శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాండమ్ ।
అథ చతుర్నవతితమస్సర్గః ।
దీర్ఘకాలోషిత స్తస్మిన్గిరౌ గిరివనప్రియః ।
వైదేహ్యాః ప్రియమాకాంక్షన్స్వం చ చిత్తం విలోభయన్ ॥ 1 ॥
అథ దాశరథిశ్చిత్రం చిత్రకూటమదర్శయత్ ।
భార్యామమరసంకాశ శ్శచీమివ పురందరః ॥ 2 ॥
దీర్ఘకాలోషిత స్తస్మిన్గిరౌ గిరివనప్రియః ।
వైదేహ్యాః ప్రియమాకాంక్షన్స్వం చ చిత్తం విలోభయన్ ॥ 3 ॥
అథ దాశరథిశ్చిత్రం చిత్రకూటమదర్శయత్ ।
భార్యామమరసంకాశ శ్శచీమివ పురందరః ॥ 4 ॥
న రాజ్యాద్భ్రంశనం భద్రే న సుహృద్భిర్వినాభవః ।
మనో మే బాధతే దృష్ట్వా రమణీయమిమం గిరిమ్ ॥ 5 ॥
పశ్యేమమచలం భద్రే నానాద్విజగణాయుతమ్ ।
శిఖరైః ఖమివోద్విద్ధైర్ధాతుమద్భిర్విభూషితమ్ ॥ 6 ॥
కేచిద్రజతసంకాశాః కేచిత్క్షతజసంనిభాః ।
పీతమాంజిష్టవర్ణాశ్చ కేచిన్మణివరప్రభాః ॥ 7 ॥
పుష్యార్కకేతకాభాశ్చ కేచిజ్జ్యోతీరసప్రభాః ।
విరాజంతేఽచలేంద్రస్య దేశా ధాతువిభూషితాః ॥ 8 ॥
నానామృగగణద్వీపితరర్క్ష్వృక్షగణైర్వుతః ।
అదుష్టైర్భాత్యయం శైలో బహుపక్షిసమాయుతః ॥ 9 ॥
ఆమ్రజంబ్వసనైర్లోధ్రైః ప్రియాలైః పనసైర్ధవైః ।
అంకోలైర్భవ్యతినిశైర్బిల్వతిందుక వేణుభిః ॥ 10 ॥
కాశ్మర్యరిష్టవరుణైర్మధూకైస్తిలకైస్తథా ।
బదర్యామలకైర్నీపైర్వేత్రధన్వనబీజకైః ॥ 11 ॥
పుష్పవద్భిః ఫలోపేతైశ్ఛాయావద్భిర్మనోరమైః ।
ఏవమాదిభిరాకీర్ణః శ్రియం పుష్యత్యయం గిరిః ॥ 12 ॥
శైలప్రస్థేషు రమ్యేషు పశ్యేమాన్ రోమహర్షణాన్ ।
కిన్నరాన్ ద్వంద్వశో భద్రే రమమాణాన్మనస్వినః ॥ 13 ॥
శాఖావసక్తాన్ ఖడ్గాంశ్చ ప్రవరాణ్యంబరాణి చ ।
పశ్య విద్యాధరస్త్రీణాం క్రీడోద్ధేశాన్మనోరమాన్ ॥ 14 ॥
జలప్రపాతైరుద్భేదైర్నిష్యందైశ్చ క్వచిత్క్వచిత్ ।
స్రవద్భిర్భాత్యయం శైల స్స్రవన్మద ఇవ ద్విపః ॥ 15 ॥
గుహాసమీరణో గంధాన్నానాపుష్పభవాన్వహన్ ।
ఘ్రాణతర్పణమభ్యేత్య కం నరం న ప్రహర్షయేత్ ॥ 16 ॥
యదీహ శరదోఽనేకాస్త్వయా సార్ధమనిందితే ।
లక్ష్మణేన చ వత్స్యామి న మాం శోకః ప్రధక్ష్యతి ॥ 17 ॥
బహుపుష్పఫలే రమ్యే నానాద్విజగణాయుతే ।
విచిత్రశిఖరే హ్యస్మిన్రతవానస్మి భామిని ॥ 18 ॥
అనేన వనవాసేన మయా ప్రాప్తం ఫలద్వయమ్ ।
పితుశ్చానృణతా ధర్మే భరతస్య ప్రియం తథా ॥ 19 ॥
వైదేహి రమసే కచ్చిచ్చిత్రకూటే మయా సహ ।
పశ్యంతీ వివిధాన్భావాన్మనోవాక్కాయసమ్మతాన్ ॥ 20 ॥
ఇదమేవామృతం ప్రాహూ రాజ్ఞి రాజర్షయః పరే ।
వనవాసం భవార్థాయ ప్రేత్య మే ప్రపితామహాః ॥ 21 ॥
శిలా శ్శైలస్య శోభంతే విశాలా శ్శతశోఽభితః ।
బహులా బహులైర్వర్ణైర్నీలపీతసితారుణైః ॥ 22 ॥
నిశిభాంత్యచలేంద్రస్య హుతాశనశిఖా ఇవ ।
ఓషధ్యః స్వప్రభాలక్ష్మ్యా భ్రాజమానా స్సహస్రశః ॥ 23 ॥
కేచిత్ క్షయనిభా దేశాః కేచిదుద్యానసన్నిభాః ।
కేచిదేకశిలా భాంతి పర్వతస్యాస్య భామిని ॥ 24 ॥
భిత్త్వేవ వసుధాం భాతి చిత్రకూటస్సముత్థితః ।
చిత్రకూటస్య కూటోఽసౌ దృశ్యతే సర్వత శ్శుభః ॥ 25 ॥
కుష్ఠస్థగరపున్నాగ భూర్జపత్రోత్తరచ్ఛదాన్ ।
కామినాం స్వాస్తరాన్పశ్య కుశేశయదలాయుతాన్ ॥ 26 ॥
మృదితాశ్చాపవిద్ధాశ్చ దృశ్యంతే కమలస్రజః ।
కామిభిర్వనితే పశ్య ఫలాని వివిధాని చ ॥ 27 ॥
వస్వౌకసారాం నలినీమత్యేతీవోత్తరాన్కురూన్ ।
పర్వతశ్చిత్రకూటోఽసౌ బహుమూలఫలోదకః ॥ 28 ॥
ఇమం తు కాలం వనితే విజహ్రివాంస్త్వయా చ సీతే సహ లక్ష్మణేన చ ।
రతిం ప్రపత్స్యే కులధర్మవర్ధనీం సతాం పథి స్వైర్నియమైః పరైః స్థితః ॥ 29 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే చతుర్నవతితమస్సర్గః ॥
