యా నిర్మితా విశ్వకర్మణా ॥ 20 ॥
జాంబూనదమయైర్ద్వారైశ్చిత్రైః కాంచనవేదికైః ।
ప్రాసాదైర్హేమవర్ణైశ్చ మహద్భిః సుసమా కృతా ॥ 21 ॥
ప్రాకారేణార్కవర్ణేన మహతా చ సమాన్వితా ।
తస్యాం వసతి వైదేహీ దీనా కౌశేయవాసినీ ॥ 22 ॥
రావణాంతఃపురే రుద్ధా రాక్షసీభిస్సురక్షితా ।
జనకస్యాత్మజాం రాజ్ఞస్తత్ర ద్రక్ష్యథ మైథిలీమ్ ॥ 23 ॥
లంకాయామథ గుప్తాయాం సాగరేణ సమంతతః ।
సంప్రాప్య సాగరస్యాంతం సంపూర్ణం శతయోజనమ్ ॥ 24 ॥
ఆసాద్య దక్షిణం తీరం తతో ద్రక్ష్యథ రావణమ్ ।
తత్రైవ త్వరితాః క్షిప్రం విక్రమధ్వం ప్లవంగమాః ॥ 25 ॥
జ్ఞానేన ఖలు పశ్యామి దృష్ట్వా ప్రత్యాగమిష్యథ ।
ఆద్యః పంథాః కులింగానాం యే చాన్యే ధాన్యజీవినః ॥ 26 ॥
ద్వితీయో బలిభోజానాం యే చ వృక్షఫలాశినః ।
భాసాస్తృతీయం గచ్ఛంతి క్రౌంచాశ్చ కురరైస్సహ ॥ 27 ॥
శ్యేనాశ్చతుర్థం గచ్ఛంతి గృధ్రా గచ్ఛంతి పంచమమ్ ।
బలవీర్యోపపన్నానాం రూపయౌవనశాలినామ్ ॥ 28 ॥
షష్ఠస్తు పంథా హంసానాం వైనతేయగతిః పరా ।
వైనతేయాచ్చ నో జన్మ సర్వేషాం వానరర్షభాః ॥ 29 ॥
ఇహస్థోఽహం ప్రపశ్యామి రావణం జానకీం తథా ।
అస్మాకమపి సౌవర్ణం దివ్యం చక్షుర్బలం తథా ॥ 30 ॥
తస్మాదాహారవీర్యేణ నిసర్గేణ చ వానరాః ।
ఆయోజనశతాత్సాగ్రాద్వయం పశ్యామ నిత్యశః ॥ 31 ॥
అస్మాకం విహితా వృత్తిర్నిసర్గేణ చ దూరతః ।
విహితా పాదమూలే తు వృత్తిశ్చరణయోధినామ్ ॥ 32 ॥
గర్హితం తు కృతం కర్మ యేన స్మ పశితాశినా ।
ప్రతీకార్యం చ మే తస్య వైరం భ్రాతృకృతం భవేత్ ॥ 33 ॥
ఉపాయో దృశ్యతాం కశ్చిల్లంఘనే లవణాంభసః ।
అభిగమ్య తు వైదేహీం సమృద్ధార్థా గమిష్యథ ॥ 34 ॥
సముద్రం నేతుమిచ్ఛామి భవద్భిర్వరుణాలయమ్ ।
ప్రదాస్యామ్యుదకం భ్రాతుస్స్వర్గతస్య మహాత్మనః ॥ 35 ॥
తతో నీత్వా తు తం దేశం తీరం నదనదీపతేః ।
నిర్దగ్ధపక్షం సంపాతిం వానరాస్సుమహౌజసః ॥ 36 ॥
పునః ప్రత్యానయిత్వా చ తం దేశం పతగేశ్వరమ్ ।
బభూవుర్వానరా హృష్టాః ప్రవృత్తిముపలభ్య తే ॥ 37 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే అష్టపంచాశస్సర్గః ॥
