శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాండమ్ ।
అథ సప్తచత్వారింశస్సర్గః ।
ప్రభాతాయాం తు శర్వర్యాం పౌరాస్తే రాఘవం వినా ।
శోకోపహతనిశ్చేష్టా బభూవుర్హతచేతసః ॥ 1 ॥
శోకజాశ్రుపరిద్యూనా వీక్షమాణాస్తతస్తతః ।
ఆలోకమపి రామస్య న పశ్యంతి స్మ దుఃఖితాః ॥ 2 ॥
తే విషాదార్తవదనా రహితాస్తేన ధీమతా ।
కృపణాః కరుణా వాచో వదంతి స్మ మనస్వినః ॥ 3 ॥
ధిగస్తు ఖలు నిద్రాం తాం యయాఽపహృతచేతసః ।
నాద్య పశ్యామహే రామం పృథూరస్కం మహాభుజమ్ ॥ 4 ॥
కథం నామ మహాబాహు స్స తథావితథక్రియః ।
భక్తం జనం పరిత్యజ్య ప్రవాసం రాఘవో గతః ॥ 5 ॥
యో నః సదా పాలయతి పితా పుత్రానివౌరసాన్ ।
కథం రఘూణాం స శ్రేష్ఠస్త్యక్త్వా నో విపినం గతః ॥ 6 ॥
ఇహైవ నిధనం యామో మహాప్రస్థానమేవ వా ।
రామేణ రహితానాం హి కిమర్థం జీవితం హి నః ॥ 7 ॥
సంతి శుష్కాణి కాష్ఠాని ప్రభూతాని మహాంతి చ ।
తైః ప్రజ్వాల్య చితాం సర్వే ప్రవిశామోఽథ పావకమ్ ॥ 8 ॥
కిం వక్ష్యామో మహాబాహురనసూయః ప్రియంవదః ।
నీత స్స రాఘవోఽస్మాభిరితి వక్తుం కథం క్షమమ్ ॥ 9 ॥
సా నూనం నగరీ దీనా దృష్ట్వాఽస్మాన్ రాఘవం వినా ।
భవిష్యతి నిరానందా సస్త్రీబాలవయోధికా ॥ 10 ॥
నిర్యాతాస్తేన వీరేణ సహ నిత్యం జితాత్మనా ।
విహీనాస్తేన చ పునః కథం పశ్యామ తాం పురీమ్ ॥ 11 ॥
ఇతీవ బహుధా వాచో బాహుముద్యమ్య తే జనాః ।
విలపంతి స్మ దుఃఖార్తా వివత్సా ఇవ ధేనవః ॥ 12 ॥
తతో మార్గానుసారేణ గత్వా కించిత్ క్షణం పునః ।
మార్గనాశాద్విషాదేన మహతా సమభిప్లుతాః ॥ 13 ॥
రథస్య మార్గనాశేన న్యవర్తంత మనస్వినః ।
కిమిదం కిం కరిష్యామో దైవేనోపహతా ఇతి ॥ 14 ॥
తతో యథాగతేనైవ మార్గేణ క్లాంతచేతసః ।
అయోధ్యామాగమన్సర్వే పురీం వ్యథితసజ్జనామ్ ॥ 15 ॥
ఆలోక్య నగరీం తాం చ క్షయవ్యాకులమానసాః ।
ఆవర్తయంత తేఽశ్రూణి నయనైః శోకపీడితైః ॥ 16 ॥
ఏషా రామేణ నగరీ రహితా నాతిశోభతే ।
ఆపగా గరుడేనేవ హ్రదాదుద్ధృతపన్నగా ॥ 17 ॥
చంద్రహీనమివాకాశం తోయహీనమివార్ణవమ్ ।
అపశ్యన్నిహతానందం నగరం తే విచేతసః ॥ 18 ॥
తే తాని వేశ్మాని మహాధనాని దుఃఖేన దుఃఖోపహతా విశంతః ।
నైవ ప్రజజ్ఞుః స్వజనం జనం వా నిరీక్షమాణాః ప్రవినష్టహర్షాః ॥ 19 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే సప్తచత్వారింశస్సర్గః ॥
